Αποχαιρετισμός στον Αφέντη

Harry Bates
Farewell to the Master (1940)
Μετάφραση: Τζένη Μαστοράκη

Κουρνιασμένος στην ξύλινη σκάλα, ψηλά πάνω απ' το δάπεδο του μουσείου, ο Κλιφ Σάδερλαντ μελέτησε προσεχτικά κάθε γραμμή και κάθε ίσκιο του μεγάλου ρομπότ' γύρισε έπειτα και κοίταξε συλλογισμένος τους επισκέπτες που συνωστίζονταν, φερμένοι απ' όλες τις γωνιές του ηλιακού συστήματος, για να δουν με τα μάτια τους τον Γκνουτ και το χρονόπλοιο και να ακούσουν ξανά την απίστευτη και τραγική ιστορία τους.

Είχε φτάσει να νοιάζεται για το έκθεμα σα να 'ταν δικό του, κι είχε βέβαια κάποιο λόγο γι' αυτό. Ήταν ο μόνος ελεύθερος φωτορεπόρτερ στην περιοχή του Καπιτωλίου όταν έφτασαν οι επισκέπτες από το Αγνωστο. Αυτός τράβηξε τις πρώτες επαγγελματικές φωτογραφίες του διαστημόπλοιου. Παρακολούθησε λεπτό - λεπτό όλα τα γεγονότα στις μέρες που ακολούθησαν, γεμάτες τρέλα. Έπειτα φωτογράφησε αμέτρητες φορές το ρομπότ, οχτώ πόδια ψηλό, τον όμορφο σκοτωμένο πρεσβευτή, τον Κλάατου, και το μεγαλόπρεπο μνήμα του που ορθωνόταν καταμεσής στην Παλιρροιακή Λεκάνη. Είχε έρθει τώρα ξανά, να τραβήξει κι άλλες φωτογραφίες, γιατί δισεκατομμύρια άνθρωποι σ' ολόκληρο το κατοικημένο διάστημα διψούσαν να μάθουν νεότερα γύρω απ' το γεγονός. Αν μπορούσε, έπρεπε να πετύχει μια καινούργια "γωνία".

Ετούτη τη φορά ήθελε να βγάλει μια φωτογραφία που να δείχνει τον Γκνουτ αλλόκοτο κι απειλητικό. Οι φωτογραφίες της προηγούμενης μέρας δεν είχαν δώσει το αποτέλεσμα πού γύρευε. Σήμερα έλπιζε να το πετύχει. Όμως το φως δεν ήταν ακόμα κατάλληλο και θα έπρεπε να περιμένει όσο που να πέσει κάπως το απόγευμα.

Οι τελευταίοι πού μπήκαν μ' αυτή την ομάδα προχώρησαν βιαστικά, αφήνοντας θαυμαστικά επιφωνήματα μπροστά στη μεγαλοπρεπή καταπράσινη στρογγυλάδα του μυστήριου χρονόπλοιου' μα μόλις αντίκρισαν το τρομερό παράστημα και το πελώριο κεφάλι του γίγαντα Γκνουτ ξέχασαν ολότελα το διαστημόπλοιο. Τα αρθρωτά ρομπότ με τη χοντροκομμένη ανθρωπόμορφη όψη ήτανε κάτι σχεδόν συνηθισμένο, όμως ποτέ γήινα μάτια δεν είχαν δει όμοιο με τούτο. Γιατί ο Γκνουτ ήτανε καμωμένος σχεδόν απόλυτα σαν άνθρωπος. Γίγαντας, αλλά άνθρωπος, μ' αχνοπράσινο μέταλλο αντί για ανθρώπινη σάρκα κι ίδιο πράσινο μέταλλο στους φουσκωτούς μυώνες του κορμιού του. Ήτανε γυμνός, έξω από 'να ρούχο δεμένο γύρω στα λαγόνια του, και στεκόταν σαν πανίσχυρος θεός των μηχανών κάποιου αφάνταστου επιστημονικού πολιτισμού, το πρόσωπο του σκυθρωπό και σκεφτικό, γεμάτο μελαγχολία. Κοιτάζοντας τον κανείς δεν τόλμαγε να ξεστομίσει αστείο ή πείραγμα, κι όσοι τύχαιναν πιο κοντά του δεν βγάζαν λέξη. Τα παράξενα, κόκκινα μάτια του, φωτισμένα από μέσα, ήταν έτσι βαλμένα, που καθένας ένιωθε πώς ήταν καρφωμένα μόνο πάνω του. Κοιτάζοντας τον έλεγες πώς ξάφνου θα πετιόταν μπροστά οργισμένος, έτοιμος γι' ανήκουστα κατορθώματα. Ένα ελαφρό τρίξιμο ακούστηκε από τα μεγάφωνα που ήταν κρυμμένα στην οροφή και μεμιάς οι θόρυβοι του πλήθους καταλάγιασαν. Θ' άρχιζε τώρα ή μαγνητοφωνημένη διάλεξη. Ό Κλιφ αναστέναξε. Την ήξερε κιόλας απέξω. Ήτανε μπροστά όταν έγινε η ηχογράφηση και γνώρισε τον εκφωνητή, ένα νέο παλικάρι, Στίλγουελ τον έλεγαν.

"Κυρίες και κύριοι", έκανε μια καθαρή και καλοτονισμένη φωνή - όμως ο Κλιφ δεν πρόσεχε πια. Στα κοιλώματα του προσώπου και του κορμιού του Γκνουτ οι ίσκιοι είχαν βαθύνει. Είχε φτάσει σχεδόν ή ώρα να τον φωτογραφήσει. Πήρε και κοίταξε τα δείγματα απ' τις φωτογραφίες της προηγούμενης μέρας και τα σύγκρινε με το αντικείμενο που είχε μπροστά του.

Μια ρυτίδα χαράχτηκε στο μέτωπό του καθώς κοιτούσε. Δεν το 'χε προσέξει πιο πριν, όμως τώρα ένιωθε ξαφνικά πως από χτες κάτι είχε αλλάξει στον Γκνουτ. Η στάση του ρομπότ μπροστά του ήταν πανομοιότυπη με κείνη στις φωτογραφίες, κάθε λεπτομέρεια φαινόταν ίδια στη σύγκριση. Όμως εκείνο το αίσθημα επέμενε. Κοίταξε μέσ' απ' το φακό και σύγκρινε προσεχτικά το αντικείμενο και τις φωτογραφίες, γραμμή. Και τότε είδε πώς πραγματικά κάτι είχε αλλάξει.

Μ' άξαφνη έξαψη ο Κλιφ τράβηξε δυο φωτογραφίες σε διαφορετικές ταχύτητες. Ήξερε πώς θα 'πρεπε να περιμένει λίγο ακόμα, να τραβήξει κι άλλες. Ήταν όμως σίγουρος πώς είχε πέσει πάνω σ' ένα σπουδαίο μυστήριο και για τούτο έπρεπε να κάνει γρήγορα. Μάζεψε βιαστικά τα σύνεργα του, κατέβηκε τη σκάλα και τράβηξε προς την έξοδο. Είκοσι λεπτά αργότερα, λιωμένος απ' την περιέργεια, εμφάνιζε τις καινούργιες φωτογραφίες στο δωμάτιο του ξενοδοχείου του.

Αυτό που είδε ο Κλιφ συγκρίνοντας τ' αρνητικά που είχε τραβήξει χτες και σήμερα, έκανε το δέρμα στο κεφάλι του ν' ανατριχιάσει. Πραγματικά, υπήρχε κάποια μετατόπιση! Και σίγουρα κανείς δεν το ήξερε εκτός απ' αυτόν! Ωστόσο, μόλο που η ανακάλυψη του θα μπορούσε να πιάσει τις πρώτες σελίδες όλων των εφημερίδων του ηλιακού συστήματος, δεν ήταν παρά ή αρχή του νήματος. Ούτε αυτός, ούτε κανείς άλλος δεν ήξερε τι είχε συμβεί στην πραγματικότητα. Δουλειά του ήταν να τ' ανακαλύψει.

Αυτό σήμαινε πώς θα 'πρεπε να κρυφτεί μέσα στο κτίριο και να μείνει εκεί όλη νύχτα. Την ίδια κιόλας νύχτα. Πρόφταινε ακόμα να γυρίσει πίσω, πριν κλείσει το μουσείο. Θα 'παιρνε μαζί του μια μικρή και γρήγορη υπέρυθρη φωτογραφική μηχανή που θα μπορούσε να δει μέσα στο σκοτάδι, και θα τραβούσε τις αληθινές φωτογραφίες όλης της ιστορίας.

Αυτό σήμαινε πώς θα 'πρεπε να κρυφτεί μέσα στο κτίριο και να μείνει εκεί όλη νύχτα. Την ίδια κιόλας νύχτα. Πρόφταινε ακόμα να γυρίσει πίσω, πριν κλείσει το μουσείο. Θα 'παιρνε μαζί του μια μικρή και γρήγορη υπέρυθρη φωτογραφική μηχανή που θα μπορούσε να δει μέσα στο σκοτάδι, και θα τραβούσε τις αληθινές φωτογραφίες όλης της ιστορίας.

Αρπαξε τη μικροσκοπική μηχανή, πήρε ένα αεροταξί κι έτρεξε πίσω στο μουσείο. Η αίθουσα ήταν πλημμυρισμένη από ένα άλλο τμήμα της ατέλειωτης ουράς κι η διάλεξη κόντευε να τελειώσει. Φχαρίστησε νοερά τους ουρανούς που τα 'χε κανονίσει με το μουσείο, έτσι που να μπαινοβγαίνει οπότε ήθελε.

Είχε κιόλας αποφασίσει τι θα έκανε. Πρώτα πλησίασε το φρουρό - ρομπότ και τον ρώτησε κάτι. Η έκφρασή του γέμισε ανυπομονησία καθώς άκουγε την απάντηση που περίμενε. Η επόμενη κίνηση, ήταν να βρει ένα μέρος να κρυφτεί απ' τους ανθρώπους που θ' ασφάλιζαν την αίθουσα για τη νύχτα. Μονάχα ένα υπήρχε' το εργαστήριο που βρισκόταν πίσω απ' το διαστημόπλοιο. Προχώρησε με άνεση κι έδειξε τη δημοσιογραφική του ταυτότητα στο δεύτερο φρουρό, που ήταν εγκαταστημένος στον ενδιάμεσο διάδρομο που οδηγούσε στο εργαστήριο, και του είπε πως ήθελε να πάρει συνέντευξη από τους επιστήμονες. Ένα λεπτό αργότερα βρισκόταν στην πόρτα του εργαστηρίου.

«Είχε μπει εκεί αρκετές φορές ως τότε κι ήξερε το χώρο καλά. Ήτανε μια μεγάλη αίθουσα, χωρισμένη πρόχειρα για να μπορούν να δουλεύουν οι επιστήμονες που προσπαθούσαν να βρουν τρόπο να μπουν στο διαστημόπλοιο. Ο τόπος ήταν γεμάτος πελώρια και βαριά αντικείμενα ανάκατα - κλίβανοι και φούρνοι με ζεστό αέρα, μεγάλες μπουκάλες με χημικά υγρά, φύλλα αμίαντου, συμπιεστές, λεκάνες, κουτάλες, μικροσκόπια, κι ένα πλήθος μικρότερες συσκευές και εργαλεία που χρησιμοποιούν στα μεταλλουργικά εργαστήρια. Τρεις άντρες με άσπρες μπλούζες ήταν απορροφημένοι με κάποιο πείραμα στην άλλη άκρη της αίθουσας. Ο Κλιφ περίμενε μια στιγμή κι έπειτα γλίστρησε μέσα και κρύφτηκε κάτω από 'να τραπέζι, μισοθαμμένο από λογής - λογής αντικείμενα. Ένιωθε ασφαλής εκεί, γιατί κανείς δε θα σκεφτόταν να το ψάξει. Έπειτα σε λίγο οι επιστήμονες θα 'φευγαν γιατί νύχτωνε...

Πίσω απ' το διαστημόπλοιο, άκουσε άλλο ένα τμήμα της ουράς που περίμενε έξω απ' το μουσείο. Έλπιζε πως θα 'ταν το τελευταίο για κείνη τη μέρα. Βολεύτηκε όσο πιο αναπαυτικά γινόταν. Σ' ένα λεπτό θ' άρχιζε ή διάλεξη. Σκέφτηκε κάτι που θα 'λεγε ή μαγνητοφωνημένη φωνή και χαμογέλασε.

Νάτην πάλι - η καθαρή, καλλιεργημένη φωνή εκείνου του φιλαράκου του Στίλγουελ. Τα πατήματα κι οι ψίθυροι του πλήθους έσβησαν κι ο Κλιφ μπορούσε τώρα ν' ακούει την κάθε λέξη, παρόλο τον πελώριο όγκο του διαστημόπλοιου που έμπαινε μπροστά.

"Κυρίες και κύριοι," άρχισε το γνώριμο κείμενο, "το Σμιθσόνιο Ινστιτούτο σας καλωσορίζει στη νέα διαπλανητική του πτέρυγα με τα εκπληκτικά εκθέματα πού βλέπετε τώρα μπροστά σας".

Μια μικρή παύση. "Σίγουρα όλοι πρέπει να ξέρετε πια τι έγινε εδώ πριν τρεις μήνες, αν δεν το είδατε με τα μάτια σας στην τηλεόραση", συνέχισε ή φωνή. "Θα σας θυμίσουμε τα γεγονότα με δυο λόγια. Ήταν λίγο μετά τις 5 το απόγευμα, στις 6 Σεπτεμβρίου. Οι επισκέπτες που 'χαν έρθει να δουν την Ουάσιγκτον πλημμύριζαν όλη την περιοχή έξω απ' αυτό το κτίριο, πολλοί σαν πάντα και δίχως άλλο με τις συνηθισμένες τους σκέψεις στο κεφάλι. Η μέρα ήταν όμορφη και ζεστή. Ένα ποτάμι κόσμος έβγαινε από την κεντρική είσοδο του μουσείου, ακριβώς στην κατεύθυνση πού κοιτάζετε τώρα. Μόνο πού βέβαια εκείνο τον καιρό δεν υπήρχε αυτή η πτέρυγα. Όλοι ήταν κουρασμένοι - τόσες ώρες ορθοστασία για να δουν τα εκθέματα του μουσείου κι όλα τα γύρω κτίρια - κι ετοιμάζονταν να γυρίσουν στα σπίτια τους. Και τότε έγινε.

"Στο χώρο που βρίσκεται στα δεξιά σας, ακριβώς όπως το βλέπετε τώρα, εμφανίστηκε το χρονόπλοιο. Παρουσιάστηκε όσο που ν' ανοιγοκλείσεις τα μάτια σου. Δεν κατέβηκε απ' τον ουρανό - κι υπάρχουν δεκάδες μάρτυρες που μπορούν να πάρουν όρκο. Απλά και μόνο εμφανίστηκε. Τη μια στιγμή δε βρισκόταν εκεί, την άλλη είχε έρθει. Παρουσιάστηκε στο ίδιο σημείο που βρίσκεται τώρα.

"Εκείνοι που βρέθηκαν κοντά στο διαστημόπλοιο πανικοβλήθηκαν και το 'βαλαν στα πόδια με φωνές και ουρλιαχτά. Η ταραχή πλημμύρισε την Ουάσιγκτον σαν παλιρροιακό κύμα. Η αστυνομία έφτιαξε μια πλατιά ζώνη γύρω απ' το διαστημόπλοιο, κατάφτασαν μονάδες στρατού κι εκπαιδευμένοι σκοπευτές με ακτινοβόλα. Όλοι φοβόντουσαν πως θα γινόταν μεγάλη συμφορά.

"Γιατί είχαν καταλάβει απαρχής πως δεν είχαν να κάνουν με διαστημόπλοιο από κανένα μέρος του ηλιακού συστήματος. Το 'ξεραν ακόμα και τα παιδιά πως μόνο δυο διαστημόπλοια είχαν φτιαχτεί όλα κι όλα πάνω στη Γη και κανένα σ' όλους τους άλλους πλανήτες και τους δορυφόρους. Απ' αυτά τα δυο το ένα καταστράφηκε, τραβηγμένο από την ελκτική δύναμη του Ήλιου, και το άλλο είπαν πως έφτασε με ασφάλεια στον Αρη. Έπειτα και τα δυο αυτά που είχαν φτιαχτεί εδώ είχαν κέλυφος από ισχυρό μίγμα αλουμινίου, ενώ τούτο, όπως βλέπετε είναι φτιαγμένο από κάποιο άγνωστο πράσινο μέταλλο.

"Το ·διαστημόπλοιο εμφανίστηκε κι έμεινε εκεί. Κανείς δε βγήκε ούτε φάνηκε σημάδι πως είχε μέσα του ζωή κάποιου είδους. Αλλη ταραχή γεννήθηκε τότε. Ποιος ή τι υπήρχε μέσα; Οι επισκέπτες ήτανε εχθροί ή φίλοι; Από που έρχονταν; Πώς έφτασε τόσο ξαφνικά και βρέθηκε μεμιάς σ' αυτό το σημείο χωρίς να πέσει απ' τον ουρανό;

"Το διαστημόπλοιο έμεινε εδώ δυο μέρες, ακριβώς όπως το βλέπετε τώρα. Τίποτα δεν κουνήθηκε και τίποτα δεν έδειξε πως είχε μέσα του ζωντανά πλάσματα. Οι επιστήμονες πρόφτασαν να μας εξηγήσουν πως δεν είχαμε να κάνουμε με διαστημόπλοιο, άλλα με μια μηχανή που ταξίδευε στο χωροχρόνο, γιατί μόνο κάτι τέτοιο θα μπορούσε να φτάσει όπως τούτο δω - να υλοποιηθεί. Τόνισαν ακόμα πως ένα τέτοιο όχημα, μόλο που θεωρητικά ήταν κατανοητό από μας τους γήινους, ήταν πράγμα ακατόρθωτο με τα σημερινά δεδομένα της γνώσης μας. Βασισμένο στις αρχές της σχετικότητας, μπορούσε να 'χε φτάσει από την άλλη άκρη του σύμπαντος, από μια απόσταση που ακόμα και το φως θα χρειαζόταν εκατομμύρια χρόνια για να διανύσει.

"Όταν τα νέα διαδόθηκαν παντού η ένταση μεγάλωσε, έγινε αβάσταχτη. Από που είχε έρθει το χρονόπλοιο; Ποιοι βρίσκονταν μέσα του; Γιατί είχαν έρθει στη Γη; Και γιατί δε φανερώνονταν; Μήπως ετοίμαζαν κανένα φοβερό καταστροφικό όπλο;

"Από που ήταν η είσοδος του διαστημόπλοιου; Όσοι τόλμησαν να πλησιάσουν για να κοιτάξουν είπαν μετά πώς δε φαινόταν να υπάρχει πουθενά. Δεν υπήρχε ούτε η παραμικρή ραγισματιά ή χαραμάδα που να ταράζει την τέλεια λεία επιφάνεια του διαστημόπλοιου πού 'μοιαζε με πελώριο αυγό. Μια αντιπροσωπεία από ανώτερους αξιωματούχους επισκέφτηκε το διαστημόπλοιο. Χτύπησαν, αλλά τίποτα δεν έδειξε πως οι, ένοικοι του τους άκουσαν.

"Τέλος, ακριβώς έπειτα από δυο μέρες, μπροστά στα ματιά δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων που είχαν μαζευτεί και στέκονταν σε κάποια απόσταση, και κάτω απ' τις κάνες των πιο ισχυρών όπλων και ακτινοβόλων του στρατού, ένα άνοιγμα παρουσιάστηκε στο τοίχωμα του διαστημόπλοιου, μια γέφυρα γλίστρησε κι ακούμπησε κάτω. Βγήκε τότε ένας άντρας, θεός στην όψη άλλα με μορφή ανθρώπινη, και πίσω του ένα γιγάντιο ρομπότ. Κι όταν πάτησαν το πόδι τους στη γη η γέφυρα γλίστρησε ξανά πίσω κι η είσοδος έκλεισε όπως πριν.

"Αμέσως όλα τα συγκεντρωμένα πλήθη κατάλαβαν πως ο ξένος ήταν φίλος. Το πρώτο που έκανε, ήταν να σηκώσει ψηλά το δεξί χέρι, στο παγκόσμιο σήμα της ειρήνης. Δεν ήταν όμως αυτό που θάμπωσε όσους βρίσκονταν το πιο κοντά του, όσο η έκφραση στο πρόσωπο του, που ακτινοβολούσε καλοσύνη, σοφία, κι ατόφια ευγένεια. Τυλιγμένος στο μανδύα με τα ψιλά κεντήματα έμοιαζε με αγαθό θεό.

"Τότε, σα να περίμενε την εμφάνιση του, μια μεγάλη επιτροπή από ανώτερους κυβερνητικούς και αξιωματούχους του στρατού προχώρησε να χαιρετήσει τον επισκέπτη. Ο άνθρωπος έδειξε μ' ευγένεια και μεγαλοπρέπεια πρώτα τον εαυτό του κι έπειτα το σύντροφο του το ρομπότ, κι είπε σε τέλεια αγγλικά, τονισμένα με κάποια παράξενη προφορά: "Είμαι ο Κλάατου - ή ένα όνομα που έμοιαζε κάπως έτσι - "κι αυτός είναι ο Γκνουτ." Εκείνη τη στιγμή δεν κατάλαβαν καλά τα ονόματα. Υπήρχαν όμως συνεργεία της τηλεόρασης που τραβούσαν σύγχρονο φιλμ, κι από κει τα έμαθαν όλα.

"Κι έπειτα έγινε κάτι πού θ' αποτελεί αιώνιο αίσχος για την ανθρώπινη φυλή. Απ' την κορφή ενός δέντρου, κάπου εκατό γιάρδες πιο πέρα, ήρθε μια λάμψη από βιολετί φως κι ο Κλάατου έπεσε. Το πλήθος έμεινε για μια στιγμή κατάπληκτο, δίχως να καταλαβαίνει τι είχε γίνει. Ο Γκνουτ, λίγο πιο πίσω και πλάι απ' τον κύριο του, γύρισε λίγο αργά το κορμί προς το μέρος του, κούνησε δυο φορές το κεφάλι του κι έμεινε ακίνητος, ακριβώς στη θέση που τον βλέπετε τώρα.

"Πανδαιμόνιο ξέσπασε τότε. Η αστυνομία κατέβασε το δολοφόνο του Κλάατου από το δέντρο. Βρήκαν πως ήταν κάποιος ανισόρροπος' φώναζε συνέχεια πως είχε κατέβει ο σατανάς να ξεκάνει όλους τους ζωντανούς της γης. Τον πήραν. Πήραν και τον Κλάατου στο πιο κοντινό νοσοκομείο, μόλο που φαινόταν πια νεκρός, για να δουν αν μπορούν να τον ξαναζωντανέψουν. Το πλήθος, ανάστατο και τρομαγμένο, πλημμύριζε το Καπιτώλιο όλο το απόγευμα και το μεγαλύτερο μέρος της νύχτας. Το διαστημόπλοιο έμενε το ίδιο σιωπηλό κι ακίνητο σαν και πριν. Κι ο Γκνουτ δεν κινήθηκε καθόλου από τη θέση πού είχε σταματήσει.

"Ο Γκνουτ δεν κινήθηκε ποτέ πια. Έμεινε ακριβώς όπως τον βλέπετε όλη τη νύχτα και τις μέρες που ακολούθησαν. Όταν χτίστηκε το μαυσωλείο στην Παλιρροιακή Λεκάνη, κηδέψαμε επίσημα τον Κλάατου στο μέρος που στεκόσαστε τώρα. Ήρθανε στην κηδεία οι κυβερνήτες από τις μεγαλύτερες χώρες του κόσμου. Αυτό δεν ήταν μόνο το σωστότερο άλλα και το ασφαλέστερο πράγμα πού μπορούσε να γίνει. Γιατί αν μέσα στο χρονόπλοιο υπήρχαν κι αλλά ζωντανά πλάσματα, όπως μας φαινόταν τότε πιθανό, σίγουρα θα τους έκανε εντύπωση η πραγματική θλίψη όλων εμάς των γήινων γι' αυτό που είχε συμβεί. Ο Γκνουτ δεν έδειχνε να 'ναι ζωντανός - ή μάλλον πως μπορούσε ακόμα να λειτουργεί. Σ' όλη τη διάρκεια της τελετής στεκόταν όπως τον βλέπετε τώρα. Στεκόταν έτσι, την ώρα που ο κύριος του έπλεε προς το μαυσωλείο και παραδινόταν στους αιώνες των αιώνων, μαζί με το τραγικό σύντομο φιλμ που κατάγραψε την ιστορική του επίσκεψη. Στεκόταν έτσι, μέρα νύχτα, με ξαστεριά και με βροχή, δίχως να σαλεύει ή να δείχνει πως καταλάβαινε τι είχε γίνει.

"Μετά την ταφή χτίστηκε αυτή εδώ η πτέρυγα του μουσείου για να στεγάσει το χρονόπλοιο και τον Γκνουτ. Ήταν το μόνο που μπορούσε να γίνει, όπως μας είπαν, γιατί και ο Γκνούτ και το διαστημόπλοιο ήταν πολύ βαριά, και με τα μέσα που διαθέτουμε δεν μπορούσαν να μετακινηθούν με ασφάλεια.

"Σίγουρα μάθατε πως από τότε όλοι οι μεταλλουργοί μας προσπάθησαν ν' ανοίξουν το διαστημόπλοιο μα δεν τα κατάφεραν. Τώρα πίσω του, όπως φαίνεται κι από τις δυο μεριές, έχει στηθεί ένα εργαστήριο κι η προσπάθεια συνεχίζεται. Όχι μόνο δεν μπόρεσαν να μπουν μέσα, αλλά ούτε και να βρουν ακριβώς το σημείο απ' όπου βγή-καν ο Κλάατου και ο Γκνουτ. Τα σημάδια με την κιμωλία που βλέπετε έχουν γίνει με τη μεγαλύτερη δυνατή προσέγγιση.

"Πολλοί φοβήθηκαν πως ο Γκνουτ είχε διαταραχτεί μόνο προσωρινά και πως αν ξανάρχιζε να λειτουργεί θα μπορούσε να γίνει επικίνδυνος. Γι' αυτό και οι επιστήμονες φρόντισαν ν' αποκλείσουν κάθε τέτοια πιθανότητα. Το πράσινο μέταλλο που είναι φτιαγμένος μοιάζει να είναι ίδιο με του πλοίου. Ανακάλυψαν πως ήταν κι αυτό απρόσβλητο και δεν υπήρχε τρόπος να το διαπεράσουν. Είχαν όμως κι άλλα μέσα. Του διοχέτευσαν ηλεκτρικό ρεύμα τεράστιας έντασης, σε τρομαχτικά βολτάζ. θέρμαναν απίστευτα ολόκληρο το μεταλλικό κάλυμμα του. Μέρες τον έλουζαν με αέρια και οξέα και ισχυρά διαβρωτικά διαλύματα - και τον βομβάρδιζαν μ' όλα τα γνωστά είδη ακτινών. Τώρα πια δεν πρέπει να τον φοβόσαστε. Είναι απίθανο να μπορέσει να ξαναλειτουργήσει.

"Αλλά και μια προειδοποίηση. Ή κυβέρνηση θέλει να πιστεύει πως κανένας απ' τους επισκέπτες δε θα δείξει ασέβεια μέσα σ' αυτό το κτίριο. Ίσως ο άγνωστος κι αφάνταστα δυνατός πολιτισμός, απ' όπου ήρθαν ο Κλάατου κι ο Γκνουτ, στείλει κι άλλους απεσταλμένους για να δουν τι απόγιναν αυτοί οι δύο. Είτε γίνει αυτό είτε όχι, δεν πρέπει κανείς μας ν' αποδειχτεί πως φέρθηκε άσχημα. Κανένας μας δεν περίμενε όσα έγιναν κι όλοι λυπόμαστε αφάνταστα. Είμαστε όμως κατά κάποιο τρόπο υπεύθυνοι και πρέπει να κάνουμε ό,τι μπορούμε για ν' αποφύγουμε πιθανή αντεκδίκηση.

"Μπορείτε να μείνετε άλλα πέντε λεπτά. Έπειτα, μόλις ακουστεί το γκονγκ, παρακαλούμε ν' αδειάσετε την αίθουσα. Οι φρουροί - ρομπότ που βρίσκονται στον τοίχο θ' απαντήσουν στις ερώτησεις σας.

"Προσέξτε καλά. Μπροστά σας βρίσκονται τα φοβερά σύμβολα του κατορθώματος, του μυστηρίου και της αδυναμίας της ανθρώπινης φυλής" .

Η μαγνητοφωνημένη φωνή έπαψε να μιλάει. Κουνώντας με Προσοχή τα μουδιασμένα μέλη του ο Κλιφ χαμογέλασε πλατιά. Αν ήξεραν ό,τι ήξερε!

Γιατί οι φωτογραφίες του είχαν να πουν μια ιστορία λίγο αλλιώτικη από την ιστορία του εκφωνητή. Στη χτεσινή φωτογραφία μια γραμμή στο πάτωμα φαινόταν καθαρά στην έξω πλευρά του ποδιού του ρομπότ. Στη σημερινή η γραμμή ήταν σκεπασμένη. Ο Γκνουτ είχε μετακινηθεί!

»Ή τον είχαν μετακινήσει, αν κι αυτό φαινόταν μάλλον απίθανο. Στην αίθουσα δεν υπήρχε γερανός, ούτε άλλο σημάδι που να φανερώνει κάτι τέτοιο. Μα και πάλι, όλα τούτα δε θα μπορούσαν να 'χουν γίνει σε μια νύχτα κι έπειτα να έχουν εξαφανιστεί τα ίχνη τόσο γρήγορα. Και στο κάτω - κάτω γιατί να τον μετακινήσουν;

Ωστόσο για να βεβαιωθεί είχε ρωτήσει ένα φρουρό, θυμόταν την απάντηση του σχεδόν κατά λέξη:

"Όχι, ο Γκνουτ δεν κινήθηκε ούτε τον μετακίνησαν από τότε που πέθανε ο αφέντης του. Πίστεψαν πως είχε μεγάλη σημασία να τον αφήσουν όπως έμεινε και μετά το θάνατο του Κλάατου. Το πάτωμα χτίστηκε από κάτω του κι οι επιστήμονες που ολοκλήρωσαν την καταστροφή του μηχανισμού του χρησιμοποίησαν τις συσκευές τους χωρίς να τον μετακινήσουν, ακριβώς όπως στέκεται τώρα. Δεν υπάρχει λόγος να φοβόμαστε".

Ο Κλιφ χαμογέλασε ξανά. Δε φοβόταν καθόλου.

Τουλάχιστον όχι ακόμα.

II

Λίγο αργότερα σήμανε το μεγάλο γκονγκ που βρισκόταν πάνω απ' τις πόρτες της εισόδου. Το μουσείο έκλεινε. Αμέσως μετά μια φωνή ακούστηκε από τα μεγάφωνα: "Η ώρα είναι πέντε. Κύριες και κύριοι, το μουσείο κλείνει".

Οι τρεις επιστήμονες ξαφνιασμένοι που πέρασε τόσο η ώρα, έπλυναν βιαστικά τα χέρια τους, άλλαξαν ρούχα και χάθηκαν στο βάθος του διαχωριστικού διάδρομου, δίχως να ξέρουν πως ο νεαρός φωτορεπόρτερ ήταν κρυμμένος κάτω απ' το τραπέζι. Το σούρσιμο των ποδιών στο πάτωμα της πτέρυγας έσβησε γρήγορα. Τώρα ακούγονταν μόνο τα βήματα των δύο φρουρών που πήγαιναν από τη μια γωνιά στην άλλη για να σιγουρευτούν πως όλα ήταν εντάξει για τη νύχτα. Για μια στιγμή ο ένας κοίταξε από την πόρτα του εργαστηρίου κι έπειτα τράβηξε να βρει τον άλλο στην είσοδο.

Οι πελώριες σιδερένιες πόρτες έκλεισαν βροντώντας. Έπειτα σιωπή.

Ο Κλιφ περίμενε κάμποσα λεπτά κι ύστερα σύρθηκε αθόρυβα έξω απ' την κρυψώνα του. Την ώρα που έκανε να σηκωθεί, κάτι ελαφρύ ακούστηκε να σπάει στο πάτωμα κοντά στα πόδια του. Έσκυψε προσεχτικά κι είδε τα κομμάτια ενός σπασμένου δοκιμαστικού σωλήνα. Τον είχε πετάξει απ' τα τραπέζι.

Συνειδητοποίησε τότε κάτι, που ως εκείνη τη στιγμή δεν του είχε περάσει από το νου: αν ο Γκνουτ είχε μετακινηθεί, θα μπορούσε ίσως να βλέπει και ν' ακούει - κι ίσως ακόμα να είναι στ' αλήθεια επικίνδυνος. Έπρεπε να προσέξει πολύ.

Κοίταξε γύρω του. Το δωμάτιο έκλεινε απ' τις δυο μεριές του με χωρίσματα από συνθετικό, που έσμιγαν στην καμπυλωτή βάση του διαστημόπλοιου. Η εσωτερική πλευρά του δωματίου ήταν το ίδιο το διαστημόπλοιο, κι η εξωτερική ο νότιος τοίχος της πτέρυγας, με τέσσερα μεγάλα και ψηλά παράθυρα. Η μοναδική είσοδος ήταν από το διάδρομο.

Δίχως να κινηθεί κατάστρωσε το σχέδιο του. Το κτίριο το ήξερε πολύ καλά. Η πτέρυγα επικοινωνούσε με το δυτικό τμήμα του μουσείου, με μια πόρτα πού δεν τη χρησιμοποιούσαν ποτέ, κι εκτείνονταν δυτικά κατά το μνημείο του Ουάσιγκτον. Το διαστημόπλοιο βρισκόταν κοντά στο νότιο τοίχο, κι ο Γκνουτ στεκόταν μπροστά του, σε μια μικρή απόσταση από τη νοτιοανατολική γωνία, ακριβώς απέναντι από την είσοδο της αίθουσας κι από το διάδρομο που έφερνε στο εργαστήριο. Αν έβγαινε όπως ακριβώς είχε μπει, ακολουθώντας την ίδια διαδρομή, θα μπορούσε να φτάσει στο σημείο που βρισκόταν στη μεγαλύτερη απόσταση από το ρομπότ. Αυτό ήθελε, γιατί στην άλλη άκρη της εισόδου, πάνω σε μια χαμηλή πλατφόρμα, στεκόταν ένα ορθογώνιο τραπέζι με τις ηχητικές εγκαταστάσεις για τις μαγνητοφωνημένες διαλέξεις. Κι αυτό το τραπέζι ήταν το μοναδικό αντικείμενο σε ολόκληρη την αίθουσα, που μπορούσε να τον κρύψει για να παρακολουθήσει αθέατος τα όσα έμελλαν να γίνουν. Τα μόνα άλλα πράγματα που βρίσκονταν εκεί ήταν έξι ανθρωπόμορφοι φρουροί - ρομπότ, στερεωμένοι κατα μήκος του νότιου τοίχου, ειδικά τοποθετημένοι εκεί για ν' απαντούν στις ερωτήσεις των επισκεπτών. Έπρεπε οπωσδήποτε να φτάσει στο τραπέζι.

Γύρισε και πατώντας στα δάχτυλα βγήκε με μεγάλη προφύλαξη από το εργαστήριο στο διάδρομο. Ήταν κιόλας σκοτεινά εκεί, γιατί το φως που έμπαινε ακόμα στην αίθουσα κόβονταν από τον πελώριο όγκο του διαστημόπλοιου. Έφτασε στην άλλη άκρη του δωματίου χωρίς να κάνει τον παραμικρό θόρυβο. Έσκυψε πολύ προσεχτικά και κοίταξε πίσω από τη βάση του διαστημόπλοιου κατά τον Γκνουτ.

Για μια στιγμή ένιωσε να κλονίζεται. Τα μάτια του ρομπότ ήταν στραμμένα καταπάνω του! - ή τουλάχιστον έτσι έμοιαζε. Έφταιγαν τα μάτια του που ήταν έτσι βαλμένα, ή μήπως τον είχε κιόλας ανακαλύψει; Πάντως η στάση του κεφαλιού του Γκνουτ δε φαινόταν να είχε αλλάξει. Το πιο πιθανό ήταν πως όλα πήγαιναν καλά, ωστόσο δεν του άρεσε η ιδέα πως θα διέσχιζε το δωμάτιο ως την άλλη άκρη, νιώθοντας τα μάτια του ρομπότ να τον ακολουθούν.

Έκανε πίσω κι έκατσε στο πάτωμα να περιμένει, θα 'πρεπε να σκοτεινιάσει ολότελα προτού αρχίσει το ταξίδι του για το τραπέζι.

Περίμενε μια ολόκληρη ώρα. Το δωμάτιο άρχισε να φωτίζεται από τις άχνες ακτίνες των φαναριών που άναβαν στη γύρω περιοχή. Σηκώθηκε και κοίταξε ξανά πίσω από το διαστημόπλοιο. Τα μάτια του ρομπότ έμοιαζαν καρφωμένα ίσια καταπάνω του, μόνο που τώρα -το δίχως άλλο έφταιγε το σκοτάδι- το παράξενο εσωτερικό τους φως έμοιαζε πιο ζωηρό. Ανατρίχιασε. Αραγε ο Γκνουτ ήξερε πως βρισκόταν εκεί; Τι σκεφτόταν το ρομπότ; Και τι μπορούσε τάχα να σκέφτεται μια μηχανή φτιαγμένη από χέρι ανθρώπου - έστω κι αν ήταν τόσο θαυμάσια όπως ο Γκνουτ;

Ήταν πια ώρα να περάσει στην άλλη άκρη. Ο Κλιφ κρέμασε τη φωτογραφική μηχανή στην πλάτη του, έπεσε στα τέσσερα και σύρθηκε προσεχτικά ως την άκρη του τοίχου της εισόδου. Εκεί ζάρωσε όσο πιο κοντά γινόταν στη γωνιά του τοίχου με το πάτωμα και άρχισε να προχωράει αργά. Δίχως να σταματάει, δίχως να διακινδυνεύει ούτε μια ματιά στα τρομερά κόκκινα μάτια του Γκνουτ, σύρθηκε πόντο - πόντο. Χρειάστηκε δέκα λεπτά για να καλύψει μια απόσταση κάπου τριάντα μέτρα, κι ήταν πια μούσκεμα στον ιδρώτα όταν τα δάχτυλα του άγγιξαν επιτέλους την εξοχή της πλατφόρμας - κάπου τριάντα εκατοστά ύψος - που πάνω της βρισκόταν το τραπέζι. Πάντα αργά κι αθόρυβα, σα σκιά, σκαρφάλωσε και ζάρωσε πίσω από τον προστατευτικά όγκο του τραπεζιού. Επιτέλους είχε φτάσει.

Στάθηκε μια στιγμή να χαλαρώσει. Έπειτα, ανήσυχος να μάθει αν το ρομπότ τον είχε δει, έστριψε προσεχτικά και κοίταξε πίσω από το τραπέζι.

Τώρα τα μάτια του Γκνουτ ήταν ολότελα στραμμένα πάνω του! Ή τουλάχιστον έτσι φαίνονταν. Μέσα από το σκοτάδι που απλωνόταν παντού, το ρομπότ ξεχώριζε σα μυστήρια κι ακόμα πιο σκοτεινή σκιά που, αν και βρισκόταν κάπου εκατόν πενήντα πόδια μακριά, έμοιαζε να γεμίζει το δωμάτιο. Ο Κλιφ δεν μπορούσε να πει με σιγουριά αν η στάση του ρομπότ είχε αλλάξει.

Τουλάχιστον για την ώρα, το μόνο που έκανε ο Γκνουτ ήταν να τον κοιτάζει. Ο Κλιφ δεν μπορούσε να διακρίνει ούτε την παραμικρή κίνηση - το ρομπότ δεν είχε σαλέψει διόλου. Ήταν πάντα στη θέση που είχε μείνει, τους τρεις τελευταίους μήνες, μέσα στη βροχή και στο σκοτάδι - και, την τελευταία βδομάδα, μέσα στο μουσείο.

Ο Κλιφ αποφάσισε να μην αφήσει το φόβο να τον κυριέψει. Αρχισε να νιώθει το κορμί του. Είχε βγει με απώλειες απ' όλη αυτή την προσεχτική μετακίνηση του. Τα γόνατα κι οι αγκώνες του έκαιγαν και σίγουρα το παντελόνι του ήταν άχρηστο, όμως όλα τούτα ήταν μικροπράματα μπροστά σε αυτό που περίμενε να συμβεί. Αν ο Γκνουτ κουνιόταν και κατάφερνε να τον φωτογραφήσει με την υπέρυθρη μηχανή του, θα έκανε ένα ρεπορτάζ πού θα άξιζε κάπου πενήντα κοστούμια. Κι αν, πάνω απ' όλα, μπορούσε να μάθει τι σκοπό είχε ο Γκνουτ - αν είχε - θα είχε να διηγηθεί μια ιστορία, που θα έκανε όλο τον κόσμο να κρεμαστεί από το στόμα του.

Αποφάσισε να περιμένει κάμποσο. Δεν ήξερε πότε θα αποφάσιζε να κινηθεί ο Γκνουτ, αν σκόπευε να κινηθεί εκείνη τη νύχτα. Τα μάτια του Κλιφ είχαν προσαρμοστεί στο σκοτάδι εδώ και ώρα, και μπορούσε τώρα να διακρίνει τα κάπως μεγαλύτερα αντικείμενα. Κάπου - κάπου κοίταζε το ρομπότ - το κοίταζε επίμονα, ώρα πολλή, όσο που το περίγραμμα του τρεμούλιαζε κι έμοιαζε να μετακινείται. Τότε χρειαζόταν ν' ανοιγοκλείνει τα μάτια του και να τα ξεκουράσει, για να σιγουρευτεί πως ήταν μονάχα η φαντασία του.

Ο λεπτοδείχτης του ρολογιού του συνέχισε να γυρίζει αδιάκοπα πάνω στην πλάκα. Η αδράνεια έκανε τον Κλιφ λιγότερο προσεχτικό κι όλο και πιο πολύ έμενε κρυμμένος πίσω από το τραπέζι δίχως να κοιτάζει. Έτσι, όταν ο Γκνουτ κινήθηκε, βρέθηκε ξαφνικά κυριευμένος απ' τον πανικό. Είχε κιόλας αρχίσει να βαριέται όταν άξαφνα είδε πώς το ρομπότ είχε προχωρήσει, καλύπτοντας τη μισή από την απόσταση που τους χώριζε.

Όμως αυτό δεν ήταν το πιο φοβερό. Είχε δει τον Γκνουτ, αλλά δεν τον είχε πιάσει να κινείται. Είχε τώρα σταματήσει, ολότελα ασάλευτος, σα γάτα που παραμονεύει ποντίκι. Τώρα τα μάτια του έλαμπαν πιο πολύ και δεν έμενε πια καμιά αμφιβολία για το που ήταν καρφωμένα. Το ρομπότ κοιτούσε ίσια καταπάνω στον Κλιφ!

Ο Κλιφ τον κοίταζε με κομμένη την ανάσα, μισοϋπνωτισμένος. Οι σκέψεις του ήταν ανάκατες. Τι διαθέσεις είχε το ρομπότ; Γιατί είχε μείνει έτσι ασάλευτο; Τον παραμόνευε; Και πως μπορούσε να κινείται έτσι αθόρυβα;

Μέσα στο πυκνό σκοτάδι τα μάτια του Γκνουτ φάνηκαν να ζυγώνουν. Αργά, αλλά με τέλειο ρυθμό, τα βήματα του - σχεδόν χωρίς να ακούγονται ηχούσαν στ' αφτιά του Κλιφ. Μόλο που πάντα του ήταν πολυμήχανος, ο Κλιφ τούτη τη φορά βρέθηκε άπραγος. Παγωμένος από το φόβο, ολότελα ανίκανος να το βάλει στα πόδια. έμεινε εκεί που βρισκόταν ενώ το μεταλλικό τέρας με τα πύρινα μάτια πλησίαζε.

Για μια στιγμή ένιωσε να χάνει τις αισθήσεις του. Όταν συνήρθε, ο Γκνουτ πυργωνόταν από πάνω του, μπορούσε σχεδόν ν' αγγίξει τα πόδια του. Ήταν ελαφρά σκυμμένος, τα τρομερά του μάτια έκαιγαν ίσια στα μάτια του Κλιφ!

Τώρα πια ήταν πολύ αργά για να σκεφτεί να τρέξει. Τρέμοντας σα στριμωγμένο ποντίκι, ο Κλιφ περίμενε το χτύπημα που θα τον σύντριβε. Για μια αιωνιότητα - έτσι του φάνηκε - ο Γκνουτ τον περιεργάστηκε ασάλευτος. Και μέσα σε αυτή την αιωνιότητα, δευτερόλεπτο - δευτερόλεπτο, ο Κλιφ περίμενε το χαμό του, ξαφνικό, γρήγορο, ολοκληρωτικό. Κι έπειτα, έτσι άξαφνα κι αναπάντεχα, όλα τελείωσαν. Ο Γκνουτ ίσιωσε το κορμί του και πισωπάτησε. Γύρισε, και με τον τέλειο ρυθμό του - ένα ρυθμό που μόνος αυτός μπορούσε να έχει μέσα σε όλα τα ρομπότ - τράβηξε προς το μέρος από όπου είχε έρθει.

Ο Κλιφ δεν μπορούσε να πιστέψει πως είχε σωθεί. Ο Γκνουτ θα μπορούσε να τον είχε λιώσει σαν σκουλήκι - κι ωστόσο είχε κάνει μεταβολή κι είχε γυρίσει πίσω. Γιατί; Ήταν απίθανο ένα ρομπότ να σκέφτεται ανθρώπινα.

Ο Γκνουτ τράβηξε ίσια στην άλλη άκρη του χρονόπλοιου. Σταμάτησε σ' ένα ορισμένο σημείο κι έκανε κάτι περίεργους ήχους. Μεμιάς ο Κλιφ είδε ένα άνοιγμα, πιο σκοτεινό από το σκοτάδι που πλημμύριζε το κτίριο, να παρουσιάζεται σε μια πλευρά του διαστημόπλοιου. Ταυτόχρονα ακούστηκε ένα ελαφρό σούρσιμο, καθώς μια γέφυρα γλίστρησε κι ακούμπησε στο πάτωμα. Ο Γκνουτ ανέβηκε στη γέφυρα, έσκυψε λίγο για να περάσει από το άνοιγμα και χάθηκε μέσα στο διαστημόπλοιο.

Τότε, για πρώτη φορά, ο Κλιφ θυμήθηκε τη φωτογραφία που έπρεπε να τραβήξει. Ο Γκνουτ είχε κινηθεί, αλλά δεν τον είχε φωτογραφήσει! Τουλάχιστο τώρα, άσχετο τι ευκαιρίες θα δίνονταν αργότερα, μπορούσε να φωτογραφήσει τη γέφυρα που έβγαινε από την ανοιγμένη πόρτα. Όπλισε τη μηχανή του, τη ρύθμισε κατάλληλα και τράβηξε φωτογραφία.

Πέρασε ώρα πολλή κι ο Γκνουτ δε βγήκε. Τι έκανε άραγε εκεί μέσα; Ο Κλιφ γέμισε περιέργεια. Ξαναβρίσκοντας λίγο από το χαμένο του θάρρος σκέφτηκε να συρθεί κοντά και να κρυφοκοιτάξει από το άνοιγμα. Μέτρησε τα πράγματα κι είδε πως το θάρρος του δεν έφτανε ως εκεί. Ο Γκνουτ δεν τον είχε πειράξει, τουλάχιστο για την ώρα, δεν μπορούσε όμως να ξέρει πόσο θα τον ανεχόταν ακόμα.

Πέρασε μια ώρα, έπειτα κι άλλη. Ο Γκνουτ κάτι έκανε μέσα στο διαστημόπλοιο, τι όμως; Ο Κλιφ δεν μπορούσε να φανταστεί. Αν δεν είχε να κάνει με ρομπότ άλλα με άνθρωπο, σίγουρα θα σερνόταν κρυφά ως εκεί για να κοιτάξει. Τώρα όμως είχε να αντιμετωπίσει ένα πράγμα πρωτόγνωρο. Ακόμα και τα απλούστερα γήινα ρομπότ, κάτω από ορισμένες περιστάσεις, ήταν μηχανές ανεξήγητες. Τότε τι θα 'πρεπε να 'ναι τούτο δω, φερμένο από έναν άγνωστο κι αφάνταστο πολιτισμό, σίγουρα το πιο υπέροχο κατασκεύασμα που είχαν δει ποτέ τα μάτια του, και τι υπεράνθρωπες; δυνάμεις μπορούσε να έχει; όλα όσα είχαν κάνει οι επιστήμονες της Γης δεν είχαν καταφέρει να τον καταστρέψουν. Οξέα, υπερθέρμανση, ακτινοβολίες, τρομαχτικά χτυπήματα - όλα τα είχε αντέξει. Ακόμα κι η επιφάνεια του είχε μείνει άθικτη. Ίσως να, μπορούσε να βλέπει τέλεια και μέσα στο σκοτάδι. Ίσως και κει που βρισκόταν να μπορούσε ν' ακούει, ή να αισθάνεται κάπως, ακόμα και την παραμικρή αλλαγή στη στάση του Κλιφ.

Κι άλλη μια ώρα κύλησε, ήταν πια περασμένες οι δύο το πρωί. Και τότε συνέβηκε ένα πράγμα απλό και συνηθισμένο, μα τόσο απρόσμενο, που για μια στιγμή τάραξε ολότελα την ισορροπία του Κλιφ. Αξαφνα, μες στο σκοτεινό και σιωπηλό κτίριο ακούστηκε ένα απαλό φτεροκόπημα, κι ακολούθησε αμέσως ή διαπεραστική και γλυκιά φωνή ενός πουλιού. Το κελάδημά του ήταν καθαρό και γεμάτο. Τραγούδησε καμιά δεκαριά μικρά τραγούδια, το 'να πίσω από το άλλο δίχως να σταματήσει - σύντομα κι επίμονα καλέσματα, τιτιβίσματα, τρίλιες και γουργουρίσματα- το ανοιξιάτικο ερωτικό τραγούδι του πιο περίφημου τραγουδιστή του κόσμου. Έπειτα, όμοια άξαφνα καθώς είχε αρχίσει, η φωνή σταμάτησε.

Αν ένας στρατός εισβολείς είχε ξεχυθεί από το διαστημόπλοιο, σίγουρα ο Κλιφ θα 'χε δοκιμάσει μικρότερη έκπληξη. Ήταν Δεκέμβρης μήνας. Ακόμα και στη Φλόριντα τα κοτσύφια δεν είχαν άρχισει το τραγούδι τους. Και τούτο δω πως είχε καταφέρει να μπει μέσα στο κλειστό σκοτεινό μουσείο; Πως και γιατί τραγουδούσε εκεί μέσα;

Περίμενε γεμάτος περιέργεια. Έπειτα ξαφνικά, είδε τον Γκνουτ να στέκεται έξω από το άνοιγμα του διαστημόπλοιου. Στε-κόταν ακίνητος, τα λαμπερά μάτια του γυρισμένα ίσια στην κατεύθυνση του Κλιφ. Για μια στιγμή η σιγαλιά μέσα στο μουσείο φάνηκε να βαθαίνει. Έπειτα έσπασε από έναν απαλό γδούπο στο πάτωμα, κοντά στο μέρος που ήταν ξαπλωμένος ο Κλιφ.

«Απόρησε. Το φως στα μάτια του Γκνουτ άλλαξε, κι άρχισε να περπατάει με το τέλεια αρμονικό βήμα του ζυγώνοντας τον Κλιφ. Σε μικρή απόσταση το ρομπότ σταμάτησε, έσκυψε και μάζεψε κάτι από το πάτωμα. Έμεινε για λίγο ακίνητο, κοιτάζοντας το μικρό πραγματάκι που κρατούσε στα χέρι του. Μόλο που δεν μπορούσε να διακρίνει, ο Κλιφ ήταν σίγουρος πως ήταν το κοτσύφι. Μόνο το σώμα του βέβαια, γιατί ήξερε καλά πως είχε χάσει για πάντα το τραγούδι του. Έπειτα ο Γκνουτ στράφηκε και, δίχως να ρίξει ούτε ματιά στον Κλιφ, γύρισε στο διαστημόπλοιο και μπήκε μέσα ξανά.

Πέρασαν ώρες κι ο Κλιφ περίμενε να υπάρξει κάποια συνέχεια σ' αυτό το εκπληκτικό γεγονός. Ίσως ήταν η περιέργεια του που έκανε το φόβο του για το ρομπότ ν' αρχίσει να λιγοστεύει. Το σίγουρο ήταν πως αν η μηχανή είχε εχθρικές διαθέσεις, αν ήθελε να του κάνει κακό, θα τον είχε ξεκάνει πιο πριν, όταν είχε μια τόσο τέλεια ευκαιρία. Ο Κλιφ άρχισε να ξεθαρρεύει και σκεφτόταν να ρίξει μια ματιά μέσα από το άνοιγμα του διαστημόπλοιου. Και να τραβήξει μια φωτογραφία. Αυτό δεν έπρεπε να το ξεχάσει. Κι ωστόσο μέχρι τώρα δεν είχε θυμηθεί για ποιο λόγο βρισκόταν εκεί.

Όταν πια το σκοτάδι είχε βαθύνει, λίγο πριν από τα χαράματα, μάζεψε αρκετό θάρρος και ξεκίνησε. Έβγαλε τα παπούτσια του, τα έδεσε το ένα με τ' άλλο και τα κρέμασε στον ώμο του. Έπειτα με τις κάλτσες προχώρησε μουδιασμένα αλλά γρήγορα και κρύφτηκε πίσω απ' το πιο κοντινό από τα έξι ρομπότ που ήταν στερεωμένα στον τοίχο. Σταμάτησε περιμένοντας κάποιο σημάδι που θα έδειχνε πως ο Γκνουτ ήξερε πως είχε μετακινηθεί. Δεν άκουσε τίποτα, και γλίστρησε πίσω από τον επόμενο φρουρό - ρομπότ. Σταμάτησε ξανά. Πιο θαρρετά τώρα, διάνυσε με μια προσπάθεια όλη την απόσταση ως το πιο μακρινό, το έκτο, που ήταν στερεωμένο ακριβώς απέναντι από το άνοιγμα του διαστημόπλοιου. Εκεί απογοητεύτηκε. Δε φαινόταν κανένα φως. Μονάχα σκοτάδι και βαθιά σιωπή τύλιγε τα πάντα. Ωστόσο θα 'ταν καλύτερα να τραβήξει τη φωτογραφία. Σήκωσε τη μηχανή του, τη γύρισε κατά το σκοτεινό άνοιγμα, και τράβηξε μια φωτογραφία με μεγάλο χρόνο. Έπειτα στάθηκε δίχως να ξέρει τι άλλο να κάνει.

Μόλις σταμάτησε, έφτασαν στ' αφτιά του κάτι παράξενοι μισοπνιγμένοι ήχοι, ολοφάνερα μέσα από το διαστημόπλοιο, θόρυβοι από κάποιο ζώο - στην αρχή γρατζουνίσματα και λαχανιάσματα, που κόβονταν από ξερούς μεταλλικούς ήχους, έπειτα βαθιά κι άγρια μουγκρητά, που διακόπτονταν από άλλα χτυπήματα και λαχανιάσματα, λες και εκεί μέσα γινόταν κάποια πάλη. Έπειτα ξαφνικά, πριν ο Κλιφ προλάβει να σκεφτεί να τρέξει πίσω στο τραπέζι, μια κοντόφαρδη και σκοτεινή φιγούρα τινάχτηκε από την πόρτα του διαστημόπλοιου, και σηκώθηκε αμέσως στο μπόι ανθρώπου. Τρομερός φόβος πλημμύρισε τον Κλιφ, προτού ακόμα καταλάβει τι ήταν.

Την άλλη στιγμή ο Γκνουτ φάνηκε στο άνοιγμα, κατέβηκε αδίσταχτα τη γέφυρα και προχώρησε κατά τη σκοτεινή μορφή. Καθώς πλησίαζε, εκείνη πισωπατούσε αργά, έπειτα όμως στάθηκε. Χοντρά μπράτσα σηκώθηκαν από τα πλευρά της κι άρχισαν να χτυπούν δυνατά στο στήθος της, ενώ από το λαρύγγι της ανέβηκε ένα βαθύ ουρλιαχτό γεμάτο πρόκληση. Μονάχα ένα πλάσμα στον κόσμο μπορούσε να χτυπάει το στήθος του και να ουρλιάζει έτσι. Η σκοτεινή μορφή ήταν ένας γορίλας!

Ένας πελώριος γορίλας!

Ο Γκνουτ συνέχισε να προχωράει. Πλησίασε, και ξαφνικά όρμησε κι άρπαξε το γορίλα. Ο Κλιφ δεν περίμενε ποτέ πως ο Γκνουτ μπορούσε να μετακινείται τόσο γρήγορα. Μέσα στο σκοτάδι δεν μπορούσε να δει ακριβώς τι συνέβαινε. Το μόνο που κατάλαβε ήταν πως οι δυο πελώριες φιγούρες - ο τιτάνιος μεταλλικός Γκνουτ κι ο κοντόχοντρος αλλά τρομαχτικά δυνατός γορίλας - έσμιξαν για μια στιγμή, το ρομπότ σιωπηλό, το ζώο με τρομερά, βαθιά κι ανείπωτα ουρλιαχτά. Έπειτα χώρισαν κι ο γορίλας φάνηκε να πέφτει προς τα πίσω.

Μεμιάς το ζώο ορθώθηκε και ουρλιαξε εκκωφαντικά. Ο Γκνουτ προχώρησε. Έσμιξαν πάλι και χώρισαν όπως και πριν. Το ρομπότ συνέχισε ανελέητο, και τώρα ο γορίλας άρχισε να πισωπα-τάει. Ξαφνικά το θηρίο όρμησε σε μια ανθρωπόμορφη φιγούρα, που βρίσκονταν στον τοίχο, και με μια γρήγορη κίνηση τσάκισε τον πέμπτο φρουρό - ρομπότ στο πάτωμα και τον αποκεφάλισε.

Έντρομος ο Κλιφ ζάρωσε πίσω από το ρομπότ που κρυβόταν. Φχαρίστησε τους ουρανούς που ο Γκνουτ βρισκόταν ανάμεσα σε αυτόν και στο γορίλα και συνέχιζε να προχωράει. Ο γορίλας πισωπάτησε κι άλλο, όρμησε ξαφνικά στο επόμενο ρομπότ στη σειρά και με σχεδόν απίστευτη δύναμη το ξερίζωσε και το πέταξε στον Γκνουτ. Μ' ένα κοφτό μεταλλικό ήχο το ρομπότ χτύπησε πάνω στο ρομπότ, και το γήινο έπεσε στο πλάι, κατρακύλησε στο πάτωμα και σταμάτησε.

Αργότερα ο Κλιφ βλαστήμησε την αφηρημάδα του, όμως εκείνη τη στιγμή ξέχασε ολότελα να τραβήξει φωτογραφία. Ο γορίλας συνέχισε να οπισθοχωρεί πέφτοντας ολοένα, καταστρέφοντας με τρομαχτικά ξεσπάσματα οργής κάθε φρουρό - ρομπότ που προσπερνούσε, ρίχνοντας τα κομμάτια τους στον ανελέητο Γκνουτ. Σε λίγο έφτασαν στο τραπέζι, κι ο Κλιφ φχαρίστησε τώρα το αστέρι του που είχε φύγει από κει. Έγινε μικρή σιωπή. Ο Κλιφ δεν μπορούσε να καταλάβει τι συνέβαινε, αλλά φαντάστηκε πως ο γορίλας είχε φτάσει πια στη γωνιά της πτέρυγας κι ήταν παγιδευμένος.

Όμως αυτό μονάχα για μια στιγμή. Ξαφνικά η σιωπή κομματιάστηκε από ένα τρομερό ουρλιαχτό, κι η πελώρια κοντόχοντρη φιγούρα του ζώου όρμησε προς το μέρος του Κλιφ. Πέρασε και στάθηκε ακριβώς ανάμεσα στον Κλιφ και στην πόρτα του διαστημόπλοιου. Ο Κλιφ προσευχήθηκε απελπισμένα να γυρίσει γρήγορα ο Γκνουτ, γιατί απόμεινε μόνο ένα τελευταίο ρομπότ ανάμεσα σ' αυτόν και στο τρελαμένο κι επικίνδυνο θηρίο. Ο Γκνουτ ξεπρόβαλε μέσα από το σκοτάδι. Ο γορίλας σηκώθηκε όρθιος, χτύπησε το στήθος του και ούρλιαξε προκλητικά.

Έπειτα κάτι παράξενο συνέβηκε. Το ζώο έπεσε στα τέσσερα και κύλησε αργά στο πλευρό, εξαντλημένο ή πληγωμένο. Ύστερα λαχανιάζοντας και με φοβερά ουρλιαχτά, στυλώθηκε στα πόδια του με τη βία για ν' αντιμετωπίσει τον Γκνουτ που ζύγωνε. Περιμένοντας, το μάτι του έπεσε στον τελευταίο φρουρό - ρομπότ κι ίσως και στον Κλιφ, που βρισκόταν ζαρωμένος πίσω του. Με ένα ξέσπασμα τρομερής και καταστροφικής μανίας, ο γορίλας προχώρησε τρεκλίζοντας προς το μέρος του Κλιφ. Τώρα όμως αν και πανικόβλητος, είδε πως το ζώο προχωρούσε με δυσκολία, ίσως εξαντλημένο ή βαριά πληγωμένο. Πήδηξε πίσω ακριβώς στην ώρα' ο γορίλας ξεκόλλησε τον τελευταίο φρουρό - ρομπότ και τον πέταξε ορμητικά στον Γκνουτ, αστοχώντας παρά τρίχα.

Ήταν κι η τελευταία του προσπάθεια. Η αδυναμία τον κυρίεψε ξανά, έπεσε βαριά στο πλευρό του, ταλαντεύτηκε μια δυο φορές κι άρχισε να σπαράζει. Έπειτα έμεινε ακίνητος.

Το πρώτο χλωμό αυγινό φως άρχισε να μπαίνει στο δωμάτιο. Από τη γωνιά που είχε καταφύγει, ο Κλιφ παρακολούθησε το μεγάλο ρομπότ. Του φάνηκε πως φερνόταν πολύ παράξενα. Στάθηκε πάνω από το νεκρό γορίλα, κοιτάζοντας τον με κάτι που σ' έναν άνθρωπο θα 'ταν λύπη. Αυτό ο Κλιφ το είδε ολοκάθαρα. Τα βαριά πράσινα χαρακτηριστικά του Γκνουτ είχαν μια έκφραση συλλογισμένη, όλο πίκρα, κάτι που πρώτη φορά το έβλεπε. Έμεινε έτσι για λίγα λεπτά. Έπειτα, όπως ο πατέρας το άρρωστο παιδί του, σήκωσε το πελώριο ζώο στα μεταλλικά μπράτσα του και το κουβάλησε στοργικά στο διαστημόπλοιο.

Ο Κλιφ έτρεξε πίσω στο τραπέζι, τρέμοντας μην ακολουθήσουν κι άλλα επικίνδυνα κι ανεξήγητα γεγονότα. Σκέφτηκε τότε πως ίσως ήταν πιο ασφαλής μέσα στο εργαστήριο, και με γόνατα που έτρεμαν τράβηξε προς τα κει και κρύφτηκε μέσα σ' έναν από τους μεγάλους φούρνους. Προσευχήθηκε να χαράξει γρήγορα η μέρα. Οι σκέψεις του ήτανε χάος. Γρήγορα, το ένα μετά το άλλο, ξανάρθαν στο νου του όλα τα εκπληκτικά γεγονότα της νύχτας. Όλα ήταν τυλιγμένα με μυστήριο και δε φαινόταν να υπάρχει καμιά λογική εξήγηση. Το κοτσύφι. Ο γορίλας. Η λυπημένη έκφραση του Γκνουτ κι η τρυφεράδα του.

Σιγά - σιγά έφεξε ολότελα. Πέρασε ώρα. Ο Κλιφ άρχισε τελικά να πιστεύει πώς μπορούσε ακόμα να βγει ζωντανός: από τούτο το μέρος, το γεμάτο μυστήριο και κίνδυνο. Στις οχτώμιση ακούστηκαν θόρυβοι στην είσοδο κι ο ήχος από ανθρώπινες φωνές έφτασε στα αφτιά του. Βγήκε από το φούρνο και ακροβατώντας πέρασε στο διάδρομο.

Οι θόρυβοι σταμάτησαν άξαφνα. Ακούστηκε μια τρομαγμένη κραυγή κι έπειτα ποδοβολητά. Μετά σιωπή. Ο Κλιφ προχώρησε σταθερά στο στενό διάδρομο και κοίταξε φοβισμένος πίσω απ' το διαστημόπλοιο.

Ο Γκνουτ βρισκόταν στη συνηθισμένη θέση του, στην ίδια στάση που είχε μείνει με το θάνατο του αφέντη του, σκεφτικός και μόνος μπροστά σ' ένα διαστημόπλοιο που είχε κλείσει πάλι ερμητικά, σε μια αίθουσα ανάστατη. Οι πόρτες της εισόδου άνοιξαν διάπλατες κι ο Κλιφ, με την ψυχή στο στόμα, βγήκε τρέχοντας.

Λίγα λεπτά αργότερα, ασφαλισμένος μέσα στο δωμάτιο του, ολότελα αποκαμωμένος, έπεσε σε μια καρέκλα κι αποκοιμήθηκε στη στιγμή. Κάποια ώρα αργότερα, ντυμένος ακόμα και μισοκοιμισμένος, σύρθηκε ως το κρεβάτι του. Όταν ξύπνησε ήταν πια απόγευμα.

III

Ο Κλιφ άρχισε να ξυπνάει σιγά - σιγά. Στην αρχή δίχως να καταλαβαίνει πως οι εικόνες που μπερδεύονταν μέσα στο κεφάλι του ήταν πραγματικές αναμνήσεις κι όχι όνειρο και φαντασία. Θυμήθηκε τότε τις φωτογραφίες και πετάχτηκε όρθιος. Βιαστικά άρχισε να ετοιμάζεται για να εμφανίσει το φιλμ που είχε στη μηχανή του.

Έπειτα από λίγη ώρα είχε στα χέρια του την απόδειξη πως τα γεγονότα της νύχτας ήταν πραγματικά. Και οι δυο φωτογραφίες είχαν βγει καλά. Η πρώτη έδειχνε καθαρά τη γέφυρα που οδηγούσε στο άνοιγμα, όπως την είχε διακρίνει αμυδρά από τη θέση του πίσω από το τραπέζι. Στη δεύτερη - με την ορθάνοιχτη πόρτα του διαστημόπλοιου - τον περίμενε μια απογοήτευση: ένας γυμνός τοίχος ακριβώς πίσω από το άνοιγμα του έκλεινε όλη τη θέα του εσωτερικού. Ίσως αυτό μπορούσε να εξηγεί και το ότι δε φάνηκε κανένα φως από το διαστημόπλοιο όσο ο Γκνουτ βρισκόταν μέσα. Αν βέβαια πίστευε κανείς πως ο Γκνουτ χρειαζόταν φως για ότι έκανε...

Ο Κλιφ κοίταξε τ' αρνητικά και ντράπηκε για τον εαυτό του. Δεν έκανε φράγκο σα φωτορεπόρτερ - να έχει γυρίσει μονάχα με τούτες δω τις γελοίες φωτογραφίες! Είχε ένα σωρό ευκαιρίες να τραβήξει τις πραγματικές φωτογραφίες - τον Γκνουτ σε δράση -την πάλη του Γκνουτ με το γορίλα - ακόμα και τον Γκνουτ που κρατούσε το κοτσύφι - ανατριχιαστικό υλικό! Κι αυτός το μόνο που είχε φέρει ήταν δυο πόζες της εισόδου. Βέβαια, είχαν την αξία τους, όμως αυτός είχε σταθεί βλάκας πρώτου μεγέθους.

Και, σαν επισφράγιση όλης του της λαμπρής δραστηριότητας, είχε πέσει στον ύπνο!

Το καλύτερο που είχε να κάνει ήταν να βγει στο δρόμο και να δει τι μπορούσε να γίνει.

Πλύθηκε βιαστικά, ξυρίστηκε κι άλλαξε ρούχα. Σε λίγο έμπαινε σ' ένα εστιατόριο εκεί κοντά, όπου σύχναζαν δημοσιογράφοι και φωτορεπόρτερ. Έκατσε μόνος του στο μπαρ, και το μάτι του έπεσε σ' ένα φίλο και ανταγωνιστή του.

"Λοιπόν, τι λες;", ρώτησε το φίλο του μόλις έκατσε στο διπλανό σκαμπό.

"Δε λέω τίποτα πριν πάρω το πρωινό μου", απάντησε ο Κλιφ.

"Δηλαδή δεν τα 'μαθες;"

"Τι να μάθω;" έκανε ο Κλίφ προσπαθώντας να ξεφύγει απ' αυτό που ήξερε πως θ' ακολουθούσε.

"Ωραίος φωτορεπόρτερ είσαι", παρατήρησε ο άλλος. "Όταν συμβαίνει κάτι πραγματικά τρανταχτό, εσύ είσαι στο κρεβατάκι σου και κοιμάσαι". Έπειτα όμως του είπε τι είχαν βρει στο μουσείο εκείνο το πρωί, και πως ολόκληρος ο κόσμος είχε αναστατωθεί από τα νέα. Ο Κλιφ έκανε ταυτόχρονα τρία πράγματα - και τα τρία με επιτυχία: καταβρόχθισε ένα γερό πρωινό, ευχαρίστησε τ' αστέρι του που δεν είχε συμβεί τίποτα καινούριο, δείχνοντας παράλληλα αδιάκοπη έκπληξη στο συνομιλητή του. Μασώντας ακόμα σηκώθηκε και έτρεξε στο μουσείο.

Απέξω, στοιβαγμένοι κοντά στην πόρτα, ήταν ένα πλήθος περίεργοι, όμως ο Κλιφ πέρασε αμέσως, μόλις έδειξε τη δημοσιογραφική του ταυτότητα. Ο Γκνουτ και το διαστημόπλοιο ήταν όπως τα είχε αφήσει, όμως το πάτωμα είχε καθαριστεί και τα κομμάτια από τους διαλυμένους φρουρούς - ρομπότ ήταν σωριασμένα σε μια μεριά κοντά στον τοίχο. Κι άλλοι, φίλοι κι ανταγωνιστές του βρίσκονταν εκεί.

"Έλειπα και δεν είδα τίποτα", είπε σ' έναν απ' αυτούς - τον Γκας. "Τι εξήγηση δίνουν για όσα έγιναν;"

"Δε ρωτάς τίποτα πιο εύκολο;" ήταν η απάντηση. "Κανείς δεν ξέρει. Λένε πως ίσως κάτι βγήκε από το διαστημόπλοιο, ίσως κανένα άλλο ρομπότ σαν τον Γκνουτ. Δε μου λες, εσύ που γύριζες;"

"Καλύτερα να βιαστείς τότε. Δισεκατομμύρια δίποδα έχουν παγώσει από το φόβο τους. Εκδίκηση για το θάνατο του Κλάατου. Θα γίνει εισβολή στη Γη".

"Μα είναι -"

"Το ξέρω πως είναι τρέλα, όμως αυτό το παραμύθι τους μπουκώνουν. Πουλάνε ειδήσεις. Υπάρχει όμως και μια άλλη άποψη που ξεφύτρωσε τώρα - κι είναι εκπληκτική. Έλα δω".

Τράβηξε τον Κλιφ στο τραπέζι όπου στέκονταν ένα μπουλούκι άνθρωποι, κοιτάζοντας με μεγάλο ενδιαφέρον κάτι πράγματα που τα φρουρούσε ένας τεχνικός. Ο Γκας του έδειξε ένα γυάλινο πλακάκι, που πάνω του βρίσκονταν απλωμένες λίγες κοντές σκούρες καφέ τρίχες.

"Είναι τρίχες από μεγάλο αρσενικό γορίλα", είπε ο Γκας με ύφος αδιάφορο, σα να μιλούσε για κάτι συνηθισμένο. "Οι πιο πολλές τους βρέθηκαν όταν σκούπισαν το πάτωμα. Οι υπόλοιπες βρέθηκαν πάνω στους φρουρούς - ρομπότ".

«Ο Κλιφ προσπάθησε ν, δείξει κατάπληκτος. Ο Γκας του έδειξε ένα δοκιμαστικό σωλήνα, μισογεμισμένο μ' ένα ελαφρό κιτρινωπό υγρό.

"Κι αυτό εδώ είναι αίμα - διαλυμένο αίμα γορίλα. Βρέθηκε στα χέρια του Γκνουτ".

"Θεοί", κατάφερε να ξεφωνίσει ο Κλιφ. "Και δεν υπάρχει εξήγηση;"

"Ούτε καν θεωρία. Να η μεγάλη σου ευκαιρία, παιδί - θαύμα". Ο Κλιφ απομακρύνθηκε απ' τον Γκας, μη μπορώντας να συνεχίσει να προσποιείται. Δεν μπορούσε να αποφασίσει τι θα έκανε με τη δικιά του ιστορία. Όλα τα ειδησεογραφικά πρακτορεία θα του τη ζητούσαν επίμονα - μαζί με τις φωτογραφίες - όμως αυτό θα τον εμπόδιζε να δράσει παραπέρα. Στο βάθος ήθελε να περάσει κι αυτή τη νύχτα μέσα στην πτέρυγα όμως - ήταν απλό: φοβόταν. Η χτεσινή νύχτα ήταν αρκετή, κι ήθελε πολύ να μείνει ζωντανός.

Προχώρησε και κοίταξε επίμονα τον Γκνουτ. Κανείς δε θα μπορούσε ποτέ να φανταστεί πως είχε κινηθεί, ή πως το πράσινο μεταλλικό του πρόσωπο είχε συννεφιάσει από θλίψη. Αυτά τα άγρια μάτια! Ο Κλιφ αναρωτήθηκε αν τον κοιτούσαν στα αλήθεια, όπως φαίνονταν, κι αν αναγνώριζαν πως αυτός ήταν ο θρασύς απρόσκλητος επισκέπτης της προηγούμενης νύχτας. Από τι άγνωστο υλικό ήταν φτιαγμένα - αυτό το υλικό το χωμένο στις κόχες των ματιών του από κάποιο παρακλάδι της ανθρώπινης φυλής, που ολόκληρη η επιστήμη της δικιάς του δεν είχε καταφέρει να το κάνει να πάψει να λειτουργεί; Τι σκεφτόταν ο Γκνουτ; Πως μπορούσαν να είναι οι; σκέψεις ενός ρομπότ - μιας μεταλλικής μηχανής, που χύθηκε σ' ανθρώπινα πήλινα χωνευτήρια; Ήταν άραγε θυμωμένος μαζί του; Ο Κλιφ σκέφτηκε πως μάλλον όχι. Ο Γκνουτ τον είχε στο έλεός του - κι είχε απομακρυνθεί.

Τολμούσε να μείνει πάλι εκεί;

«Ο Κλιφ σκέφτηκε πώς ίσως και να μπορούσε.

Περπατούσε μέσα στο δωμάτιο και το σκεφτόταν. Ήταν σίγουρος πως ο Γκνουτ θα κουνιόταν ξανά. Ένα ακτινοβόλο Μίκτον θα τον προστάτευε από έναν άλλο γορίλα - ή κι από πενήντα. Ωστόσο ακόμα δεν ήξερε την πραγματική ιστορία. Το μόνο που είχε καταφέρει, ήταν να τραβήξει δυο άθλιες αρχιτεκτονικές πόζες!

Έπρεπε να το 'ξερε απαρχής πως θα έμενε. Το ίδιο σούρουπο, οπλισμένος με τη μηχανή του κι ένα μικρό Μίκτον, βρισκόταν πάλι ξαπλωμένος κάτω από το τραπέζι με τα εργαλεία μέσα στο εργαστήριο, κι άκουγε τις μεταλλικές πόρτες της πτέρυγας να κλείνουν για τη νύχτα.

Αυτή τη φορά θα μάθαινε την ιστορία - και θα τραβούσε φωτογραφίες.

Αρκεί να μην είχαν βάλει κανένα φρουρό μέσα στην αίθουσα!

IV

Ο Κλιφ αφουγκράστηκε προσεχτικά ώρα πολλή, μήπως ακούσει κάποιο θόρυβο που θα του έδειχνε πως υπήρχε φρουρός. Όμως η σιωπή, μέσα στην πτέρυγα δεν έσπασε από τίποτα. Χάρηκε - όχι όμως ολότελα. Το σκοτάδι που άρχιζε να πέφτει και η αίσθηση πως ήταν τώρα αναπόφευκτα εκτεθειμένος έκανε τη σκέψη ενός συντρόφου να μη φαίνεται πια και τόσο δυσάρεστη.

Μια ώρα αφότου είχε πια σκοτεινιάσει για καλά, έβγαλε τα παπούτσια του, τα έδεσε μαζί και τα πέρασε στο λαιμό του, γυρνώντας τα πίσω στην πλάτη του. Έπειτα γλίστρησε σαν κλέφτης στο διάδρομο, προς την κατεύθυνση της αίθουσας. Όλα έμοιαζαν όπως και την προηγούμενη νύχτα. Ο Γκνουτ φαινόταν σαν απειλητικός, δυσδιάκριτος ίσκιος στην άλλη άκρη του δωματίου, τα λαμπερά του μάτια έμοιαζαν πάλι καρφωμένα στο σημείο από όπου ξεπρόβαλε ο Κλιφ. Όπως και την άλλη νύχτα, όμως με ακόμα μεγαλύτερη προσοχή, ο Κλιφ σύρθηκε με την κοιλιά στην κόχη του τοίχου και προχώρησε αργά προς τη χαμηλή πλατφόρμα με το τραπέζι. Χωμένος πια στο καταφύγιο του, βόλεψε τα παπούτσια του έτσι που να κρέμονται στον ένα ώμο του, και γύρισε τη μηχανή και το όπλο του μπροστά στο στήθος του, να είναι έτοιμα μόλις τα χρειαστεί. Ετούτη τη φορά, είπε μέσα του, θα βγάλω τις φωτογραφίες.

Έκατσε να περιμένει, χωρίς να αφήνει ούτε λεπτό τον Γκνουτ από τα μάτια του. Η όρασή του προσαρμόστηκε απόλυτα στο σκοτάδι. Σιγά - σιγά άρχισε να νιώθει μοναξιά - και λίγο φόβο. Τα κόκκινα γυαλιστερά μάτια του Γκνουτ άρχισαν να τον εκνευρίζουν έπρεπε να λέει μέσα του όλη την ώρα πως το ρομπότ δε θα του έκανε κακό. Δεν του έμενε καμιά αμφιβολία πως το ρομπότ τον παρακολουθούσε.

Οι ώρες περνούσαν αργά. Κάπου - κάπου άκουγε ελαφρούς θορύβους από την είσοδο, από την έξω μεριά - ίσως κάποιος φρουρός, ή ακόμα περίεργοι επισκέπτες.

Γύρω στις εννιά είδε τον Γκνουτ να σαλεύει. Πρώτα μονάχα το κεφάλι του' γύρισε, έτσι που τα μάτια του έλαμψαν πιο έντονα προς την κατεύθυνση του Κλιφ. Για μια στιγμή δεν έγινε τίποτα άλλο έπειτα η σκοτεινή μεταλλική μορφή σάλεψε ελαφρά κι άρχισε να κινείται προς τα μπρος - ίσια καταπάνω του. Ο Κλιφ είχε πιστέψει πως δε θα φοβόταν - όμως τώρα η καρδιά του είχε σταματήσει. Τι θα γινόταν αυτή τη φορά;

Με εκπληκτική ησυχία, ο Γκνουτ πλησίασε, όσο που η απειλητική σκιά του ορθώθηκε πάνω από το σημείο που βρίσκονταν ξαπλωμένος ο Κλιφ. Για κάμποση ώρα τα μάτια του, όλο φωτιά, καρφώθηκαν στον ξαπλωμένο άντρα. Ο Κλιφ έτρεμε ολόκληρος1 ήταν χειρότερα κι από την πρώτη φορά. Δίχως να το 'χει προγραμματίσει, βρέθηκε να μιλάει στο παράξενο πλάσμα.

"Δεν πρέπει να μου κάνεις κακό", ικέτεψε. "Ήθελα μονάχα να δω τι συμβαίνει. Αυτή είναι η δουλειά μου. Με καταλαβαίνεις; Δε θέλω να σου κάνω κακό ούτε να σε εμποδίσω. Κι αν... Κι αν ακόμα το ήθελα, δε θα μπορούσα! Σε παρακαλώ!"

Το ρομπότ δεν κουνήθηκε κι ο Κλιφ δεν μπορούσε να ξέρει αν είχε καταλάβει τα λόγια του, ή έστω αν τα είχε ακούσει. Όταν πια ένιωσε πως δεν άντεχε άλλο την αγωνία, ο Γκνουτ άπλωσε το χέρι του και πήρε κάτι από ένα συρτάρι του τραπεζιού - ή ίσως έβαλε κάτι μέσα ξανά' έπειτα έστριψε και γύρισε πίσω. Ο Κλιφ είχε σωθεί! Πάλι το ρομπότ τον είχε αφήσει απείραχτο!

Ο Κλιφ άρχισε να ξεθαρρεύει. Ένιωθε τώρα σίγουρος πως ο Γκνουτ δε θα του έκανε κακό. Δυο φορές κιόλας τον είχε στο έλεος του. Και τις δυο τον κοίταξε ήσυχα κι απομακρύνθηκε. Ο Κλιφ δεν μπορούσε να φανταστεί τι είχε κάνει ο Γκνουτ στο συρτάρι του τραπεζίου. Κοίταξε όλος περιέργεια να δει τι θα γίνει μετά.

Όπως και την προηγούμενη νύχτα, το ρομπότ τράβηξε ίσια στην άκρη του διαστημόπλοιου κι έκανε αυτούς τους περίεργους ήχους που άνοιξαν την πόρτα. Όταν ή γέφυρα γλίστρησε έξω, ανέβηκε και μπήκε στο διαστημόπλοιο. Ο Κλιφ έμεινε μόνος μέσα στα σκοτεινά για αρκετό διάστημα, μπορεί δυο ώρες. Κανένας θόρυβος δεν ακούστηκε από το διαστημόπλοιο.

Ο Κλιφ ήξερε πώς έπρεπε να συρθεί ως το άνοιγμα και να κρυφοκοιτάξει μέσα, όμως δεν είχε το κουράγιο να το κάνει. Με το όπλο του θα μπορούσε να αντιμετωπίσει έναν άλλο γορίλα, αν όμως έπεφτε στα χέρια του Γκνουτ θα έφτανε το τέλος του. Για μια στιγμή σκέφτηκε πως ίσως θα συνέβαινε πάλι κάτι απίθανο - δεν ήξερε τι. Ίσως το γλυκό τραγούδι του κοτσυφιού, ίσως ένας γορίλας, ίσως οτιδήποτε. Όμως αυτό που έγινε τελικά τον έκανε ξανά να τα χάσει.

Ακουσε άξαφνα ένα πνιγμένο θόρυβο, έπειτα κουβέντες - ανθρώπινες κουβέντες - η καθεμιά τους γνώριμη. "Κύριοι", ήταν η πρώτη, κι έπειτα μια μικρή παύση. "Το Σμιθσόνιο Ινστιτούτο σας καλωσορίζει στη νέα διαπλανητική του πτέρυγα με τα εκπληκτικά εκθέματα που βλέπετε τώρα μπροστά σας".

Ήταν η ηχογραφημένη φωνή του Στίλγουελ! Όμως δεν ερχόταν από τα μεγάφωνα που βρίσκονταν από πάνω αλλά, αλλοιωμένη, μέσα από το διαστημόπλοιο.

«Έπειτα από μια μικρή παύση συνέχισε:

"Όλοι σας πρέπει... πρέπει -" Εδώ κόλλησε και σταμάτησε. Ο Κλιφ ανατρίχιασε. Το τραύλισμα δεν υπήρχε βέβαια στη διάλεξη!

Για μια στιγμή έγινε απόλυτη ησυχία. Έπειτα μια κραυγή, μια κραυγή ανθρώπου, πνιγμένη, κάπου μέσα στην καρδιά του διαστημόπλοιου' ακολούθησαν πνιγμένα λαχανιάσματα και φωνές, λες και κάποιος παράδερνε σε μεγάλο φόβο κι αγωνία.

Με όλα του τα νεύρα τεντωμένα, ο Κλιφ στύλωσε τα μάτια του στο άνοιγμα. Ακουσε κάτι να βροντάει μες στο διαστημόπλοιο, κι έπειτα πετάχτηκε από την πόρτα μια σκιά που έμοιαζε σίγουρα με ανθρώπινο πλάσμα. Λαχανιασμένος και παραπατώντας έτρεξε ίσια κατά τη μεριά του Κλιφ. Όταν είχε ξεμακρύνει καμιά εικοσαριά πόδια, ο γιγάντιος ίσκιος του Γκνουτ τον ακολούθησε βγαίνοντας από το άνοιγμα.

Ο Κλιφ παρακολουθούσε ξέπνοος. Ο άντρας - έβλεπε τώρα πως ήταν ο Στίλγουελ - τράβηξε ίσια στο τραπέζι που πίσω του βρισκόταν ο Κλιφ, σα να γύρευε να κρυφτεί, αλλά λίγο πριν φτάσει τα γόνατα του λύγισαν κι έπεσε καταγής. Μεμιάς ο Γκνουτ βρέθηκε από πάνω του, όμως ο Στίλγουελ δε φάνηκε να τον καταλαβαίνει. Φαινόταν άρρωστος, ωστόσο συνέχιζε να κάνει σπασμωδικές κι ανώφελες προσπάθειες για να συρθεί πίσω από το τραπέζι.

Ο Γκνουτ δεν κινήθηκε, κι έτσι ο Κλιφ ξεθάρρεψε κάπως και του μίλησε.

"Τι τρέχει Στίλγουελ;" έκανε, "Θα σε βοηθήσω. Μη φοβάσαι. Είμαι ο Κλιφ Σάδερλαντ, ξέρεις, ο φωτορεπόρτερ".

Δίχως να δείξει την παραμικρή έκπληξη που βρήκε τον Κλιφ εκεί, ο Στίλγουελ αρπάχτηκε από πάνω του όπως ο πνιγμένος από το άχυρο, κι είπε λαχανιασμένα:

"Βοήθα με! Ο Γκνουτ... Ο Γκνουτ -" Φάνηκε πως δεν μπορούσε να μιλήσει άλλο.

"Τι έκανε ο Γκνουτ;" ρώτησε ο Κλιφ. Νιώθοντας το ρομπότ με τα πυρωμένα μάτια να στέκεται από πάνω του και μην τολμώντας να προχωρήσει προς το μέρος του άλλου, ο Κλιφ πρόσθεσε με σιγουριά: "Ο Γκνουτ δε θα σε πειράξει. Είμαι σίγουρος. Ούτε εμένα με πείραξε. Τι τρέχει; Τι θες να σου κάνω;"

Με ένα ξαφνικό ζωντάνεμα της ενεργητικότητας του ο Στίλγουελ ανασηκώθηκε στους αγκώνες του.

"Που βρίσκομαι;" έκανε.

"Στη διαπλανητική πτέρυγα", απάντησε ο Κλιφ. "Δεν το ξέρεις;"

Για μια στιγμή το μόνο που ακούγονταν ήταν η βαριά ανάσα του Στίλγουελ. Έπειτα ρώτησε βραχνά κι εξαντλημένα:

"Πως βρέθηκα εδώ;"

"Δεν ξέρω," είπε ο Κλιφ.

"Έκανα μια ηχογράφηση", είπε ο Στίλγουελ, "και ξαφνικά βρέθηκα εδώ... ή εκεί μέσα -"

Σταμάτησε απότομα κι ο τρόμος του φάνηκε να ξαναγυρίζει.

"Κι έπειτα;" ρώτησε μαλακά ο Κλιφ.

"Ήμουνα μέσα σε κείνο το κουτί - και κει, από πάνω μου, ήταν ο Γκνουτ, το ρομπότ. Ο Γκνουτ! Όμως τον είχαν αχρηστέψει! Ποτέ του δεν κουνήθηκε!"

"Ήσυχα, τώρα", έκανε ο Κλιφ. "Νομίζω πως ο Γκνουτ δε θα σε πειράξει".

Ο Στίλγουελ έπεσε στο πάτωμα.

"Δεν αντέχω", ψιθύρισε λαχανιάζοντας. "Κάτι - Φέρε γιατρό".

Δεν είχε καταλάβει διόλου πως όρθιο από πάνω του, με μάτια που τρυπούσαν το σκοτάδι, ίσια καρφωμένα στο μέρος του, βρισκόταν το ρομπότ που τόσο πολύ το φοβόταν.

Ο Κλιφ δίστασε, δεν ήξερε τι να κάνει. Η αναπνοή του άλλου άντρα άρχισε να βγαίνει κοφτά, λαχανιαστά, ρυθμική σα χτύπημα ρολογιού. Ο Κλιφ τόλμησε να βγει και να τον πλησιάσει, όμως τίποτα δεν μπορούσε να τον βοηθήσει. Το λαχάνιασμα του έσβησε, έγινε σπασμωδικό, έπειτα ξαφνικά έμεινε ολότελα βουβός κι ακίνητος. Ο Κλιφ ακούμπησε την καρδιά του, έπειτα κοίταξε κατάματα τη σκιά που ορθώνονταν από πάνω του. "Είναι νεκρός" ψιθύρισε.

Το ρομπότ φάνηκε να καταλαβαίνει, ή τουλάχιστο ν' ακούει. Έσκυψε και κοίταξε το ακίνητο κορμί.

"Τι είναι, Γκνουτ;" ρώτησε ξαφνικά ο Κλιφ. "Τι είναι αυτά που κάνεις; Μπορώ να σε βοηθήσω; Δεν ξέρω γιατί, αλλά είμαι σίγουρος πως δεν είσαι εχθρός, ούτε πιστεύω πως τον σκότωσες. Όμως τι έγινε; Με καταλαβαίνεις; Μπορείς να μιλήσεις; Τι προσπαθείς να κάνεις;"

Ο Γκνουτ δεν έκανε ήχο ή κίνηση, κοίταζε μόνο το ακίνητο κορμί στα πόδια του. Στο πρόσωπο του ρομπότ, που τώρα βρισκόταν τόσο κοντά του, ο Κλιφ είδε μια έκφραση λυπημένη και σκεφτική.

Ο Γκνουτ έμεινε έτσι κάμποσο. Έπειτα έσκυψε, πήρε προσεκτικά το άψυχο κορμί - με τρυφερότητα, σκέφτηκε ο Κλιφ - στα δυνατά του χέρια, και το κουβάλησε στη θέση όπου ήταν σωριασμένα τα διαμελισμένα ρομπότ. Τον ακούμπησε πλάι τους προσεχτικά. Έπειτα ξαναγύρισε στο διαστημόπλοιο.

Αφοβα τώρα ο Κλιφ σύρθηκε καταμήκος του τοίχου. Είχε φτάσει κιόλας τις κομματιασμένες σιλουέτες όταν ξάφνου σταμάτησε ακίνητος. Ο Γκνουτ έβγαινε πάλι.

Κουβαλούσε τώρα κάτι που έμοιαζε με κορμί, μεγαλύτερο όμως. Το κρατούσε με το ένα του χέρι και το απόθεσε πλάι στο σώμα του Στίλγουελ. Στο άλλο του χέρι κρατούσε κάτι που ο Κλιφ δεν μπόρεσε να ξεχωρίσει. Το ακούμπησε κι αυτό πλάι στο κορμί. Έπειτα γύρισε πάλι στο διαστημόπλοιο και ξαναβγήκε κρατώντας κάτι, που το απόθεσε απαλά κοντά στα άλλα. Όταν τέλειωσε κι αυτό, έσκυψε και τα κοίταξε όλα για μια στιγμή, κι έπειτα γύρισε αργά προς το διαστημόπλοιο και στάθηκε κοντά στη γέφυρα, ακίνητος, βυθισμένος βαθιά στις σκέψεις του.

Ο Κλίφ κράτησε την περιέργεια του όσο γινόταν, έπειτα όμως σύρθηκε προς τη μεριά που είχε ακουμπήσει ο Γκνουτ τα διάφορα αντικείμενα. Πρώτο στη σειρά ήταν το κορμί του Στίλγουελ, όπως περίμενε, και πλάι του η μεγάλη τριχωτή μάζα του πεθαμένου γορίλα - της χτεσινής νύχτας. Πλάι στο γορίλα βρισκόταν αυτό που κρατούσε το ρομπότ στο άλλο χέρι του - το μικρό κορμάκι του κοτσυφιού. Αυτά τα δυο είχαν μείνει στο διαστημόπλοιο όλη νύχτα κι ο Γκνουτ, παρόλη την εκπληκτική τρυφεράδα που τα κουβάλησε, δεν είχε κάνει άλλο από το να καθαρίσει το σπίτι του. Υπήρχε όμως κι ένα τέταρτο σώμα που δεν ήξερε τίποτα για αυτό. Πλησίασε και έσκυψε χαμηλά να δει.

Αυτό που αντίκρισε του έκοψε την ανάσα. Αδύνατο! - σκέφτηκε. Πρέπει να μπερδεύτηκα. Έσκυψε και κοίταξε το πρώτο κορμί. Έπειτα το αίμα του πάγωσε. Το πρώτο κορμί ήταν του Στίλγουελ, αλλά και το τελευταίο στη σειρά ήταν του Στίλγουελ! Υπήρχαν δυο Στίλγουελ, όμοιοι μεταξύ τους, κι οι δυο νεκροί.

Ο Κλιφ πισωπάτησε φωνάζοντας, κι έπειτα πανικόβλητος έτρεξε μακριά από τον Γκνουτ ουρλιάζοντας και χτυπώντας μανιασμένα τις πόρτες. Απέξω ακούστηκε θόρυβος.

"Ανοίξτε μου!" ούρλιαξε τρομαγμένος. "Ανοίξτε! Ανοίξτε! Γρήγορα!"

Μια χαραμάδα άνοιξε ανάμεσα στις δύο πόρτες. Βγήκε σπρώχνοντας σαν άγριο ζώο, κι έτρεξε έξω στο πάρκο. Ένα αργοπορημένο ζευγάρι σ' ένα μονοπάτι εκεί κοντά τον κοίταξε με έκπληξη, κι αυτό τον έκανε να συνέρθει κάπως και να σταματήσει. Πίσω στο κτίριο όλα φαίνονταν όπως πάντα και, παρόλο τον τρόμο του, ο Γκνουτ δεν τον κυνηγούσε.

Ήταν ακόμα με τις κάλτσες. Βαριανασαίνοντας έκατσε στο γρασίδι και φόρεσε τα παπούτσια του' έπειτα στάθηκε και κοίταξε το κτίριο, προσπαθώντας να συνέρθει. Τι απίστευτη περιπέτεια! Ο νεκρός Στίλγουελ, ο νεκρός γορίλας, το νεκρό κοτσύφι - όλα πέθαναν μπροστά στα μάτια του. Κι έπειτα εκείνο το τρομερό πράγμα, ο δεύτερος νεκρός Στίλγουελ που δεν τον είχε δει να πεθαίνει. Κι η παράξενη λεπτότητα του Γκνουτ κι η λυπημένη έκφραση που την είχε δει δυο φορές στο πρόσωπο του.

Καθώς κοιτούσε, η περιοχή γύρω από το κτίριο φάνηκε να ζωντανεύει. Κόσμος μαζεύτηκε στην πόρτα της πτέρυγας, ψηλά ακούστηκε η σειρήνα ενός ελικόπτερου της αστυνομίας, έπειτα πιο μακριά μια άλλη, κι από όλες τις μεριές άνθρωποι ήρθαν τρέχοντας, λίγοι στην αρχή, έπειτα όλο και περισσότεροι. Τα αστυνομικά ελικόπτερα προσγειώθηκαν στο γρασίδι ακριβώς έξω από την πόρτα της πτέρυγας και του φάνηκε πως έβλεπε κιόλας τους αστυνομικούς να κοιτάζουν μέσα. Έπειτα ξαφνικά τα φώτα της πτέρυγας άναψαν όλα μαζί. Ψύχραιμος πια ο Κλιφ γύρισε πίσω.

Μπήκε μέσα. Είχε αφήσει τον Γκνουτ να στέκεται συλλογισμένος στο πλάι της γέφυρας, όμως τώρα βρισκόταν ξανά στη γνώριμη στάση του, στο συνηθισμένο μέρος, σα να μην είχε μετακινηθεί καθόλου. Η πόρτα του διαστημόπλοιου ήταν κλειστή κι η γέφυρα εξαφανισμένη. Όμως τα σώματα, τα τέσσερα παράξενα αραδιασμένα σώματα, βρίσκονταν ακόμα πλάι στα κομματιασμένα ρομπότ, εκεί που τα είχε αφήσει στα σκοτεινά.

Ξαφνιάστηκε από μια κραυγή που ακούστηκε πίσω του. Ένας φρουρός του μουσείου με στολή τον έδειχνε.

"Αυτός είναι", φώναξε ο φρουρός. "Όταν άνοιξα την πόρτα έσπρωξε και βγήκε έξω τρέχοντας σαν τρελός!"

Οι αστυνομικοί κύκλωσαν τον Κλιφ.

"Ποιος είσαι; Τι είναι αυτά εδώ;" τον ρώτησε ένας απότομα.

"Κλιφ Σάδερλαντ, φωτορεπόρτερ", απάντησε ήρεμα ο Κλιφ. "Εγώ ήμουνα μέσα στην αίθουσα και βγήκα τρέχοντας, όπως είπε ο φρουρός".

"Και τι έκανες εκεί;" ρώτησε ο αστυνομικός κοιτάζοντας τον διαπεραστικά. "Που βρέθηκαν αυτά τα σώματα;"

"Κύριοι, θα σας έλεγα ευχαρίστως - μόνο που η δουλειά προηγείται", απάντησε ο Κλιφ. "Μέσα σ' αυτό το δωμάτιο έγιναν εκπληκτικά πράγματα, τα είδα με τα μάτια μου και ξέρω την ιστορία, όμως" - εδώ χαμογέλασε - "δεν μπορώ να σας απαντήσω προτού ρωτήσω το δικηγόρο μου και προτού πουλήσω το ρεπορτάζ μου σ' ένα από τα ειδησεογραφικά πρακτορεία. Ξέρετε πως γίνεται. Αν με αφήσετε να χρησιμοποιήσω το ραδιοτηλέφωνο του αεροπλάνου σας -μόνο για μια στιγμή, κύριοι - θα σας πω ολόκληρη την ιστορία αμέσως μετά - ας πούμε σε μισή ώρα, όταν θα την έχω πει στην τηλεόραση. Στο μεταξύ, πιστέψτε με, δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα - ούτε κι έχετε να χάσετε τίποτα από την καθυστέρηση".

Ο αστυνομικός που τον είχε ρωτήσει ανοιγόκλεισε τα μάτια του. Ένας άλλος, σίγουρα πιο γρήγορος στις αντιδράσεις του κι οπωσδήποτε διόλου ευγενικός, προχώρησε κατά τον Κλιφ με σφιγμένες γροθιές. Ο Κλιφ τον αφόπλισε δίνοντας του τη δημοσιογραφική του ταυτότητα. Αυτός την κοίταξε και την έβαλε στην τσέπη του.

Είχαν πια μαζευτεί καμιά πενηνταριά άνθρωποι, κι ανάμεσα τους δυο γνωστοί του, μέλη του συνδικάτου. Έφτασαν με ένα ελικόπτερο. Οι αστυνομικοί έδειχναν φανερά ενοχλημένοι, αλλά τον άφησαν να τους ψιθυρίσει κάτι στο αφτί κι έπειτα να πάει με συνοδεία στο ελικόπτερο του συνεργείου. Εκεί, μέσα σε πέντε λεπτά, ο Κλιφ έκλεισε από το ραδιοτηλέφωνο μια συμφωνία που θα του έδινε πιο πολλά λεφτά από όσα είχε κερδίσει ποτέ του μέσα σε ένα χρόνο. Έδωσε έπειτα τις φωτογραφίες και τ' αρνητικά στο συνεργείο μαζί με το ρεπορτάζ, και κείνοι δεν έχασαν καιρό.

Όλο και περισσότεροι άρχισαν να φτάνουν, κι η αστυνομία αναγκάστηκε ν' απομονώσει το κτίριο. Έπειτα από ένα δεκάλεπτο μια μεγάλη ομάδα, άνθρωποι του ραδιοφώνου και της τηλεόρασης, άνοιξε δρόμο με κόπο μέσα από τον κόσμο - σταλμένη εκεί από το συνδικάτο που είχε συνεννοηθεί με τον Κλιφ. Λίγο αργότερα, κάτω από τα θαμπωτικά φώτα που είχαν στήσει οι οπερατέρ κοντά στο διαστημόπλοιο και τον Γκνουτ - ο Κλιφ δε θέλησε να σταθεί από κάτω του - είπε την ιστορία του στις κάμερες και στα μικρόφωνα, που μέσα σε κλάσματα του δευτερολέπτου την έστειλαν σε κάθε γωνιά του ηλιακού συστήματος.

Αμέσως μετά η αστυνομία τον οδήγησε στη φυλακή. Ήταν θέμα αρχής, κι έπειτα ήταν όλοι τους έξω φρενών μαζί του.

V

Ο Κλιφ έμεινε στη φυλακή όλη εκείνη τη νύχτα - ως τις οχτώ το πρωί, όταν το συνδικάτο κατάφερε τελικά να βρει ένα δικηγόρο και να τον βγάλει. Την ώρα που έφευγε, ένας ομοσπονδιακός τον έπιασε από τον καρπό.

"Σε θέλουν για ανάκριση στο Ηπειρωτικό Ανακριτικό Γραφείο, του είπε ο πράκτορας. Ο Κλιφ τον ακολούθησε πρόθυμα.

Κάπου τριανταπέντε ανώτεροι ομοσπονδιακοί αξιωματικοί και "μεγάλα ονόματα" τον περίμεναν σε μια επιβλητική αίθουσα συσκέψεων - ένας από τους υπουργούς προεδρίας, ο υφυπουργός εξωτερικών, ο υφυπουργός αμύνης, επιστήμονες, ένας συνταγματάρχης, διοικητικά όργανα, οι επικεφαλής των διάφορων υπηρεσιών, και ανώτεροι της "C". Προέδρευε ο γέρο Σάντερς με το γκρίζο μουστάκι, αρχηγός της CΒΙ.

Τον έβαλαν να τους πει την ιστορία του από την αρχή κι έπειτα κομμάτι - κομμάτι, ξανά και ξανά - όχι επειδή δεν τον πίστευαν, αλλά επειδή έλπιζαν να απομονώσουν κάποιο γεγονός που θα έριχνε σημαντικό φως στο μυστήριο της συμπεριφοράς του Γκνουτ και στα όσα έγιναν τις τρεις τελευταίες νύχτες. Ο Κλιφ βασάνισε υπομονετικά το μυαλό του, να θυμηθεί ακόμα και την παραμικρή λεπτομέρεια.

Ο Σάντερς ήταν αυτός που έκανε τις περισσότερες ερωτήσεις. Έπειτα από μια ώρα και πάνω, όταν ο Κλιφ πίστευε πως είχαν πια τελειώσει, ο Σάντερς τον ρώτησε κι άλλα, πάντα όμως την προσωπική του γνώμη για όλα όσα είχαν συμβεί.

"Πιστεύεις πως ο Γκνουτ έχει πάθει κάποια βλάβη από τα οξέα, τις ακτινοβολίες, τη θέρμανση κι όλα τ' άλλα που του έκαναν οι επιστήμονες;"

"Δεν είδα τίποτα που να δείχνει κάτι τέτοιο".

"Νομίζεις πως μπορεί και βλέπει;"

"Είμαι σίγουρος πως βλέπει, ή τουλάχιστο πως έχει άλλες αντίστοιχες δυνάμεις!"

"Νομίζεις πως μπορεί κι ακούει;"

"Ναι αρχηγέ. Τότε που του ψιθύρισα πως ο Στίλγουελ ήταν νεκρός, έσκυψε, σα να ήθελε να βεβαιωθεί. Δεν θα παραξενευόμουν αν καταλάβαινε κιόλας τα λόγια μου".

"Και δε μίλησε καθόλου, εκτός από κείνους τους ήχους που έκανε για να ανοίξει το διαστημόπλοιο;"

"Ούτε λέξη - ούτε αγγλικά ούτε σ' άλλη γλώσσα. Κανένας ήχος δε βγήκε από το στόμα του".

"Πιστεύετε πως η δύναμη του έχει μειωθεί απ' όσα του κάναμε;" ρώτησε ένας από τους επιστήμονες.

"Σας είπα πόσο εύκολα τα έβαλε με το γορίλα. Του επιτέθηκε και τον πέταξε πέρα. Μετά το ζώο άρχισε να οπισθοχωρεί φοβισμένο".

"Και πως μπορείτε να εξηγήσετε το γεγονός πως στην αυτοψία δε βρέθηκε κανένα θανάσιμο τραύμα, καμία αιτία θανάτου σε κανένα από τα σώματα - ούτε στο γορίλα, ούτε στο κοτσύφι, ούτε στους δύο Στίλγουελ;" - είπε ένας ανώτερος ιατροδικαστής.

"Δεν μπορώ".

"Πιστεύεις πως ο Γκνουτ είναι επικίνδυνος ;" - είπε ο Σάντερς.

"Η δύναμή του είναι επικίνδυνη".

"Ωστόσο λες πως νιώθεις ότι δεν έχει εχθρικές διαθέσεις".

"Τουλάχιστον απέναντι μου. Αυτό εννοούσα. Πραγματικά έτσι νιώθω και φοβάμαι πως δεν μπορώ να σας δώσω καμιά αιτιολογία, εκτός ίσως από το ότι με άφησε δυο φορές, όταν με είχε στο έλεος του. Πιστεύω πως ίσως κι η τρυφερότητα που έπιανε τα σώματα έχει κάποια σχέση με αυτό, κι ίσως ακόμα η λυπημένη και σκεφτική έκφραση που είδα δυο φορές στο πρόσωπο του".

"Θα διακινδύνευες να μείνεις άλλη μια νύχτα μόνος σου μέσα στο κτίριο;"

"Για τίποτα στον κόσμο". Μερικοί χαμογέλασαν.

"Τράβηξε καθόλου φωτογραφίες απ' όσα έγιναν χτες τη νύχτα;"

"Όχι" Ο Κλιφ προσπάθησε να κρατηθεί ψύχραιμος άλλα ένα κύμα ντροπής τον πλημμύρισε. Ένας άντρας που ως τότε είχε μείνει σιωπηλός τον έβγαλε από τη δύσκολη θέση:

"Λίγο πριν χρησιμοποιήσατε τη λέξη 'σκόπιμος' για να χαρακτηρίσετε τις πράξεις του Γκνουτ. Μπορείτε να τo εξηγήσετε αυτό λιγάκι;"

"Ναι, είναι ένα από τα πράγματα που μου έκαναν εντύπωση. Ο Γκνουτ δε φαίνεται ποτέ να κάνει περιττές κινήσεις. Μπορεί να κινηθεί με εκπληκτική ταχύτητα όταν θέλει. Τον είδα όταν επιτέθηκε στο γορίλα. Όμως όλες τις άλλες φορές περπατάει σα να εκπληρώνει μεθοδικά κάποια απλή δουλειά. Κι αυτό μου θυμίζει κάτι παράξενο: κάποιες στιγμές παίρνει μια στάση, οποιαδήποτε ίσως μισοκρυμμένος, και μένει έτσι ώρα πολλή. Μπορεί να σκεφτεί κανείς πως η κλίμακα των χρονικών του μονάδων είναι περίεργη, σε σύγκριση με τη δικιά μας. Είναι πράγματα που τα κάνει με εκπληκτική ταχύτητα κι άλλα εκπληκτικά αργά. Αυτό μπορεί να φταίει και για τα μεγάλα διαστήματα που μένει ακίνητος".

"Πολύ ενδιαφέρον", είπε ένας από τους επιστήμονες. Και πως θα εξηγούσατε το γεγονός ότι τον τελευταίο καιρό μετακινείται μόνο τη νύχτα;"

"Νομίζω πως κάνει κάτι που δε θέλει να το δει κανείς, κι η νύχτα είναι το μόνο διάστημα πού μένει μόνος του".

"Όμως συνέχισε ακόμα κι όταν σας ανακάλυψε εκεί".

"Το ξέρω. Δεν μπορώ να το εξηγήσω διαφορετικά - ή με πίστεψε ακίνδυνο ή ανίκανο να τον σταματήσω. Μάλλον κάπως έτσι είναι".

"Πριν έρθετε σκεφτόμαστε να τον βάλουμε μέσα σ' ένα μεγάλο κύβο από γκλαστέξ. Πιστεύετε πως θα μας αφήσει;"

"Δεν ξέρω. Ίσως ναι. Στάθηκε και σας άφησε να δουλέψετε με τα οξέα, τις ακτίνες και τη θερμότητα. Καλύτερα όμως να το κάνετε μέρα' η νύχτα φαίνεται πως είναι ή περίοδος που μετακινείται".

"Ναι άλλα κινήθηκε και μέρα, όταν βγήκε από το διαστημόπλοιο, μαζί με τον Κλάατου".

"Το ξέρω".

Φάνηκε πως δεν είχαν να τον ρωτήσουν τίποτα άλλο. Ο Σάντερς χτύπησε το χέρι του στο τραπέζι.

"Νομίζω πως τελειώσαμε κύριε Σάδερλαντ", είπε. "Ευχαριστώ για τη βοήθεια και επιτρέψτε μου να σας συγχαρώ. Είσαστε πολύ ανόητος, ξεροκέφαλος και γενναίος άνθρωπος - και επιχειρηματίας.". Χαμογέλασε αδιόρατα. "Μπορείτε να πηγαίνετε τώρα, αλλά ίσως χρειαστεί να σας ξανακαλέσω αργότερα, θα δούμε".

"Μπορώ να μείνω όσο θα αποφασίζετε για το γκλαατέξ;" ρώτησε ο Κλιφ. Μιας και βρίσκομαι εδώ δε θα ήθελα να φύγω με άδεια χέρια".

"Η απόφαση πάρθηκε ήδη μπορείτε να χρησιμοποιήσετε την είδηση. Σε λίγο θα αρχίσουν να χύνουν το γυαλί".

"Ευχαριστώ αρχηγέ", είπε ο Κλιφ. Έπειτα ρώτησε πιο ήρεμα: "Μήπως θα είχατε την καλοσύνη να μου δώσετε μια άδεια να. μείνω έξω από το κτίριο απόψε; Μόνο έξω. Έχω προαίσθημα πως κάτι θα συμβεί".

"Θέλεις κι άλλη επιτυχία, αυτό βλέπω", είπε ο Σάντερς με καλοσύνη. Κι έπειτα θα αφήσεις την αστυνομία να περιμένει, ώσπου να αναμεταδώσεις τα νέα σου".

"Δε θα συμβεί άλλη φορά αυτό. Αν γίνει κάτι, θα το μάθετε αμέσως.".

Ο αρχηγός δίστασε. "Δεν ξέρω", έκανε. "Ας σκεφτούμε κάτι άλλο. Όλα τα πρακτορεία ειδήσεων θα θέλουν να στείλουν ανθρώπους τους εκεί, κι αυτό δεν μπορεί να γίνει. Αν όμως καταφέρεις να τους αντιπροσωπεύεις όλους, τότε κάτι κάνουμε. Δεν πρόκειται να συμβεί τίποτα βέβαια, όμως οι αναφορές σου θα μας βοηθήσουν να καλμάρουμε τους υστερικούς. Ειδοποίησε μας".

Ο Κλιφ τον ευχαρίστησε. Έτρεξε έπειτα και τηλεφώνησε αμέσως στο συνδικάτο του την είδηση - χάρισμα - κι ύστερα τους είπε την πρόταση του Σάντερς. Έπειτα από δέκα λεπτά του τηλεφώνησαν για να του πουν πως όλα είχαν κανονιστεί και πως έπρεπε να κοιμηθεί λίγο. Αυτοί θα κάλυπταν όλη την ιστορία με το χύσιμο του γυαλιού. Ξαλαφρωμένος ο Κλιφ γύρισε πίσω στο μουσείο. Ο τόπος ήταν περικυκλωμένος; από χιλιάδες περίεργους, που τους κρατούσε σε απόσταση μια πλατιά ζώνη της αστυνομίας. Ετούτη τη φορά δεν μπόρεσε να περάσει. Τον αναγνώρισαν, κι η αστυνομία ήταν ακόμα θυμωμένη. Δεν τον ένοιαζε όμως. Ξαφνικά ένιωσε πολύ κουρασμένος. Του έλειπε ύπνος. Γύρισε στο ξενοδοχείο του, άφησε εντολή να τον ξυπνήσουν και έπεσε στο κρεβάτι.

Δεν πρέπει να 'χε κοιμηθεί ούτε λίγα λεπτά όταν χτύπησε το τηλέφωνο. Το σήκωσε με κλειστά τα μάτια Ήταν ένα από τα παιδιά του συνδικάτου, με παράξενα νέα. O Στίλγουελ είχε εμφανιστεί, ήταν ολοζώντανος - ο πραγματικός Στίλγουελ. Οι δυο νεκροί ήταν σαν αντίγραφα, δεν μπορούσε να φανταστεί καμιά πιθανή εξήγηση. Κι ο Στίλγουελ δεν είχε αδέρφια.

Για μια στιγμή ο Κλιφ ξύπνησε ολότελα. Έπειτα ξανάπεσε στο κρεβάτι. Τώρα πια τίποτα δεν του έκανε εντύπωση.

VI

Στις τέσσερις, φρέσκος από τον ύπνο και μ' έναν υπέρυθρο μεγεθυντικό φακό κρεμασμένο στον ώμο, ο Κλιφ πέρασε τη ζώνη των αστυνομικών και μπήκε στην πτέρυγα. Τον περίμεναν κι έτσι δεν είχε κανένα πρόβλημα. Τα μάτια του έπεσαν στον Γκνουτ κι ένα παράξενο αίσθημα τον κυρίεψε. Για κάποιον ανεξιχνίαστο λόγο σχεδόν λυπόταν το γιγάντιο ρομπότ.

Ο Γκνουτ στεκόταν ακριβώς σαν πάντα, το δεξί πόδι λίγο πιο μπροστά με την ίδια λυπημένη, έκφραση στο πρόσωπο. Τώρα όμως υπήρχε και κάτι άλλο. Ήταν στέρεα χωμένος μέσα σ' ένα πελώριο κύβο από διάφανο γκλαστέξ. Από το πάτωμα που ακουμπούσε ως την κορφή του, οχτώ πόδια πάνω, κι από εκεί και πάνω άλλο τόσο, κι ακόμα οχτώ πόδια δεξιά, αριστερά, μπρος και πίσω, ήταν κλεισμένος σε μια φυλακή διάφανη σα νερό, που έκλεινε κάθε πόντο της επιφάνειάς του και που εμπόδιζε ακόμα και στην παραμικρή σύσπαση των εκπληκτικών μυώνων του.

Το δίχως άλλο ήταν παράλογο να λυπάσαι ένα ρομπότ, μια μηχανή φτιαγμένη από τον άνθρωπο, όμως ο Κλιφ είχε φτάσει να τον θεωρεί σαν πλάσμα ζωντανό, σαν άνθρωπο. Είχε δείξει σκοπιμότητα και θέληση. Είχε δράσει πολύπλοκα κι έξυπνα. Στο πρόσωπό του είχε φανεί ξεκάθαρα δυο φόρες το αίσθημα της θλίψης κι αρκετές φορές κάτι που έμοιαζε με βαθιά σκέψη. Είχε σταθεί αλύπητος με το γορίλα, τρυφερός με το κοτσύφι και τα άλλα δυο σώματα, και δυο φορές άφησε απείραχτο τον Κλιφ, όταν φαινόταν πως είχε κάθε λόγο να τον τσακίσει. Ο Κλιφ δεν αμφέβαλε ούτε λεπτό πως ο Γκνουτ ήταν ακόμα ζωντανός - ότι κι αν σήμαινε αυτό το "ζωντανός".

Όμως εκεί έξω περίμεναν άνθρωποι από το ραδιόφωνο και την τηλεόραση. Τον περίμενε δουλειά.

Μια ώρα αργότερα ο Κλιφ καθόταν μόνος του, κάπου δεκαπέντε πόδια πάνω από το χώμα, σε ένα μεγάλο δέντρο που βρισκόταν ακριβώς στο δρόμο έξω από το κτίριο. Μέσα από ένα παράθυρο μπορούσε να βλέπει ολοκάθαρα το πάνω μέρος του κορμιού του Γκνουτ. Κρεμασμένα στα γύρω κλαδιά ήταν τρία όργανα - ο υπέρυθρος μεγεθυντικός φακός του, ένα ασύρματο μικρόφωνο κι ένα υπέρυθρο "μάτι" της τηλεόρασης με σύγχρονη λήψη ήχου. Το πρώτο, ο φακός θα του επέτρεπε να βλέπει στο σκοτάδι σα να 'ταν μέρα δίνοντας του μια μεγενθυμένη εικόνα του ρομπότ, ενώ τα άλλα δύο θα κατέγραφαν τις εικόνες και τους ήχους μαζί με τις παρατηρήσεις του και θα τα μετάδιναν σε κάμποσα στούντιο, που θα τα έστελναν εκατομμύρια μίλια μακριά, σε όλες τις διευθύνσεις μέσα στο διάστημα. Ποτέ μέχρι τώρα ένας φωτορεπόρτερ δεν είχε αναλάβει μια τόσο σημαντική αποστολή - και μάλιστα ένας φωτορεπόρτερ που πάντα ξεχνούσε να τραβήξει φωτογραφίες. Όμως αυτό είχε πια ξεχαστεί κι ο Κλιφ ήταν περήφανος - και έτοιμος για όλα.

Πέρα μακριά, σ' ένα μεγάλο κύκλο, στέκονταν ένα πλήθος περίεργοι και φοβισμένοι. Αραγε το πλαστικό γκλαστέξ θα συγκρατούσε τον Γκνουτ; Αν όχι,. μήπως θα 'βγαινε διψώντας εκδίκηση; Ή μήπως θα ξεχύνονταν απ' το διαστημόπλοιο απίθανα πλάσματα να τον ελευθερώσουν, κι ίσως και να εκδικηθούν; Εκατομμύρια άνθρωποι μπροστά στους δέκτες τους έτρεμαν. Οι άλλοι που κάθονταν σε απόσταση έλπιζαν να μη γίνει τίποτα το φοβερό - ωστόσο μέσα τους ένιωθαν πως κάτι θα γινόταν κι ήταν έτοιμοι να το βάλουν στα πόδια.

Σε προσεχτικά διαλεγμένα σημεία κοντά στον Κλιφ, από όλες τις μεριές, είχαν στηθεί συστοιχίες ακτινοβόλων επανδρωμένες με μονάδες του στρατού και σε ένα κοίλωμα πιο πίσω από τον Κλιφ, και προς τα δεξιά του ήταν αραγμένο ένα πελώριο τανκ μ' ένα μεγάλο όπλο. Όλα τα όπλα ήταν στραμμένα στην πόρτα της πτέρυγας. Μια σειρά από μικρότερα και ταχύτερα τανκ βρίσκονταν έτοιμα κάπου πενήντα γιάρδες προς τα νότια. Τα ακτινοβόλα τους ήταν στραμμένα προς την πόρτα, όχι όμως και τα όπλα τους. Στην περιοχή γύρω από το κτίριο μόνο ένα κατάλληλο σημείο υπήρχε - το βαθούλωμα όπου βρισκόταν το μεγάλο τανκ. Ακριβείς υπολογισμοί είχαν δείξει πως ένα βλήμα που θα εκτοξευόταν από κει καταπάνω στην πόρτα δε θα έκανε ζημιά ούτε θα στοίχιζε ζωές σε κάποιο μέρος της πρωτεύουσας που απλώνονταν πίσω.

Σουρούπωσε. Οι τελευταίοι αξιωματικοί, οι πολιτικοί κι οι άλλοι επίσημοι άδειασαν την αίθουσα. Οι πελώριες σιδερένιες πόρτες της πτέρυγας βρόντηξαν και κλειδώθηκαν για τη νύχτα. Γρήγορα ο Κλιφ έμεινε μόνος, εκτός από τους παρατηρητές με τα όπλα τους που ήταν σκορπισμένοι ολόγυρα του.

Πέρασαν ώρες. Βγήκε το φεγγάρι. Κάθε λίγο ο Κλιφ έδινε σήμα στο συνεργείο του στούντιο πως όλα ήταν ήσυχα. Τώρα με γυμνό μάτι, δεν μπορούσε να δει τίποτα από τον Γκνουτ, παρά μόνο τα δυο άχνα κόκκινα σημάδια από τα μάτια του. Όμως μέσα από το μεγεθυντικό φακό τον έβλεπε ξεκάθαρα όπως στο φως της μέρας κι από μια απόσταση κάπου δέκα πόδια. Έξω από τα μάτια του, τίποτα άλλο δεν έδειχνε πως ήταν κάτι περισσότερο από ένα νεκρό κι άχρηστο μέταλλο.

Αλλη μια ώρα πέρασε. Κάπου - κάπου ο Κλιφ γύριζε τα κουμπιά του μικροσκοπικού ραδιοτηλεοπτικού πομπού του - μόνο για λίγα δευτερόλεπτα κάθε φορά, γιατί η μπαταρία του ήταν μικρή. Ο αέρας ήταν γεμάτος από τον Γκνουτ, το πρόσωπο και το όνομα του, και μια φορά η μικροσκοπική οθόνη έδειξε το δέντρο που καθόταν ο Κλιφ κι ακόμα και τον ίδιο για μια στιγμή. Πανίσχυροι υπέρυθροι δέκτες τηλεόρασης για μακρινές αποστάσεις σκόπευαν προς το μέρος του από κοντινά σημεία. Τον έκαναν να νιώθει αστεία.

Έπειτα, ξαφνικά, ο Κλιφ είδε κάτι κι έσκυψε γρήγορα να κοιτάξει από το φακό του. Τα μάτια του Γκνουτ κουνιόντουσαν - τουλάχιστον η ένταση από το φως που έβγαζαν άρχισε να αλλάζει. Έμοιαζαν σα δυο μικροί προβολείς που γύριζαν από δω κι από κει, και που οι ακτίνες τους σε κάθε στροφή έπεφταν στα μάτια του Κλιφ.

Ξαναμμένος ο Κλιφ έδωσε σήμα στα στούντιο, έσκυψε στον πομπό του και άρχισε να περιγράφει ότι έβλεπε. Εκατομμύρια άνθρωποι αναστατώθηκαν από την έξαψη της φωνής του. Θα μπορούσε άραγε ο Γκνουτ να βγει από την τρομερή φυλακή του;

Πέρασαν κάμποσα λεπτά, τα μάτια συνέχισαν να λάμπουν όμως ο Κλιφ δεν μπορούσε να διακρίνει καμία κίνηση στο σώμα του ρομπότ. Πολύ σύντομα έδωσε νέα περιγραφή. Ήταν ολοφάνερο πως ο Γκνουτ ζούσε - και δεν υπήρχε αμφιβολία -πως πάλευε με τη διάφανη φυλακή που τον είχαν κλείσει τόσο σφιχτά. Αν όμως δεν τη ράγιζε δε θα φαινόταν καμιά κίνηση.

Ο Κλιφ τράβηξε το μάτι του από το φακό και ξαφνιάστηκε. Με γυμνό μάτι κοίταξε τον Γκνουτ που ήταν τυλιγμένος στο σκοτάδι, κι είδε κάτι εκπληκτικό, που ακόμα δε φαινόταν μέσα από τη συσκευή. Μια αχνή κόκκινη λάμψη απλώθηκε γύρω στο σώμα του ρομπότ. Με δάχτυλα που έτρεμαν ρύθμισε ξανά το φακό της τηλεόρασης, όμως η λάμψη μεγάλωσε κι έγινε πιο έντονη. Έμοιαζε λες και το κορμί του Γκνουτ θερμαίνονταν και πύρωνε όλο και πιο πολύ!

Έδωσε μια αποσπασματική περιγραφή γεμάτη έξαψη, γιατί όλη η προσοχή του ήταν στραμμένη στο να διορθώνει το φακό. Από αχνή κόκκινη σιλουέτα ο Γκνουτ έγινε πιο λαμπρός, κι ακόμα περισσότερο, η λάμψη του φαινόταν τώρα καθαρά ακόμα και μέσα από το φακό. Κι έπειτα κινήθηκε. Σίγουρα κινήθηκε!

Πρέπει να 'χε μέσα του τη δύναμη ν' ανεβάζει τη θερμοκρασία του κορμιού του, κι εκμεταλλευόταν τη μόνη αδυναμία του υλικού που τον κρατούσε φυλακισμένο. Γιατί το γκλαστέξ, θυμήθηκε ο Κλιφ, ήταν θερμοπλαστικό υλικό, που έπηζε σε ψυχρό περιβάλλον και που αντίστροφα μπορούσε να μαλακώσει με τη ζέστη. Κι ο Γκνουτ το έλιωνε κι άνοιγε δρόμο!

Με δυο λόγια, ο Κλιφ έδωσε πάλι την περιγραφή. Το ρομπότ έγινε τώρα κατακόκκινο, οι κοφτές γωνιές του κύβου που έμοιαζε με παγοκολώνα άρχισαν να στρογγυλεύουν κι ολόκληρος ο όγκος του να καθίζει. Τώρα όλα γίνονταν πιο γρήγορα. Το σώμα του ρομπότ κινήθηκε περισσότερο. Το πλαστικό χαμήλωσε ως το κεφάλι του, έπειτα ως το λαιμό του, ως τη μέση του - και μέχρι εκεί μπορούσε να βλέπει ο Κλιφ. Το κορμί του ήταν πια ελεύθερο. Έπειτα, έτσι κατακόκκινος όπως ήταν, κινήθηκε και χάθηκε από τα μάτια του!

Ο Κλιφ τέντωσε μάτια κι αφτιά άλλα δεν άκουσε τίποτα, έξω από το μακρινό βουητό των θεατών πέρα από τις γραμμές της αστυνομίας, και μερικές κοφτές και χαμηλόφωνες διαταγές από τις πυροβολαρχίες που βρίσκονταν εκεί γύρω. Είχαν ακούσει και αυτοί, ίσως ακόμα να είχαν δει στους φορητούς δέκτες τους, και τώρα περίμεναν.

Πέρασαν μερικά λεπτά. Ακούστηκε ένας κοφτός μεταλλικός θόρυβος. Οι πελώριες σιδερένιες πόρτες της; πτέρυγας άνοιξαν διάπλατες και βγήκε ο μετάλλινος γίγαντας - μόνο πού τώρα πια δεν έλαμπε. Έμεινε ασάλευτος, και τα κόκκινα μάτια του καρφώθηκαν στο σκοτάδι, χτενίζοντάς το από άκρη σ' άκρη.

Κάποια φωνή έξω στο σκοτάδι γάβγισε οδηγίες και στη στιγμή ο Γκνουτ βρέθηκε λουσμένος σε στενές διασταυρούμενες ακτίνες από καυτό χρωματιστό φως. Πίσω του οι μεταλλικές πόρτες άρχισαν να λιώνουν, όμως το πελώριο πράσινο κορμί του δε φάνηκε να αλλοιώνεται. Τότε ξαφνικά φάνηκε να ήρθε η συντέλεια του κόσμου. Ακούστηκε ένα εκκωφαντικό μουγκρητό, κι όλα μπροστά στον Κλιφ φάνηκαν να τινάζονται στον αέρα μέσα σε καπνό και χάος, το δέντρο του λύγισε στο πλευρό και λίγο έλειψε να τον ρίξει κάτω. Παντού έπεφταν βροχή τα χαλάσματα. Είχε μιλήσει το όπλο του τανκ, κι ο Γκνουτ σίγουρα είχε χτυπηθεί.

Ο Κλιφ κρατήθηκε γερά και προσπάθησε να δει μέσα στη θολούρα. Ο καπνός άρχισε να κατακάθεται και διέκρινε κάποια κίνηση ανάμεσα στα συντρίμμια της πόρτας. Έπειτα, αχνά αλλά αλάθευτα, είδε την πελώρια σιλουέτα του Γκνουτ να σηκώνεται όρθια. Ορθώθηκε αργά, γύρισε προς τη μεριά του τανκ και ξάφνου όρμησε προς το μέρος του διαγράφοντας ένα τεράστιο τόξο. Το μεγάλο όπλο γύρισε προσπαθώντας να τον καλύψει, όμως το ρομπότ παραμέρισε και σε μια στιγμή βρέθηκε πάνω του. Την ώρα που το πλήρωμα του τανκ το έβαζε στα ποδιά, ο Γκνουτ κατάστρεψε το όπλο με ένα χτύπημα τις γροθιάς του κι έπειτα γύρισε και κοίταξε ίσια στον Κλιφ.

Κινήθηκε προς το μέρος του και σε μια στιγμή βρισκόταν κάτω από το δέντρο. Ο Κλιφ σκαρφάλωσε ψηλότερα. Ο Γκνουτ αγκάλιασε το δέντρο με τα δυο του χέρια και το σήκωσε ψηλά. Το δέντρο ξεκόλλησε από τις ρίζες του κι έπεσε κάτω. Πριν ο Κλιφ μπορέσει να ξεφύγει, το ρομπότ τον είχε κιόλας σηκώσει στα μεταλλικά χέρια του.

Ο Κλιφ σκέφτηκε πως είχε φτάσει η ώρα του' ωστόσο κι άλλα παράξενα πράγματα, τον περίμεναν γι' αυτή τη νύχτα. Ο Γκνουτ δεν τον πείραξε. Τον κοίταξε για μια στιγμή όπως τον κρατούσε, κι υστέρα τον σήκωσε και τον απόθεσε καθιστό στους ώμους του, με τα πόδια κρεμασμένα γύρω στο λαιμό του. Έπειτα, κρατώντας τον από τον ένα αστράγαλο, γύρισε και δίχως να διστάσει κατηφόρισε το μονοπάτι που οδηγούσε στα δυτικά, πέρα από το κτίριο.

Ο Κλιφ καθόταν πάνω του αβοήθητος. Πέρα μακριά, έβλεπε τις μουσούδες από τα σκορπισμένα όπλα να κουνιούνται μαζί τους, σκοπεύοντας ταυτόχρονα κι αυτόν και τον Γκνουτ. Ωστόσο δεν πυροβόλησαν. Ο Γκνουτ τον έβαλε στους ώμους του κι έτσι ήταν πια ασφαλισμένος από κάτι τέτοιο - ή τουλάχιστον έτσι πίστευε ο Κλιφ.

Το ρομπότ τράβηξε ίσια κατά την Παλιρροιακή Λεκάνη. Οι περισσότεροι στρατιώτες ακολούθησαν αργά, το κατόπι τους. Πίσω μακριά, ο Κλιφ είδε ένα σκοτεινό κύμα ανάστατου κόσμου να ξεχύνεται στην εκκενωμένη περιοχή - οι γραμμές της αστυνομίας είχαν σπάσει. Μπροστά, ο κλοιός αραίωνε γρήγορα καθώς ο κόσμος παραμέριζε. Έπειτα, από όλες τις μεριές εκτός από την μπροστινή, όρμησε η ανθρωποθάλασσα όσο που μπορούσε πια να διακρίνει τις φωνές και τις κραυγές του κάθε ανθρώπου. Σταμάτησαν σε απόσταση κάπου πενήντα γιάρδες, και πολύ λίγοι ρισκάρισαν να πλησιάσουν περισσότερο.

Ο Γκνουτ δεν τους έδωσε σημασία, ούτε και πρόσεξε το φορτίο του περισσότερο από όσο θα πρόσεχε μια μύγα. Ο σβέρκος κι οι ώμοι του έφτιαχναν για τον Κλιφ ένα κάθισμα σκληρό σαν ατσάλι, με τη διαφορά όμως πως οι μυώνες τους κουνιόντουσαν σε κάθε κίνηση, όπως ακριβώς κι ενός ανθρώπου. Ο Κλιφ σκέφτηκε πως αυτή ή μετάλλινη μυϊκή κατασκευή ήταν πραγματικό θαύμα.

Τραβώντας ίσια σα μελίσσι που πετάει πάνω από μονοπάτια, λιβάδια, αραιές συστάδες δέντρα, ο Γκνουτ κουβάλησε το νέο άντρα ενώ οι φωνές χιλιάδων ανθρώπων τους ακολουθούσαν από κοντά. Ψηλά μούγκριζαν ελικόπτερα και αεροπλάνα, αστυνομικά με σειρήνες που σου έσπαγαν τα νεύρα. Ίσια μπροστά απλώνονταν τα ακίνητα νερά της Παλιρροιακής Λεκάνης. Στη μέση της ο απλός μαρμάρινος τάφος του Κλάατου, του σκοτωμένου πρεσβευτή, γυάλιζε μαύρος και χρυσός στο φως δεκάδων προβολέων που τον έλουζαν κάθε βράδυ. Τι συνάντηση ήταν αυτή με τους νεκρούς;

Δίχως να διστάσει ούτε στιγμή, ο Γκνουτ κατηφόρισε στην όχθη και μπήκε στο νερό. Στην αρχή ως το γόνατο, έπειτα ως τη μέση, το νερό ανέβηκε όσο που σκέπασε τα πόδια του Κλιφ. Ίσια κόβοντας τα μαύρα νερά το ρομπότ προχώρησε ασταμάτητο κατά το μνήμα του Κλάατου.

Ο σκοτεινός τετράγωνος όγκος του γυαλιστερού μάρμαρου ορθώθηκε ψηλότερα καθώς πλησίαζαν. Το κορμί του Γκνουτ άρχισε να βγαίνει λίγο - λίγο από τα νερά, καθώς ο πυθμένας ανηφόριζε, όσο που τα βρεμένα πόδια του πάτησαν το πρώτο σκαλοπάτι της πυραμίδας. Σε μια στιγμή βρίσκονταν στην κορφή, σε μια στενή πλατφόρμα, που στη μέση της υψωνόταν ο λιτός στενόμακρος τάφος.

Στητό μέσα στους εκτυφλωτικούς προβολείς, το γιγάντιο ρομπότ έκανε μια βόλτα γύροι από τον τάφο, κι έπειτα σκύβοντας, στηρίχτηκε κι έσπρωξε δυνατά την κορφή του. Το μάρμαρο έτριξε, το βαρύ σκέπασμα άνοιξε διάπλατο κι έσπασε βροντώντας δυνατά, ριγμένο στα πλάγια. Ο Γκνουτ γονάτισε και κοίταξε μέσα, κάνοντας τον Κλιφ, να γείρει μαζί του ως το χείλος.

Μέσα, τυλιγμένο σε βαθιές σκιές, απείραχτο από τις φωτεινές δέσμες των προβολέων, κείτονταν ένα διάφανο πλαστικό φέρετρο, χοντρό και σφραγισμένο στους αιώνες, με το άψυχο κορμί του Κλάατου, του ανείπωτου επισκέπτη από το μεγάλο Αγνωστο. Έμοιαζε κοιμισμένος, στο πρόσωπο του μια θεϊκιά ευγένεια, αυτή η έκφραση που είχε κάνει, τους ανίδεους να τον πιστέψουν για Θεό. Φόραγε το μανδύα που είχε κι όταν ήρθε. Δεν υπήρχαν μαραμένα λουλούδια, κοσμήματα, στολίδια. Θα έμοιαζαν φτηνά. Στα πόδια του φέρετρου βρισκόταν το μικρό σφραγισμένο κουτί, κι αυτό από διάφανο πλαστικό, γεμάτο με τα τεκμήρια της επίσκεψης του στη Γη - μια περιγραφή των γεγονότων, από τη μέρα της άφιξης του διαστημόπλοιου, φωτογραφίες του Γκνουτ και του διαστημόπλοιου, κι ένας μικρός κύλινδρος με σύγχρονο φιλμ που είχε καταγράψει μια για πάντα τις λίγες του κινήσεις και τα λίγα λόγια του.

O Κλιφ έκατσε ακίνητος, θα ήθελε πολύ να δει το πρόσωπο του ρομπότ. Αλλά κι ο Γκνουτ δεν κινήθηκε διόλου, σκυμμένος σε στάση όρθιας συλλογής - όχι όμως για πολύ. Εκεί πάνω στην κατάφωτη πυραμίδα, μπροστά στα μάτια του έντρομου κι ανταρεμένου πλήθους, ο Γκνουτ απέτισε την τελευταία τιμή στον όμορφο και λατρεμένο του αφέντη.

Κι έπειτα ξαφνικά τέλειωσε. Ο Γκνουτ άπλωσε το χέρι του και πήρε το μικρό κουτί, σηκώθηκε όρθιος και άρχισε να κατεβαίνει τα σκαλοπάτια.

Πίσω ξανά στα νερά, ίσια κατά το κτίριο μέσα από λιβάδια και μονοπάτια σαν πριν, προχώρησε ασταμάτητα. Μπροστά του το δαχτυλίδι του κόσμου έλιωσε, τον ακολούθησαν μόνο όσοι τόλμησαν, πατώντας ο ένας τον άλλο στην προσπάθεια να μην τον χάσουν από τα μάτια τους. Για την επιστροφή του δεν υπάρχει κανένα φιλμ από την τηλεόραση. Όλοι οι πομποί καταστράφηκαν την ώρα που τραβούσε στον τάφο.

Καθώς πλησίαζαν το κτίριο, ο Κλιφ είδε πως το βλήμα του τανκ είχε ανοίξει μια τρύπα κάπου είκοσι πόδια πλάτος, από την κορφή ως το έδαφος. Η πόρτα ήταν ακόμα ανοιχτή κι ο Γκνουτ, δίχως να χάνει τον τέλειο ρυθμό του, πέρασε μέσα από τα χαλάσματα και τράβηξε ίσια για την είσοδο του διαστημόπλοιου. Ο Κλιφ αναρωτήθηκε αν θα τον άφηνε λεύτερο.

Πραγματικά. Το ρομπότ τον ακούμπησε κάτω και του έδειξε την πόρτα. Έπειτα γύρισε κι έκανε τους ήχους που άνοιγαν το διαστημόπλοιο. Η γέφυρα γλίστρησε και το ρομπότ μπήκε.

Και τότε ο Κλιφ τόλμησε κείνη την αποκοτιά μα και τη γενναιότητα που τον έκανε ξακουσμένο σε μια ολόκληρη γενιά. Την ώρα που η γέφυρα άρχισε να γλιστράει προς τα πίσω, τη δρασκέλισε και χώθηκε στο διαστημόπλοιο. Έπειτα το άνοιγμα έκλεισε.

VIII

Ήτανε θεοσκότεινα, παντού απόλυτη ησυχία. Ο Κλιφ δε σάλεψε. Ένιωθε πως ο Γκνουτ ήταν εκεί κοντά, κάπου μπροστά του. Δεν είχε πέσει έξω.

Το σκληρό μεταλλικό του χέρι τον άρπαξε από τη μέση, τον τράβηξε πάνω στο κρύο πλευρό του, και τον κουβάλησε κάπου στο βάθος. Ξάφνου κρυμμένες λάμπες πλημμύρισαν το χώρο με ένα γαλαζωπό φως.

Απόθεσε τον Κλιφ κάτω κι έμεινε να τον κοιτάζει. Εκείνος είχε κιόλας μετανιώσει για τη βιασύνη του, ωστόσο το ρομπότ - έξω από τα πάντα απύθμενα μάτια του - δεν έμοιαζε θυμωμένο. Του έδειξε ένα κάθισμα σε μια γωνιά του δωματίου. Ο Κλιφ υπάκουσε γρήγορα κι έκατσε άτολμα, δίχως για λίγο να τολμάει να κοιτάξει γύρω του.

Είδε πως βρισκόταν σε κάτι που έμοιαζε με μικρό εργαστήριο. Πολύπλοκες μηχανές από πλαστικό και μέταλλο βρίσκονταν στους τοίχους και σε μερικά τραπέζια. Καμιά δεν ήταν γνώριμη, ούτε μπορούσε να υποθέσει πως λειτουργούσαν. Στο κέντρο του δωματίου δέσποζε ένα μακρύ μεταλλικό τραπέζι, και πάνω του ένα μεγάλο κουτί που έμοιαζε πολύ με φέρετρο, συνδεμένο με καλώδια με μια πολύπλοκη μηχανή στην άλλη άκρη.

Σε μικρή απόσταση από πάνω του έπεφτε μια ζωηρή δεσμίδα φως που έβγαινε από μια πολλαπλή λάμπα.

Κατιτί, μισοσκεπασμένο σ' ένα κοντινό τραπέζι, του φάνηκε γνώριμο και εκτός τόπου. Από κει που καθόταν του φάνηκε σα χαρτοφύλακας, ένας συνηθισμένος γήινος χαρτοφύλακας. Απόρησε.

Ο Γκνουτ δεν του έδωσε σημασία. Πήρε ένα μυτερό εργαλείο κι άνοιξε αμέσως το κουτί με τα τεκμήρια. Σήκωσε το καρούλι με το σύγχρονο φιλμ και πέρασε κάπου μισή ώρα προσαρμόζοντας το στη συσκευή που βρισκόταν στην άλλη άκρη του τραπεζίου. Ο Κλιφ παρακολουθούσε συνεπαρμένος, θαυμάζοντας πόσο επιδέξια δούλευαν τα σκληρά μεταλλικά δάχτυλα του ρομπότ. Όταν κι αυτό τελείωσε, ο Γκνουτ δούλεψε κάμποσο σε μια βοηθητική συσκευή στο πλαϊνό τραπέζι. Έπειτα σταμάτησε για -μια στιγμή συλλογισμένος κι έσπρωξε ένα μακρύ μοχλό.

Μια φωνή ακούστηκε μέσα από το κουτί - η φωνή του σκοτωμένου πρεσβευτή.

"Είμαι ο Κλάατου", είπε, "κι αυτός είναι ο Γκνουτ".

Ήταν από το φιλμ! - ο Κλιφ το κατάλαβε μεμιάς. Ήταν τα πρώτα και τα μόνα λόγια που είχε πει ο πρεσβευτής. Ωστόσο, την άλλη στιγμή είδε πώς δεν ήταν έτσι. Μέσα στο κουτί υπήρχε κάποιος άνθρωπος! Ο άνθρωπος σάλεψε κι ανακάθισε, κι ο Κλιφ είδε το ζωντανό πρόσωπο του Κλάατου!

Ο Κλάατου φάνηκε κάπως ξαφνιασμένος και μίλησε γρήγορα σε μια άγνωστη γλώσσα στον Γκνουτ - κι ο Γκνουτ, για πρώτη φορά μπροστά στον Κλιφ, του απάντησε. Οι λέξεις που ξεστόμισε το ρομπότ δονήθηκαν σα γεννημένες από ανθρώπινο συναίσθημα. κι η έκφραση του Κλάατου άλλαξε από έκπληξη σε απορία. Μίλησαν κάμποσα λεπτά. Ο Κλάατου, ολοφάνερα κουρασμένος, έγειρε προς τα πίσω, όμως σταμάτησε βλέποντας τον Κλιφ. Ο Γκνουτ του μίλησε πάλι, πολύ. Ο Κλάατου έγνεψε στον Κλιφ με το χέρι, και κείνος πλησίασε.

"Ο Γκνουτ μου τα είπε όλα", έκανε με βαθιά, ευγενική φωνή, κι έπειτα κοίταξε μια στιγμή τον Κλιφ σιωπηλός μ' ένα αχνό κουρασμένο χαμόγελο στο πρόσωπο του.

Ο Κλιφ είχε χιλιάδες ερωτήσεις να κάνει ωστόσο για την ώρα δεν τόλμαγε ν' ανοίξει το στόμα του.

"Όμως", έκανε τελικά - με μεγάλο σεβασμό, αλλά με ολοφάνερη έξαψη - "δεν είσαι ο Κλάατου που ήταν στον τάφο;" Το χαμόγελο του άλλου έσβησε και κούνησε το κεφάλι του.

"Όχι". Στράφηκε στον Γκνουτ που ορθωνόταν από πάνω του κι είπε κάτι στην άγνωστη γλώσσα του. Ακούγοντας τον, τα μετάλλινα χαρακτηριστικά στο πρόσωπο του ρομπότ συσπάστηκαν από πόνο. Έπειτα γύρισε στον Κλιφ. "Πεθαίνω", είπε απλά, σα να ξανάλεγε το ίδιο πράγμα και στον γήινο. Ξανά στο πρόσωπο του χαράχτηκε το αχνό, κουρασμένο χαμόγελο.

Η γλώσσα του Κλιφ ήταν δεμένη. Κοίταξε με τα μάτια στυλωμένα, περιμένοντας κάτι. Ο Κλάατου φάνηκε να διαβάζει τη σκέψη του.

"Βλέπω πως δεν καταλαβαίνεις", είπε. "Ο Γκνουτ δεν είναι σαν και μας αλλά έχει τρομερές δυνάμεις. Όταν χτίστηκε η πτέρυγα κι άρχισαν οι διαλέξεις, του ήρθε, μια εκπληκτική έμπνευση. Την πραγματοποίησε αμέσως, την ίδια νύχτα, κι έφτιαξε αυτή τη συσκευή... και τώρα με ξανάφτιασε, από τη φωνή μου, όπως ηχογραφήθηκε από τους ανθρώπους σου. Όπως ξέρεις κάθε σώμα κάνει κάποιο χαρακτηριστικό θόρυβο. Αυτός έφτιαξε μια συσκευή που αναστρέφει τη διαδικασία της ηχογράφησης, και από ένα συγκεκριμένο ήχο φτιάχνει τ αντίστοιχο σώμα".

Ο Κλιφ ένιωσε την ανάσα του να κόβεται. Ώστε αυτό ήταν!

"Μα δεν πρέπει να πεθάνεις!" φώναξε ξαφνικά ο Κλιφ, γεμάτος ανυπομονησία. "Η φωνή σου ηχογραφήθηκε όταν βγήκες από το διαστημόπλοιο, και τότε ήσουνα καλά! Ασε με να σε πάω στο νοσοκομείο! Οι γιατροί μας θα τα καταφέρουν". Ο Κλάατου κούνησε ανεπαίσθητα το κεφάλι του.

"Ακόμα δεν κατάλαβες", είπε αργά και πιο σβησμένα. "Η ηχογράφηση σας είχε ατέλειες. Ίσως ελάχιστες, αλλά καταδικάζουν το προϊόν. Όλα τα πειράματα του Γκνουτ πέθαναν σε λίγα λεπτά όπως μου λέει... το ίδιο κι εγώ".

Και τότε ξαφνικά ο Κλιφ κατάλαβε που βρέθηκε το υλικό για τα "πειράματα". Θυμήθηκε πως την πρώτη μέρα που άνοιξε η πτέρυγα, ένας υπάλληλος του Ινστιτούτου είχε χάσει μια τσάντα με ταινίες που είχαν γραμμένες τις φωνές από διάφορα ζώα του κόσμου. Η τσάντα βρισκόταν εκεί πάνω στο τραπέζι! Και οι δύο Στίλγουελ πρέπει να φτιάχτηκαν από την ταινία που υπήρχε στο συρτάρι του τραπεζιού!

Όμως ένιωθε λυπημένος. Δεν ήθελε να πεθάνει ο ξένος. Και τότε ξαφνικά του κατέβηκε μια σπουδαία ιδέα. Την εξήγησε με έξαψη πού όλο και μεγάλωνε.

"Λες πως η ηχογράφηση είχε ελαττώματα, και βέβαια έτσι είναι. Όμως η αιτία είναι πώς χρησιμοποιήθηκε μια ατελής συσκευή για την ηχογράφηση'. Έτσι αν ο Γκνουτ, ακολουθώντας την αντίστροφη διαδικασία, χρησιμοποιούσε ακριβώς την ίδια συσκευή που ηχογράφησε τη φωνή σου, οι ατέλειες θα μπορούσαν να μελετηθούν, να διορθωθούν, και συ να ζήσεις!"

Καθώς ξεστόμιζε την τελευταία λέξη ο Γκνουτ γύρισε σα γάτα και τον άρπαξε σφιχτά. Μια πραγματικά ανθρώπινη έξαψη έλαμπε στους μεταλλικούς μυώνες του προσώπου του.

"Φέρε μου γρήγορα τη συσκευή!" διάταξε - σε καθαρά και άψογα αγγλικά! Έκανε να σπρώξει τον Κλιφ κατά την πόρτα, όμως ο Κλάατου σήκωσε το χέρι του.

"Δεν υπάρχει βιασύνη," είπε ευγενικά, ο Κλάατου. "Για μένα είναι πολύ αργά. Πως σε λένε παλικάρι μου;"

Ο Κλιφ του είπε.

"Μείνε μαζί μου ώσπου να τελειώσω", έκανε ο Κλάατου κι έκλεισε τα μάτια του να ξεκουραστεί. Έπειτα χαμογελώντας λίγο άλλα δίχως ν' ανοίξει τα μάτια του πρόσθεσε:

"Και μη λυπάσαι, γιατί ίσως ξαναζήσω... και θα το χρωστάω σε σένα. Δεν υπάρχει πόνος". Η φωνή του έσβηνε τώρα πιο γρήγορα. Ο Κλιφ, μόλο που ήταν γεμάτος ερωτήσεις, τον κοίταζε μόνο άφωνος. Και πάλι ο Κλάατου φάνηκε να διαβάζει τις σκέψεις του.

"Ξέρω", είπε αδύναμα, "Ξέρω. Έχουμε πολλά να ρωτήσουμε ο ένας τον άλλο. Για τον πολιτισμό σας... και του Γκνουτ".

"Και τον δικό σου," είπε ο Κλιφ.

"Και του Γκνουτ", είπε ξανά η ευγενική φωνή. "Ίσως... κάποια μέρα... ίσως γυρίσω".

Έμεινε ακίνητος. Έμεινε έτσι ώρα πολλή, και τελικά ο Κλιφ κατάλαβε πως ήταν νεκρός. Δάκρυα ανέβηκαν στα μάτια του. Μέσα, στα λίγα αυτά λεπτά είχε φτάσει ν' αγαπήσει τον ξένο. Κοίταξε τον Γκνουτ. Το ρομπότ ήξερε κι αυτό πως ήταν νεκρός, όμως κανένα δάκρυ δε φάνηκε στα, κόκκινα μάτια του. Ήταν καρφωμένα πάνω στον Κλιφ, και ξαφνικά ο νέος άντρας κατάλαβε τι είχε στο νου του.

"Γκνουτ," του είπε ντόμπρα, σα να έπαιρνε κρυφό όρκο, "θα σου φέρω τη συσκευή. Θα στη φέρω. Κάθε της εξάρτημα, ακριβώς τα ίδια κομμάτια"

Δίχως λέξη ο Γκνουτ τον οδήγησε στην πόρτα. Έκανε τους ήχους που την άνοιγαν. Καθώς άνοιγε, ένα θορυβώδικο πλήθος από γήινους που στέκονταν έξω ποδοπατήθηκε προσπαθώντας να βγει από το κτίριο. Η πτέρυγα ήταν φωταγωγημένη. Ο Κλιφ κατέβηκε τη γέφυρα.

Οι επόμενες δυο ώρες έμειναν στη μνήμη του Κλιφ σαν όνειρο. Λες και το μυστήριο εργαστήριο με τον ειρηνικά κοιμισμένο νεκρό ήταν το πραγματικό και κεντρικό μέρος της ζωής του, κι η σκηνή με τους θορυβώδεις ανθρώπους που μίλησε ένα χοντροκομμένο και βάρβαρο ιντερμέτζο. Στάθηκε κοντά στη γέφυρα. Είπε μονάχα ένα μέρος της ιστορίας. Τον πίστεψαν. Περίμενε ήσυχα, όσο οι κυβερνήτες της χώρας του άσκησαν όλη τους την πίεση για να βρουν τη συσκευή που είχε ζητήσει το ρομπότ.

Όταν την έφεραν, την κουβάλησε στο πάτωμα του διάδρομου που βρισκόταν πίσω από το άνοιγμα. Ο Γκνουτ βρισκόταν εκεί σα να τον περίμενε. Στα χέρια του κράταγε το λιγνό κορμί του δεύτερου Κλάατου. Τρυφερά τον παράδωσε στον Κλιφ, που τον πήρε αμίλητος, σα να ήταν όλα κανονισμένα. Φαινόταν πως εδώ έπρεπε ν' αποχαιρετιστούν.

Από όλα τα πράγματα που ήθελε να πει στον Κλάατου, ένα επέμενε να στριφογυρίζει στο μυαλό του Κλιφ. Και τώρα, καθώς το πράσινο μεταλλικό ρομπότ στεκόταν μέσα στο μεγάλο πράσινο διαστημόπλοιο, άρπαξε την ευκαιρία.

Γκνουτ", έκανε αυθόρμητα κρατώντας προσεχτικά το άψυχο κορμί στα χέρια του, "πρέπει να κάνεις -κάτι για μένα. Ακου προσεχτικά. Θέλω να πεις στον αφέντη σου - στον αφέντη που θα έρθει - πως ότι έπαθε ο πρώτος Κλάατου ήταν ατύχημα, κι όλοι εμείς οι γήινοι λυπόμαστε αφάνταστα. Θα το κάνεις;"

"Το ήξερα", απάντησε απαλά το ρομπότ.

"Όμως υπόσχεσαι να πεις στον αφέντη σου - ακριβώς αυτά τα λόγια - μόλις έρθει;"

"Δεν κατάλαβες καλά", είπε ο Γκνουτ, πάλι απαλά και ήσυχα, κι είπε ακόμα τέσσερις λέξεις. Ακούγοντας τες ο Κλιφ ένιωσε ένα σύννεφο να περνάει μπροστά από τα μάτια του, και το κορμί του παράλυσε.

Όταν συνήρθε και τα μάτια του άρχισαν ξανά να βλέπουν, είδε το πελώριο διαστημόπλοιο να εξαφανίζεται. Απλώς έπαψε να υπάρχει εκεί. Πισωπάτησε ένα δυο βήματα. Στα αφτιά του, σαν τεράστιες καμπάνες, αντηχούσαν τα τελευταία λόγια του Γκνουτ. Ποτέ του δε θα τα ξεχνούσε, ίσαμε το θάνατο του.

"Δεν κατάλαβες καλά", είχε πει το πανίσχυρο ρομπότ. "Εγώ είμαι ο αφέντης."