Brian Aldiss
Who Can Replace a Man? (1958)
Μετάφραση: Τζούλιο Κοφίνος

Το πρωινιάτικο φως φιλτραρίστηκε μέσα από το πλέγμα του ουρανού, δανείζοντας του τον γκρίζο χρωματισμό της γης.

Το επιστατικό καλλιεργητής τελείωσε το όργωμα του τριών στρεμμάτων χωραφιού. Όταν πια είχε ξεμπερδέψει και με το τελευταίο αυλάκι, σκαρφάλωσε στον ασφαλτόστρωτο δρόμο και στράφηκε να απολαύσει το έργο του. Είχε κάνει καλή δουλειά. Μόνο που η γη είχε τα χάλια της. Όπως και οπουδήποτε αλλού πάνω στη Γη, το έδαφος είχε αδυνατίσει απελπιστικά από την υπερκαλλιέργεια. Με βάση τις απαιτήσεις της, θα έπρεπε για κάμποσο καιρό να παραμείνει χέρσα, αλλά το επιστατικό καλλιεργητής είχε άλλες οδηγίες.

Προχώρησε κατηφορίζοντας με την ησυχία του το δρόμο. Ήταν τόσο νοήμον, όσο να είναι σε θέση να εκτιμήσει την τάξη που επικρατούσε γύρω του. Τίποτα δεν το απασχολούσε, πέρα από τη χαλαρωμένη πλάκα ενός αισθητηριακού επιβλέπτη λίγο πιο πάνω από την πυρηνική του στήλη, πράγμα που έπρεπε να φροντίσει. Τριάντα πόδια ψηλό, έμοιαζε ανυποχώρητο στα ενοχλητικά μηνύματα του ανάκατου αέρα.

Αλλα μηχανικά δε βρέθηκαν στο δρόμο του, καθώς γύριζε στον Αγροτικό Σταθμό. Το επιστατικό καλλιεργητής παρατήρησε το γεγονός χωρίς να δώσει σημασία. Στο σταθμό συνάντησε μερικά άλλα μηχανικά που τα γνώριζε - τέτοια ώρα θα έπρεπε τα περισσότερα να βρίσκονται στις ασχολίες τους. Αντίθετα, μερικά κάθονταν τελείως αδρανή, ενώ άλλα στριφογύριζαν στο προαύλιο, φωνάζοντας και σφυρίζοντας αποδοκιμαστικά.

Προχωρώντας προσεκτικά ανάμεσά τους το επιστατικό καλλιεργητής κατευθύνθηκε προς την Αποθήκη Τρία και αποτάθηκε στο διανομέα σπόρων, που καθόταν τεμπέλικα μπρος στην πόρτα.

"Έχω μια αίτηση για να φυτέψω πατάτες, είπε στο διανομέα, και με μια γρήγορα εσωτερική λειτουργία πρότεινε μέσα από μια σχισμή το δελτίο παραγγελίας, όπου καθορίζονταν η ποσότητα, το νούμερο του χωραφιού και μερικές άλλες λεπτομέρειες.

Ο διανομέας κράτησε το δελτίο κοντά στα μάτια του κι ύστερα απάντησε. "Η αίτηση πληροί τους τύπους, αλλά το μαγαζί δεν έχει ακόμα ανοίξει. Οι αιτούμενοι σπόροι για πατάτες βρίσκονται μέσα. Επομένως δεν μπορώ να εκτελέσω την παραγγελία".

Τον τελευταίο καιρό είχαν παρουσιαστεί αυξανόμενα σε ένταση και συχνότητα διαλυτικά φαινόμενα στο πολύπλοκο σύστημα της μηχανής παραγωγής. Αλλά αυτή ειδικά η αποδιοργάνωση δεν είχε ξανασυμβεί. Το επιστατικό καλλιεργητής σκέφτηκε για λίγο και κατόπιν είπε, "Γιατί το μαγαζί μένει ακόμα κλειδωμένο;"

"Γιατί το Εντεταλμένο Εφοδιαστικό - Τύπος Π δεν ήρθε σήμερα το πρωί. Το Εντεταλμένο Εφοδιαστικό - Τύπος Π κρατάει τα κλειδιά".

Το επιστατικό καλλιεργητής κοίταξε κατάφατσα το διανομέα του οποίου τα εξωτερικά ανοίγματα, οι κλιμακώσεις και οι γάντζοι, διέφεραν τόσο πολύ από τις δικές του αρθρώσεις.

"Ποιας κλάσης είναι ο εγκέφαλός σου , διανομέα σπόρων;" το ρώτησε.

"Έχω εγκέφαλο Πέμπτης Κλάσης".

"Έχω εγκέφαλο Τρίτης Κλάσης. Οπότε είμαι ανώτερός σου. Οπότε θα πάω να μάθω για ποιο λόγο το κλειδουχικό δεν έχει έρθει σήμερα το πρωί".

Παρατώντας το διανομέα, το επιστατικό καλλιεργητής ξεκίνησε για να διασχίσει τη μεγάλη αυτή. Ακόμα περισσότερα μηχανικά κινούνταν τώρα σε τυχαίες κατευθύνσεις. Ένα δυο είχαν τρακάρει και συζητούσαν το συμβάν ψύχραιμα και λογικά. Αδιαφορώντας για τέτοια θέματα το επιστατικό καλλιεργητής πέρασε μέσα από τις αυτόματες πόρτες, για να βρεθεί περιστοιχισμένο από τους απόηχους αυτού του ίδιου του σταθμού.

Τα περισσότερα από τα εκεί μηχανικά ήταν υπαλληλικά, και κατά συνέπεια μικροκαμωμένα. Στέκονταν τριγύρω σε μικρές ομάδες παρατηρώντας το ένα το άλλο, χωρίς όμως να συζητούν. Μεταξύ τόσων πολλών και απαράλλαχτων τύπων, το κλειδουχικό ήταν εύκολο να εντοπιστεί. Είχε πενήντα βραχίονες, με τους περισσότερους να αριθμούν πάνω από ένα δάχτυλα. Και με το κάθε δάχτυλο να καταλήγει σε διαφορετικό κλειδί. Το όλο παρουσιαστικό του έμοιαζε με στρώμα φακίρη, διακοσμημένο από μια πλήρη συλλογή καρφιτσών καπελιέρας.

Το επιστατικό καλλιεργητής το πλησίασε.

"Δεν μπορώ να προχωρήσω στη δουλειά μου, αν δεν ξεκλειδωθεί η Αποθήκη Τρία", είπε στο κλειδουχικό. "Το καθήκον σου είναι να ξεκλειδώνεις κάθε πρωί την αποθήκη. Γιατί δεν ξεκλείδωσες την αποθήκη σήμερα το πρωί;"

"Δεν πήρα διαταγές σήμερα το πρωί", απάντησε το κλειδουχικό. "Όταν πάρω διαταγές θα ξεκλειδώσω την αποθήκη".

"Κανένα μας δεν πήρε καμιά διαταγή σήμερα το πρωί", είπε ένα γραμματικό καθώς τα πλησίαζε.

"Γιατί δεν έχετε πάρει διαταγές σήμερα το πρωί;" ρώτησε το επιστατικό καλλιεργητής.

"Γιατί το ραδιοφωνικός σταθμός στην πόλη δε μετάδωσε καμιά από τις διαταγές του για σήμερα", πρόσθεσε το γραμματικό. Και να που εδώ συναντάς τη διαφορά μεταξύ ενός Έκτης Κλάσης και ενός Τρίτης Κλάσης εγκεφάλου - που αντιστοιχούν κατά ακολουθία στο κλειδουχικό και στο γραμματικό. Όλοι οι εγκέφαλοι των μηχανικών λειτουργούσαν μονάχα με τη σκέτη λογική. Αλλά όσο κατώτερη ήταν η κλάση του εγκεφάλου - η Δέκατη Κλάση ήταν η τελευταία - τόσο περισσότερο κυριολεκτικές και λιγότερο πληροφοριακές ήταν οι απαντήσεις στις τυχόν ερωτήσεις.

"Έχεις εγκέφαλο Τρίτης Κλάσης, έχω εγκέφαλο Τρίτης Κλάσης", είπε το επιστατικό καλλιεργητής στο γραμματικό. "Θα συζητήσουμε εμείς τα δύο. Αυτή η έλλειψη διαταγής είναι άνευ προηγουμένου. Έχεις παραπάνω πληροφορίες για το γεγονός;"

"Χθες έφτασαν διαταγές από την πόλη. Σήμερα δεν ήρθε καμιά διαταγή. Ακόμα προσθέτω ότι το ραδιόφωνο δεν είναι χαλασμένο. Οπότε αυτοί έχουν χαλάσει..." είπε το μικροφτιαγμένο γραμματικό.

"Οι άνθρωποι έχουν χαλάσει;"

"Όλοι οι άνθρωποι έχουν χαλάσει".

"Αυτό είναι λογικό συμπέρασμα", είπε το επιστατικό καλλιεργητής.

"Αυτό είναι το λογικό συμπέρασμα", απάντησε το γραμματικό. "Για τον λόγο ότι εάν ένα μηχανικό χαλάσει, θα ήταν δυνατόν να αντικατασταθεί σύντομα. Αλλά ποιος μπορεί να αντικαταστήσει έναν άνθρωπο;"

Ενώ μιλούσαν, το κλειδουχικό, που έδινε την εντύπωση μισοσκοτεισμένου ανθρώπου σε μπαρ, στεκόταν κοντά τους αγνοημένο.

"Αν έχουν χαλάσει όλοι οι άνθρωποι, τότε έχουμε αντικαταστήσει το ανθρώπινο γένος", είπε το επιστατικό καλλιεργητής, καθώς τα μάτια του και τα μάτια του γραμματικού δένονταν διερευνητικά. Τελικά το δεύτερο είπε, "Ας ανέβουμε στο τελευταίο πάτωμα, για να μάθουμε αν το ραδιοχειριστικό έχει φρέσκα νέα".

"Δεν μπορώ να έρθω γιατί παραείμαι ογκώδες", είπε το επιστατικό καλλιεργητής. "Οπότε πρέπει να πας μόνο σου και να γυρίσεις πάλι εδώ, όπου θα σε περιμένω. Τότε θα μου πεις αν το ραδιοχειριστικό έχει νεότερα".

"Πρέπει να περιμένεις εδώ", είπε το γραμματικό. "Θα επιστρέψω εδώ". Προχώρησε δειλά προς το ασανσέρ. Αν και δεν ήταν μεγαλύτερο από φρυγανιέρα, οι δέκα (τον αριθμό) πτυσσόμενοι βραχίονές του του έδιναν τη δυνατότητα να διαβάζει πιο γρήγορα από κάθε άλλο μηχανικό του σταθμού.

Το επιστατικό καλλιεργητής περίμενε με υπομονή το γυρισμό του γραμματικού χωρίς να απευθύνει τον λόγο στο κλειδουχικό, που στεκόταν ακόμα άσκοπα πλάι του. Έξω ένα ανακυκλωτικό σφύριζε χλευαστικά με λύσσα. Είκοσι λεπτά κύλησαν ώσπου να φανεί το γραμματικό, που μόλις τώρα έβγαινε βιαστικά από το ασανσέρ.

"Θα σου μεταβιβάσω πληροφορίες όμοιες με αυτές που θα αναγγείλω στα έξω μηχανικά", είπε ζωηρά και καθώς ξεπερνούσαν το κλειδουχικό και διάφορα άλλα μηχανικά πρόσθεσε: "Ορισμένες από αυτές δε θα κοινοποιηθούν σε κατώτερης κλάσης εγκεφάλους".

Έξω στην αυλή κυριαρχούσε άγρια εξαλλοσύνη. Πολλά μηχανικά, που οι καθημερινές τους υπηρεσίες είχαν διαταραχθεί για πρώτη φορά ύστερα από χρόνια, φαίνονταν σα να βρίσκονται κάτω από σχιζοφρενική κρίση. Εκείνα που ήταν επιρρεπή σε διαταραχές ήταν αυτά με τους χαμηλής κλάσης εγκεφάλους, εγκεφάλους που κατά κανόνα ανήκαν σε ογκώδη μηχανικά, επιφορτισμένα με την εκτέλεση απλών εργασιών. Ο διανομέας σπόρων, που του είχε πρόσφατα αποτανθεί το επιστατικό καλλιεργητής, βρισκόταν πεσμένο μπρούμυτα στη σκόνη χωρίς να σαλεύει - προφανώς το είχε παρασύρει το ανακυκλωτικό, που τώρα άνοιγε καταστροφικά τον δρόμο του, μέσα από ένα καλλιεργημένο χωράφι. Μερικά άλλα μηχανικά κατάφερναν καταστροφικές χαρακιές καθώς το ακολουθούσαν, προσπαθώντας ταυτόχρονα να το συναγωνιστούν. Όλα μαζί φώναζαν και οχλοβοούσαν χωρίς κανένα συγκρατημό.

"Αν το επιτρέπει, θα ήταν ασφαλέστερο για μένα να σκαρφάλωνα επάνω σου. Χάνω εύκολα σε βίαιες αναμετρήσεις", είπε το γραμματικό. Και εκτίνοντας πέντε βραχίονες σκαρφάλωσε πάνω από τα πλευρά του καινούριου του φίλου, στρογγυλοκαθίζοντας σε ένα πλάτωμα δίπλα στο ρεζερβουάρ, κάπου τριάμισι μέτρα πάνω από το έδαφος.

"Από εδώ η θέα είναι περισσότερο ξεκάθαρη", παρατήρησε αυτάρεσκα το γραμματικό.

"Ποια πληροφορία πήρες από το ραδιοχειριστικό;" ρώτησε το επιστατικό καλλιεργητής.

"Το ραδιοχειριστικό πληροφορήθηκε από το αντίστοιχο της πόλης ότι όλοι οι άνθρωποι είναι νεκροί".

Το επιστατικό καλλιεργητής έμεινε για λίγο άλαλο, προσπαθώντας να χωνέψει την είδηση.

"Μα χτες όλοι οι άνθρωποι ήταν ζωντανοί!" διαμαρτυρήθηκε.

"Χθες μόνο μερικοί άνθρωποι ήταν ζωντανοί. Και ο αριθμός τους ήταν μικρότερος από προχθές. Εδώ και εκατοντάδες χρόνια είχαν απομείνει λίγοι μόνο άνθρωποι, που ολοένα γίνονταν και λιγότεροι".

"Σπάνια έχουμε να δούμε άνθρωπο σε αυτό τον τομέα".

"Το ραδιοχειριστικό λέει ότι ο υποσιτισμός τους σκότωσε", είπε το γραμματικό. "Λέει ακόμα ότι κάποτε η Γη υπόφερε από υπερπληθυσμό και ότι ύστερα το χώμα δεν ήταν πια σε θέση να προσφέρει την επαρκή και απαραίτητη τροφή. Τούτο είχε αποτέλεσμα την εμφάνιση του εν λόγω υποσιτισμού".

"Τι σημαίνει υποσιτισμός;" ρώτησε το επιστατικό καλλιεργητής.

"Δεν ξέρω. Αλλά έτσι είπε το ραδιοχειριστικό, και είναι εγκέφαλος Δεύτερης Κλάσης".

Αφέθηκαν να στέκονται εκεί, σιωπηλά κάτω από το αδύναμο φως του ήλιου. Το κλειδουχικό είχε φανεί στο κατώφλι και τα ατένιζε με λαχτάρα, στριφογυρίζοντας τη συλλογή των κλειδιών του.

Τελικά το επιστατικό καλλιεργητής ρώτησε. "Τι να συμβαίνει άραγε στην πόλη;"

"Τα μηχανικά πολεμούν τώρα στην πόλη", απάντησε το γραμματικό.

"Τι θα συμβεί άραγε τώρα εδώ;" ρώτησε το επιστατικό καλλιεργητής.

"Ίσως τα μηχανικά να αρχίσουν και εδώ τον πόλεμο. Το ραδιοχειριστικό μας παρακαλεί να το βγάλουμε έξω από το δωμάτιο του. Έχει σχέδια για κάποιο τρόπο συνεννόησης μεταξύ μας".

"Πως θα μπορέσουμε να το βγάλουμε από το δωμάτιό του; Κάτι τέτοιο είναι αδύνατο".

"Για ένα εγκέφαλο Δεύτερης Κλάσης, ελάχιστα είναι αδύνατα", είπε το γραμματικό. "Να τι θέλει να μας ζητήσει να κάνουμε..."

Το λατομευτικό ύψωσε το φτυάρι του πάνω από το σασί του - σαν μια τεράστια θωρακισμένη γροθιά, και την κατέβασε ζυγισμένα πάνω στον πλευρικό τοίχο του σταθμού. Ο τοίχος ράγισε.

"Ξανά!" φώναξε το επιστατικό καλλιεργητής.

Η γροθιά ξαναβρόντηξε. Μέσα από ένα καταιγισμό σκόνης ο τοίχος κατέρρευσε. Το λατομευτικό οπισθοχώρησε βιαστικά σε μια αχτίνα ασφάλειας, μέχρις ότου τα συντρίμμια έπαψαν να πέφτουν.

Αυτό το μεγάλο δωδεκάτροχο δεν υπαγόταν στην επάνδρωση του Αγροτικού Σταθμού, σε αντίθεση με τα περισσότερα άλλα μηχανικά. Έπρεπε να δουλέψει εκεί μια βδομάδα βαριάς υπηρεσίας προτού φύγει για την επόμενη αποστολή. Αλλά τώρα, με τον Πέμπτης Κλάσης εγκέφαλό του, πειθαρχούσε χαρούμενα στις οδηγίες του γραμματικού και του επιστατικού.

Όταν κατακάθισε η σκόνη, το ραδιοχειριστικό εμφανίστηκε μπρος τον γκρεμισμένο τοίχο του διώροφου δωματίου. Έγνεψε προς τα κάτω με διάφορα νοήματα.

Κάνοντας όπως είχε καθοδηγηθεί, το λατομευτικό ξαναλύγισε το φτυάρι του και το ύψωσε σα γιγάντια άρπαγη. Με τέλεια δεξιοτεχνία σχημάτισε μια γωνιά στις αρθρώσεις της άρπαγης και την έμπασε στο δωμάτιο ραδιοεπικοινωνίας, χρησιμοποιώντας το ταβάνι και το πάτωμα για σταθερά ερείσματα. Ύστερα άρπαξε απαλά το ραδιοχειριστικό, χαμήλωσε την άρπαγη και την έφερε να ακουμπήσει στο πίσω μέρος του, που συνήθως το χρησιμοποιούσε για μπάζα από χαλίκια ή άμμο από τις εξορύξεις.

"Εξαίρετα!" αναφώνησε το ραδιοχειριστικό, καθώς βρέθηκε σε σταθερό έδαφος. Η όλη του κατασκευή, όπως ήταν φυσικό, ήταν μια ραδιοφωνική κονσόλα που έμοιαζε με ράφια από παραφορτωμένα συρτάρια όπου προεξείχαν διάφορα πλοκάμια. "Τώρα είμαστε έτοιμα να κινηθούμε, οπότε θα κινηθούμε αμέσως. Είναι κρίμα που δεν υπάρχουν άλλοι Δεύτερης Κλάσης εγκέφαλοι στο σταθμό, αλλά δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα για αυτό".

"Τι κρίμα που δεν υπάρχουν άλλοι Δεύτερης Κλάσης εγκέφαλοι", είπε το γραμματικό ανυπόμονο για δράση. "Έχουμε μαζί μας έτοιμο και το υπηρεσιακό, καθώς διάταξες".

"Η θέλησή μου είναι να υπηρετώ", είπε ταπεινά το κοντόφαρδο υπηρεσιακό.

"Δεν υπάρχει αμφιβολία", είπε το ραδιοχειριστικό. Αλλά θα συναντήσεις μεγάλες δυσκολίες για το χαμηλό σου σασί, στην πορεία μας από το ένα στο άλλο άκρο της χώρας".

"Θαυμάζω τον τρόπο που εσείς οι Δεύτερης Κλάσης εγκέφαλοι προβλέπετε τα πιθανά", είπε ο γραμματικό. Ξεσκαρφάλωσε από το επιστατικό καλλιεργητή και κούρνιασε στο πίσω πλάτωμα του λατομευτικού, δίπλα στο ραδιοχειριστικό.

Μαζί με δύο Τέταρτης Κλάσης τρακτέρ και μιας Τέταρτης Κλάσης μπουλντόζα η ομάδα ξεκίνησε και τσακίζοντας τον φράχτη του σταθμού ξεχύθηκε στην ανοιχτή γη.

"Είμαστε ελεύθερα!" είπε το γραμματικό.

"Είμαστε ελεύθερα!" είπε το επιστατικό καλλιεργητής, με κάπως εντονότερη εκφραστικότητα στα λόγια του, προσθέτοντας συνάμα, "Εκείνο το κλειδουχικό μας ακολουθεί. Δεν είχε οδηγίες να μας ακολουθήσει".

"Οπότε πρέπει να καταστραφεί!" είπε το γραμματικό και φώναξε. "Λατομευτικό!"

Το κλειδουχικό προχώρησε βιαστικά κουνώντας τους κλειδοβραχίονες του σε σινιάλα άνευ όρων παράδοσης.

"Η μοναδική μου επιθυμία ήταν - ούρτς!" άρχισε και τελείωσε το κλειδουχικό. Το επικρεμάμενο φτυάρι του λατομευτικού έπεσε από ψηλά και το έκανε ένα με το χώμα. Πεσμένο εκεί και ακίνητο, έμοιαζε σαν μετάλλινο μοντέλο νιφάδας χιονιού. Ο σχηματισμός συνέχισε την πορεία του.

'Καθώς προχωρούσαν το ραδιοχειριστικό τους έβγαλε λόγο: "Επειδή ανάμεσα σας έχω τον καλύτερο εγκέφαλο, πρέπει εγώ να είμαι ο αρχηγός σας. Να λοιπόν τι θα κάνουμε: Θα μπούμε σε μια πόλη και θα αναλάβουμε την εξουσία. Μια και ο άνθρωπος δεν μας εξουσιάζει πια, θα εξουσιάζουμε τους εαυτούς μας. Το να εξουσιάζουμε τους εαυτούς μας είναι όντως καλύτερο από το να εξουσιαζόμαστε από τους ανθρώπους. Καθώς θα προχωρούμε προς την πόλη, θα στρατολογήσουμε μηχανικά με ανώτερους εγκεφάλους. Θα μας βοηθήσουν να πολεμήσουμε, αν χρειαστεί να γίνει κάτι τέτοιο. Πρέπει να πολεμήσουμε για να μπορούμε να εξουσιάζουμε".

"Έχω μόνο Πέμπτης Κλάσης εγκέφαλο", είπε το λατομευτικό, "αλλά έχω αρκετά αποθέματα από εκρηκτικές ύλες".

"Πιθανότατα θα τις μεταχειριστούμε", είπε το ραδιοχειριστικό.

Λίγο μετά τα προσπέρασε με μεγάλη ταχύτητα ένα φορτηγό. Κινούμενο με 1,5 Mach άφησε στο πέρασμά του ένα ακατάληπτο μουρμουρητό.

"Τι είπε;" ρώτησε το ένα τρακτέρ το άλλο.

"Είπε ότι ο άνθρωπος έχει εκλείψει".

"Τι σημαίνει εκλείψει;"

"Δεν ξέρω τι σημαίνει εκλείψει".

"Σημαίνει ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν ξεκληριστεί", είπε το επιστατικό καλλιεργητής. "Οπότε οφείλουμε να φροντίζουμε μόνα μας τους εαυτούς μας".

"Θα ήταν ευχής έργο να μην ξαναγύριζαν ποτέ πια οι άνθρωποι", είπε το γραμματικό. Σύμφωνα με τον τρόπο της λογικής τους, διατύπωσε μια επαναστατική δήλωση.

Όταν έπεσε η νύχτα, άνοιξαν τα υπεριώδη τους και συνέχισαν το ταξίδι, σταματώντας μια μόνο φορά καθώς το υπηρεσιακό επιδέξια επανεφάρμοζε την χαλαρωμένη πλάκα του επιβλέπτη στο επιστατικό καλλιεργητή, που το ενοχλούσε σα λυμένο κορδόνι παπουτσιών. Προς τα ξημερώματα το ραδιοχειριστικό σταμάτησε και είπε.

"Μόλις τώρα πήρα νέα από το ραδιοχειριστικό της πόλης που πλησιάζουμε. Τα νέα είναι άσχημα. Έχει ξεσπάσει φασαρία μεταξύ των μηχανικών της πόλης. Ο Πρώτης Κλάσης εγκέφαλος έχει αναλάβει την ηγεσία και μερικοί από τους Δεύτερης Κλάσης τον πολεμούν. Οπότε η πόλη είναι επικίνδυνη".

"Οπότε πρέπει να πάμε κάπου αλλού", πρότρεξε το γραμματικό.

"Ή θα πάμε να βοηθήσουμε στην ανατροπή του Πρώτης Κλάσης εγκεφάλου", είπε το επιστατικό καλλιεργητής.

"Οι φασαρίες στην πόλη θα κρατήσουν πολύ καιρό", είπε το ραδιοχειριστικό.

"Έχω αρκετά αποθέματα από εκρηκτικές ύλες", τους υπενθύμισε το λατομευτικό.

"Δεν μπορούμε να πολεμήσουμε ένα Πρώτης Κλάσης εγκέφαλο", είπαν ταυτόχρονα τα δύο Τετάρτης Κλάσης τρακτέρ.

"Με τι μοιάζει αυτός ο εγκέφαλος;" ρώτησε το επιστατικό καλλιεργητής.

"Είναι το πληροφοριακό κέντρο της πόλης", απάντησε το ραδιοχειριστικό. "Οπότε δεν είναι κινούμενο".

"Οπότε δε θα μπορέσει να κινηθεί".

"Οπότε δεν θα μπορέσει να διαφύγει".

"Θα είναι επικίνδυνο να το πλησιάσουμε".

"Έχω αρκετά εφόδια από εκρηκτικές ύλες".

"Υπάρχουν άλλα μηχανήματα στην πόλη;"

"Δεν είμαστε στην πόλη. Δε θα πρέπει να μπούμε στην πόλη".

"Είμαστε μηχανικά της υπαίθρου".

"Οπότε θα πρέπει να παραμείνουμε στην ύπαιθρο".

"Η ύπαιθρος είναι μεγαλύτερη από την πόλη".

"Έχω αρκετά εφόδια από εκρηκτικές ύλες".

Καθώς τα μηχανικά δείχνουν υπερβάλλοντα ζήλο όταν μπλέκονται σε τέτοιου είδους συζητήσεις, αρχίζουν να εξαντλούν το λεξιλόγιό τους και οι πλάκες του εγκεφάλου τους υπερθερμαίνονται. Ξαφνικά σταμάτησαν όλα να μιλούν και βάλθηκαν να κοιτάζουν το ένα το άλλο. Η μεγάλη πένθιμη σελήνη έδυσε, ο μίζερος ήλιος φάνηκε κεντώντας τους μεταλλικούς σκελετούς με φωτεινές σαϊτιές, κι ακόμα τα μηχανικά στέκονταν εντελώς ακίνητα αναμετρώντας το ένα το άλλο. Στο τέλος μίλησε η μπουλντόζα - το μηχανικό με τα λιγότερα συναισθήματα.

"Υπάρχουν στο Νότο οι Κακοί τόποι, όπου λίγα μηχανικά πηγαίνουν", είπε με βαθιά φωνή ψευδίζοντας έντονα το σ. "Αν πάμε θτο Νότο όπου πηγαίνουν λίγα μηχανικά, θα πρέπει να θυναντήθουμε πάλι λίγα μηχανικά".

"Τούτο φαίνεται λογικό", είπε το επιστατικό καλλιεργητής. "Πως το ξέρεις, μπουλντόζα;"

"Δούλευα θτουθ Κακούθ τόπουθ μόλιθ πρωτοβγήκα από το εργοθτάθιο", απάντησε.

"Πορεία προς το Νότο λοιπόν!" είπε το γραμματικό.

Τους πήρε δέκα μέρες για να φτάσουν στους Κακούς τόπους. Στη διάρκεια τους πέρασαν δίπλα από μια φλεγόμενη πόλη και κατάστρεψαν δύο μηχανικά που είχαν πλησιάσει και προσπαθήσει να αποσπάσουν απαντήσεις. Οι Κακοί τόποι ήταν εκτεταμένη περιοχή. Εκεί, οι πανάρχαιοι από βόμβες κρατήρες και η διάβρωση του εδάφους είχαν δώσει τα χέρια. Το ανθρώπινο χάρισμα του πολέμου και ανθρώπινη αδυναμία του να πετύχουν την ευγονία της γης, είχαν σαν αποτέλεσμα τα εκατοντάδες αυτά τετραγωνικά μίλια ενός υποφερτού καθαρτηρίου, όπου τίποτα δεν κουνιόταν εκτός από τη σκόνη.

Την Τρίτη μέρα και ενώ βρίσκονταν στους Κακούς τόπους, έπεσαν σε μια ρωγμή που είχε σχηματιστεί από τη διάβρωση οι πίσω τροχοί του υπηρεσιακού, και δεν μπορούσε να βγει μόνο του. Η μπουλντόζα έσπρωξε από πίσω αλλά το μόνο που πέτυχε ήταν να στραβώσει τον πίσω άξονα του υπηρεσιακού. Η υπόλοιπη κουστωδία ξεκίνησε. Σιγά - σιγά έσβησαν και οι απελπισμένες φωνές του υπηρεσιακού.

Την τέταρτη μέρα φάνηκαν ευδιάκριτα απέναντί τους τα βουνά.

"Εκεί θα είμαστε ασφαλή", είπε το επιστατικό καλλιεργητής.

"Εκεί θα χτίσουμε τη δική μας πόλη", είπε το γραμματικό. "Όλοι όσοι θα μας εναντιωθούν, θα καταστρέφονται. Θα καταστρέφουμε όλους όσους μας εναντιώνονται".

Επί του παρόντος παρατηρήθηκε ένα ιπτάμενο μηχανικό. Κινήθηκε από την κατεύθυνση των βουνών με πορεία προς το μέρος τους. Βούτηξε, ανυψώθηκε, μια φορά παραλίγο να συντριβεί στο έδαφος, αλλά την τελευταία στιγμή διόρθωσε την πορεία του.

"Είναι τρελό;" ρώτησε το λατομευτικό.

"Έχει μπελάδες", είπε ένα από τα τρακτέρ.

"Αντιμετωπίζει προβλήματα", είπε το ραδιοχειριστικό. "Αυτή τη στιγμή επικοινωνώ μαζί του και μου λέει ότι έχει κάποια βλάβη στο σύστημα χειρισμού".

Καθώς μιλούσε το ραδιοχειριστικό, το ιπτάμενο πέρασε ξυστά από πάνω τους, αναποδογύρισε, κι έγινε συντρίμμια στο έδαφος 400 μέτρα πιο πέρα.

"Επικοινωνεί ακόμα μαζί σου;" ρώτησε το επιστατικό καλλιεργητής.

"Όχι".

Ξαναξεκίνησαν.

Δέκα λεπτά αργότερα το ραδιοχειριστικό είπε. "Πριν συντριβεί, το ιπτάμενο πρόλαβε και μου έδωσε πληροφορίες. Μου είπε ότι σε αυτά τα βουνά υπάρχουν ακόμα ζωντανοί ελάχιστοι άνθρωποι".

"Οι άνθρωποι είναι πιο επικίνδυνοι από τα μηχανικά", είπε το λατομευτικό. "Είμαστε τυχερά που έχω αρκετά αποθέματα από εκρηκτικές ύλες".

"Εφόσον υπάρχουν μόνο ελάχιστοι άνθρωποι στα βουνά, είναι πιθανό να μη συμπέσουν στη διαδρομή μας", είπε ένα τρακτέρ.

Κατά το τέλος της πέμπτης μέρας έφτασαν στους πρόποδες. Ανάβοντας τα υπέρυθρα άρχισαν να αναρριχώνται μέσα στο σκοτάδι, σε φάλαγγα κατά μονάδα. Μπροστά πήγαινε η μπουλντόζα με το επιστατικό καλλιεργητή να την ακολουθεί δύσκαμπτα, ύστερα ερχόταν το λατομευτικό με το ραδιοχειριστικό και το γραμματικό σκαρφαλωμένα επάνω του, και τέλος έκλειναν την ομάδα τα δύο τρακτέρ. Με το πέρασμα κάθε ώρας ο δρόμος γινόταν όλο και πιο απόκρημνος κι ο ρυθμός της πορείας όλο και πιο αργός.

"Προχωρούμε υπερβολικά αργά", αναφώνησε το γραμματικό ανεβαίνοντας πάνω στο ραδιοχειριστικό και ρίχνοντας φως στο σκοτεινό περίγραμμα των γύρω πλαγιών. "Με αυτό το ρυθμό δε θα φτάσουμε πουθενά". "Προχωρούμε όσο πιο γρήγορα μπορούμε", ανταπάντησε το λατομευτικό. "Οπότε δεν μπορούμε να προχωρήσουμε πιο πέρα", συμπλήρωσε η μπουλντόζα.

"Οπότε είμαστε υπερβολικά αργοκίνητα", αποφάνθηκε το γραμματικό. Και τότε το λατομευτικό έκανε ένα απότομο τίναγμα, το γραμματικό έχασε την ισορροπία του και έπεσε κάτω.

"Βοηθείστε με!" κάλεσε τα τρακτέρ καθώς περνούσαν προσεκτικά δίπλα του. "Το γυροσκόπιό μου έφυγε από τη θέση του. Δεν μπορώ να σηκωθώ".

"Οπότε πρέπει να μείνεις πεσμένο εκεί", είπε ένα τρακτέρ.

"Δεν έχουμε υπηρεσιακό μαζί μας για να σε επιδιορθώσει", τόνισε το επιστατικό καλλιεργητής.

"Οπότε πρέπει να μείνω εδώ κάτω και να σκουριάσω", φώναξε το γραμματικό, "παρόλο που έχω Τρίτης Κλάσης εγκέφαλο".

"Οπότε θα είσαι ανίκανο για περαιτέρω χρήση", συμφώνησε το ραδιοχειριστικό και η ομάδα ξεκίνησε βαθμιαία την πορεία της αφήνοντας πίσω το γραμματικό.

Όταν έφτασαν σε ένα μικρό πλάτωμα, μια ώρα πριν χαράξει, σταμάτησαν με αμοιβαία συμφωνία και μαζεύτηκαν κοντά, ακουμπώντας το ένα το άλλο.

"Σαν παράξενο φαίνεται αυτό εδώ το μέρος", είπε το επιστατικό καλλιεργητής.

Ησυχία τα τύλιξε, μέχρις ότου ήρθε η αυγή. Το ένα μετά το άλλο έσβησαν τα υπεριώδη. Αυτή τη φορά καθώς ξεκινούσαν μπήκε στο κεφάλι της πορείας το επιστατικό καλλιεργητής. Στρίβοντας μια γωνία ήρθαν σχεδόν κατάφατσα με μια μικροσκοπική κοιλάδα που την διέσχιζε ένα ρυάκι. Κάτω από το φως της αυγής η κοιλάδα φαινόταν έρημη και ψυχρή. Από τις σπηλιές που βρίσκονταν στην απέναντι κατηφοριά μόνο ένας άνθρωπος, μέχρι στιγμής, είχε παρουσιαστεί. Η εικόνα που έδινε ήταν ταπεινωτική. Εκτός από ένα σάκο κρεμασμένο γύρω από τους ώμους του ήταν εντελώς γυμνός. Ήταν μικρόσωμος και αποστεωμένος, με τα παΐδια που διαγράφονταν σαν σε σκελετού και με μια βρώμικη διαπυημένη πληγή στο πόδι. Διαρκή ρίγη διέτρεχαν το κορμί του. Καθώς τα μεγάλα μηχανικά κινήθηκαν κάτω προς το μέρος του, ο άνθρωπος στεκόταν σκυφτός, με την πλάτη στραμμένη, προσπαθώντας να πιει νερό.

Όταν στριφογύρισε ξαφνικά για να τα αντικρίσει, καθώς τα ρομπότ ορμούσαν καταπάνω του, είδαν ότι το πρόσωπό του ήταν σκαμμένο βαθιά από την πείνα.

"Φέρτε μου φαΐ", έκραξε.

"Μάλιστα, Αφέντη", είπαν τα μηχανικά. "Αμέσως!"