J. G. Ballard
Υου: Coma: Marilyn Monroe (1966)
Μετάφραση: Τζένη Μαστοράκη

το Ντύσιμο της Νύφης.
Το μεσημέρι που ξύπνησε, ο Τάλις καθόταν στη μεταλλική καρέκλα δίπλα στο κρεβάτι, ο ώμος του ζουλιγμένος στον τοίχο, λες και πάσχιζε να τραβηχτεί όσο γινόταν πιο μακριά απ' το φως, που τον περίμενε στο μπαλκόνι σαν παγίδα. Σ' αυτές τις τρεις μέρες από τότε που συναντήθηκαν στο πλανητάριο της αμμουδιάς δεν είχε κάνει τίποτ' άλλο μετρούσε μόνο με τα βήματα πάνω κάτω το διαμέρισμα, υφαίνοντας ένα λαβύρινθο από τα μέσα. Η γυναίκα ανακάθισε, νιώθοντας ξαφνικά πως εκεί γύρω δεν είχε μήτε ήχο μήτε κίνηση. Είχε φέρει μαζί του μία απέραντη ησυχία. Μέσα σ' αυτή την παγωμένη σιωπή, οι άσπροι τοίχοι του διαμερίσματος σχημάτιζαν αλλόκοτα επίπεδα. Αρχισε να ντύνεται κι ένιωθε τα μάτια του στο κορμί της. 'Έπειτα κατάλαβε πως στεκόταν μπροστά του.

Κατακερματισμός.
Για τον Τάλις όλη αυτή η περίοδος στο διαμέρισμα ήταν περίοδος κατακερματισμού. Αστοχες διακοπές τον είχαν οδηγήσει με κάποια αρνητική λογική στο μικρό θέρετρο στην αμμοσύρτη με το ξεθωριασμένο μπαμπακερό κοστούμι του είχε καθίσει ώρες στα τραπέζια των κλειστών καφενείων' τώρα πια oι αναμνήσεις της παραλίας είχαν ξεθωριάσει κι αυτές. Το συγκρότημα με τα διαμερίσματα έκλεινε απ' τη μία μεριά τον πανύψηλο τοίχο των αμμόλοφων. Η νέα γυναίκα κοιμόταν την περισσότερη ώρα και το διαμέρισμα ήταν σιωπηλό, γύρω του εκτείνονταν οι λευκοί όγκοι των δωματίων. Πάνω απ' όλα αυτή η λευκότητα των τοίχων τον στοίχειωνε.

Ο Απαλός Θάνατος της Μαίρυλιν Μονρόε.
'Έτσι καθώς στεκόταν μπροστά του και ντυνόταν, το κορμί της Κάρεν Νοβότινι φαινόταν λείο και ψημένο, όμοιο με τα παγωμένα επίπεδα. Κι όμως, μία μετατόπιση του χρόνου θα στέγνωνε τ' απαλά μεσοδιαστήματα, θ' άφηνε τους τοίχους ξεγδαρμένο τσιμέντο. Θυμήθηκε το «Ντύσιμο...» του 'Ερνστ: το δέρμα της Μαίρυλιν με τα λακκάκια, βυζιά από λαξεμένη ελαφρόπετρα, ηφαιστειώδη πόδια, ένα πρόσωπο από στάχτη. Η χηρεμένη νύφη του Βεζούβιου.

Αόριστη Διαιρετότητα.
Στην αρχή, όταν συναντήθηκαν στο ερημωμένο πλανητάριο ανάμεσα στους αμμόλοφους, αγκιστρώθηκε στην παρουσία της Κάρεν Νοβότινι. 'Όλη μέρα περιπλανιόταν στις αμμουδερές εκτάσεις, προσπαθώντας να ξεφύγει από τα συγκροτήματα διαμερισμάτων που ορθώνονταν μακριά, πάνω από τις διαλυμένες κορυφές. Oι πλαγιές άνοιγαν στον ήλιο σ' όλες τις γωνίες, σαν απέραντη γιάντρα, σημαδεμένες από τα μπερδεμένα ψηφία που άφηναν οι πατημασιές του στην τσιμεντένια βεράντα έξω απ' το πλανητάριο η νέα γυναίκα με το άσπρο φόρεμα τον έβλεπε να πλησιάζει με μητρικά μάτια.

Η Επιφάνεια του 'Ενεπερ
. Ο Τάλις πρόσεξε αμέσως τα ασυνήθιστα επίπεδα του προσώπου της, που διατέμνονταν σαν τους λόφους ολόγυρα. 'Όταν του πρόσφερε τσιγάρο της κράτησε τον καρπό του χεριού χωρίς να το θέλει, νιώθοντας την άρθρωση ανάμεσα στην κερκίδα και την ωλένη. Η νέα γυναίκα ήταν μία γεωμετρική εξίσωση, το υπόδειγμα ενός τοπίου΄ το στήθος και τα πόδια της παράσταιναν την επιφάνεια του 'Ενεπερ με την αρνητική σταθερή καμπύλη, το διαφορικό συντελεστή της ψευδοσφαίρας.

Πλαστός Χωροχρόνος του Διαμερίσματος.
Τα επίπεδα αυτά βρήκαν το ευθύγραμμο ισοδύναμο τους στο διαμέρισμα. Οι ορθές γωνίες ανάμεσα στους τοίχους και το ταβάνι ήταν προσβάσεις σ' ένα στέρεο χρονικό σύστημα, αντίθετα απ' τον πνιγερό θόλο του πλανητάριου, που συμβόλιζε το άπειρο της συμμετρικής πλήξης. Κοίταζε την Κάρεν Νοβότνι να περνοδιαβαίνει στα δωμάτια, συσχετίζοντας τις κινήσεις των μηρών και των λαγόνων της με την αρχιτεκτονική του πατώματος και του ταβανιού. Αυτή η γυναίκα με τα ήρεμα μέλη ήταν ένα μόντουλους' αν την πολλαπλασίαζε μέσα στο χωροχρόνο του διαμερίσματος θα έπαιρνε μία στέρεη μονάδα ύπαρξης.

SUITE ΜΕΝΤALΕ.
Αντίστροφα, η Κάρεν Νοβότνι βρήκε στον Τάλις μία κινητική έκφραση της δικής της αφαίρεσης, εκείνη την αυξανόμενη εντροπία που είχε αρχίσει να κυριεύει τη ζωή της στο έρημο ξενοδοχείο της παραλίας από το τέλος της σαιζόν. Εδώ και μερικές μέρες είχε αρχίσει να συνειδητοποιεί μία ολοένα και εντονότερη αίσθηση απελευθέρωσης, λες και τα μέλη και οι μυώνες της αποτελούσαν απλά ένα υποστηρικτικό πλαίσιο του κορμιού της. 'Έπλενε το πουκάμισο του Τάλις, του μαγείρευε, τα μάτια της πάνω από τη σιδερώστρα καρφωμένα στη μακριά σιλουέτα του που κούτσαινε και δενόταν με τις διαστάσεις και τις γωνίες του διαμερίσματος' πιο έπειτα η σεξουαλική πράξη ανάμεσα τους ήταν μία δυαδική επικοινωνία ανάμεσα στους εαυτούς τους και το συνεχές του χωροχρόνου που καταλάμβαναν.

Το Νεκρό Πλανητάριο.
Κάτω από 'ναν ήρεμο, ισημερινό ουρανό, το πρωινό φως απλωνόταν ισόμορφα στο λευκό τσιμέντο έξω απ' την είσοδο του πλανητάριου. Πιο πέρα, οι αδειανές δεξαμενές με τη ραγισμένη λάσπη ήταν ανεστραμμένα είδωλα του χαλασμένου θόλου του πλανητάριου και των διαβρωμένων βυζιών της Μαίρυλιν Μονρόε. Κρυμμένα σχεδόν στους αμμόλοφους, τα συγκροτήματα των διαμερισμάτων δεν έδιναν σημεία ζωής. Ο Τάλις περίμενε στην έρημη βεράντα του καφενείου δίπλα στην είσοδο, σκαλίζοντας μ' ένα καμένο σπίρτο τις κουτσουλιές των γλάρων, που είχαν πέσει από τη σκισμένη τέντα πάνω στα πράσινα σιδερένια τραπέζια. Είδε ένα ελικόπτερο στον ουρανό και σηκώθηκε.

Ένας Βουβός Πίνακας.
Αθόρυβα το Σικόρσκι κυκλογύρισε τους αμμόλοφους, σήκωσε την ψιλή άμμο και την έστειλε να κυλήσει στις πλαγιές. Προσγειώθηκε σ' ένα ρηχό γούβωμα κάπου πενήντα μέτρα από το πλανητάριο. Ο Τάλις προχώρησε. Ο δρ Νάθαν κατέβηκε από το σκάφος, ένιωσε τα πόδια του αβέβαια, βουλιαγμένα στην άμμο. Οι δύο άντρες σφίξανε τα χέρια. Έγινε μία παύση. Ο ψυχίατρος κοίταξε τον Τάλις ερευνητικά κι έπειτα άρχισε να μιλάει. Το στόμα του κουνιόταν βουβά με τα μάτια καρφωμένα στον Τάλις. Σταμάτησε κι έπειτα ξανάρχισε σε μία προσπάθεια, τα χείλια και το σαγόνι του σάλευαν σπασμωδικά σα να προσπαθούσε να ξεκολλήσει τσίχλα απ' τα δόντια του. Έπειτα από κάμποσες παύσεις, χωρίς ν' αφήσει μήτ' έναν ήχο, γύρισε και ξαναμπήκε στο ελικόπτερο. 'Εκείνο σηκώθηκε αθόρυβα στον ουρανό.

Η Εμφάνιση της Κώμα.
Τον περίμενε στη βεράντα του καφενείου. Την ώρα που έκανε να καθίσει του μίλησε: «Διαβάζεις τα χείλια; δεν πρόκειται να σε ρωτήσω τι σου 'λεγε». Ο Τάλις έγειρε πίσω, τα χέρια στις τσέπες του φρεσκοσιδερωμένου κοστουμιού του. «Τώρα πια δέχεται πως είμαι εντελώς υγιής - τουλάχιστον σήμερα τα όρια αυτής της λέξης στενεύουν. το πρόβλημα είναι καθαρά γεωμετρικό, αυτό που σημαίνουν οι πλαγιές και τα επίπεδα». Κοίταξε το πλατύ πρόσωπο της Κώμα. Έμοιαζε όλο και πιο πολύ στην πεθαμένη ηθοποιό. Ποιος κώδικας μπορούσε να συνδέσει το πρόσωπο και το σώμα του και το διαμέρισμα της Κάρεν Νοβότνι;

Το Αραβούργημα των Αμμόλοφων.
Αργότερα, καθώς διέσχιζε τους αμμόλοφους, είδε τη σιλουέτα της χορεύτριας. Το μυώδες σώμα της, σφιγμένο σε στενό άσπρο παντελόνι και πουλόβερ που την έκανε σχεδόν αόρατη πάνω στην καμπυλωτή άμμο, πετούσε σαν αερικό ανεβοκατεβαίνοντας τις λοφοκορφές. Έμενε σ' ένα διαμέρισμα ακριβώς απέναντι από της Κάρεν Νοβότνι κι έβγαινε κάθε μέρα για εξάσκηση στους αμμόλοφους. Ο Τάλις κάθισε στη στέγη ενός αυτοκινήτου που είχε θαφτεί στην άμμο. Την έβλεπε να χορεύει, ένα αλλόκοτο ψηφίο που έβαζε την υπογραφή του στις πλαγιές του χρόνου σ' αυτή τη διαλυμένη γιάντρα, ένα σύμβολο σε μία υπερβατική γεωμετρία.

Εντυπώσεις της Αφρικής.
Χαμηλή ακρογιαλιά' αέρας πηγμένο κεχριμπάρι γερανοί και προβλήτες πάνω από καφετί νερό' η αργυρή γεωμετρία ενός πετροχημικού συμπλέγματος, μία βορτιστική συνάθροιση κυλίνδρων και κύβων συσσωρευμένων στη μακρινή πλατφόρμα των βουνών' μοναδική σφαίρα του 'Ορτον, αινιγματικό μπαλόνι δεμένο στη μπερδεμένη άμμο με ατσαλένιους νάρθηκες' η μοναδική διαύγεια του αφρικάνικου φωτός' αυλακωμένες πεδιάδες και πριονωτοί προμαχώνες η απέραντη νευρική γεωμετρία του τοπίου.

Η Επιμονή της Αμμουδιάς.
Τα άσπρα πλευρά των λόφων του θύμισαν τους ατέλειωτους περίπατους που έκανε το σώμα της Κάρεν Νοβότνι - διόραμα σάρκας και λοφίσκου οι πλατιές λεωφόροι των μηρών, oι πλατείες της κοιλιάς και της ήβης, οι κλειστές καμάρες της μήτρας. Όλες αυτές οι προβολές του σώματος της Κάρεν μέσα στο τοπίο της παραλίας ελάττωναν κατά κάποιο τρόπο την ταυτότητα της νέας γυναίκας που κοιμόταν στο διαμέρισμά της. Βάδισε μέσα από τις μετατοπισμένες διαμέτρους του θωρακικού της ταψιού. Ποιος χρόνος μπορούσε να διαβαστεί από τις πλαγιές και τις κλίσεις αυτής της ανόργανης μυϊκής κατασκευής, από τα μετακινούμενα επίπεδα του προσώπου της;

Η Προσποίηση των Αμμόλοφων.
Αυτή η Αφροδίτη των αμμόλοφων, παρθένα της χρονοπλαγιάς, ορθωνόταν πάνω απ' τον Τάλις μέσα στο μεσημβρινό ουρανό. Η πορώδης άμμος, που θύμιζε τους διαβρωμένους τοίχους του διαμερίσματος και τη νεκρή ηθοποιό, με τα βυζιά της από λαξευτή ελαφρόπετρα, μπερδευόταν με τις κορυφές τους στον άνεμο.

Το Διαμέρισμα: Πραγματικός Χωροχρόνος.
Οι λευκοί ευθύγραμμοι τοίχοι, ο Τάλις το συνειδητοποίησε ξαφνικά, ήταν όψεις εκείνης της παρθένας των αμμόλοφων, που είχε δει με τα μάτια του την προσποίησή τους. Το διαμέρισμα ήταν ένα κουτί ρολoγιού, μία κυβική παρέκταση των προσωπικών επιπέδων της γιάντρα, των ζυγωματικών της Μαίρυλιν Μονρόε. Οι ψημένοι τοίχοι πάγωσαν όλη την ασάλευτη θλίψη της ηθοποιού. Είχε έρθει σ' αυτό το διαμέρισμα σε μία παράλογη προσπάθεια να εμποδίσει την αυτοκτονία της.

Φόνος. Ο Τάλις στεκόταν πίσω από την πόρτα του σαλονιού, κρυμμένος από το φως έξω στο μπαλκόνι, και σκεφτόταν τον άσπρο κύβο του δωματίου. Σε κανονικά διαστήματα η Κάρεν Νοβότνι το διέσχιζε, εκτελώντας μία σειρά από φαινομενικά τυχαίες πράξεις. Είχε αρχίσει κιόλας να μπερδεύει τις προοπτικές του δωματίου, μεταμορφώνοντάς τον σε μετατοπισμένο ρολόι. Πρόσεξε τον Τάλις πίσω από την πόρτα και τον πλησίασε. O Τάλις περίμενε να φύγει. Η σιλουέτα της χάλαγε το σύνδεσμο των τοίχων στη γωνία που είχε στα δεξιά του. Έπειτα από μερικά δευτερόλεπτα η παρουσία της έγινε μία αφόρητη παρέμβαση στη χρονογεωμετρία του δωματίου.

Τα Επιφάνεια αυτού του Θανάτου.
Ατάραχοι, οι τοίχοι του διαμερίσματος περιείχαν το γαλήνιο πρόσωπο της ηθοποιού, τον καθησυχασμένο χρόνο των αμμόλοφων.

Αναχώρηση.
Όταν η Κώμα χτύπησε την πόρτα του διαμερίσματος, ο Τάλις σηκώθηκε από την καρέκλα του, πλάι στο σώμα της Κάρεν Νοβότνι. «Είσαι έτοιμος; » τον ρώτησε. Ο Τάλις άρχισε να κατεβάζει τα ρολά στα παράθυρα. «θα τα κλείσω - μπορεί να περάσει η χρονιά και να μην έρθει κανένας εδώ». Η Κώμα βημάτιζε στο σαλόνι. «Είδα το πρωί το ελικόπτερο - δεν προσγειώθηκε». 'Ο Τάλις έκοψε το τηλέφωνο πίσω απ' το άσπρο δερμάτινο γραφείο. «Ίσως και να παραιτήθηκε ο δρ Νάθαν». Η Κώμα κάθισε πλάι στο σώμα της Κάρεν Νοβότνι. Κοίταξε τον Τάλις, και κείνος της έδειξε τη γωνία. «Στεκόταν στη γωνία των δύο τοίχων», είπε.
Η Κώμα άναψε τσιγάρο και σηκώθηκε. «Tι θες να πεις; Εδώ πέρα; ».