William Gibson
Fragments of a Hologram Rose (1984)
Μετάφραση: Θανάσης Βέμπος

Εκείνο το καλοκαίρι, ο Πάρκερ δεν κοιμόταν καλά.

Γίνονταν διακοπές ρεύματος' το ξαφνικό σταμάτημα της λειτουργίας του επαγωγέα-δέλτα τον έκανε να επανέρχεται οδυνηρά στη φυσιολογική κατάσταση συνείδησης.

Για να το αποφύγει, χρησιμοποιούσε κολλητικά καλώδια, μικροσκοπικά κλιπς-κροκοδειλάκια και μαύρη μονωτική ταινία για να συνδέσει τον επαγωγέα με μια συσκευή Φ.Α.Α. που λειτουργούσε με μπαταρία. Η διακοπή ρεύματος στον επαγωγέα θα έβαζε αυτόματα σε λειτουργία το κύκλωμα πλέημπακ της συσκευής.

Αγόρασε μια κασέτα Φ.Α.Α. που άρχιζε με το υποκείμενο να κοιμάται σε μια ήρεμη παραλία. Η κασέτα είχε γραφτεί από ένα νεαρό ξανθό γιόγκι με τέλεια όραση και υπερβολικά οξεία αντίληψη των χρωμάτων. Ο νεαρός είχε πάει στα Μπαρμπάντος, μόνο και μόνο για να πάρει έναν υπνάκο και το πρωί να κάνει την εξάσκησή του σε μια υπέροχη γωνίτσα μιας ιδιωτικής παραλίας.

Το έλασμα στη διαφανή θήκη της κασέτας εξηγούσε ότι ο γιόγκι μπορούσε να αλλάξει εκούσια τα εγκεφαλικά του κύματα από άλφα σε δέλτα χωρίς τη βοήθεια επαγωγέα. Ο Πάρκερ, που δεν μπορούσε να κοιμηθεί χωρίς επαγωγέα εδώ και δύο χρόνια, αναρωτήθηκε αν ήταν πράγματι δυνατό κάτι τέτοιο.

Μπορούσε να αντέξει την όλη διαδικασία μόνο για μια φορά, παρόλο που τώρα είχε την εμπειρία κάθε αίσθησης των πρώτων πέντε υποκειμενικών λεπτών. Του φάνηκε ότι το πιο ενδιαφέρον μέρος της διαδικασίας ήταν μια μικρή σφήνα ακριβώς τη στιγμή που άρχιζε η περίπλοκη τεχνική αναπνοής: μια βιαστική ματιά κάτω στη λευκή παραλία, που αποκάλυπτε τη φιγούρα ενός φρουρού που περιπολούσε μπροστά σ' ένα φράχτη με συρματοπλέγματα, μ' ένα μαύρο αυτόματο στο χέρι.

Ενώ ο Πάρκερ κοιμόταν, το ηλεκτρικό δίκτυο της πόλης έχασε όλη την ισχύ του.

Η μετάβαση από κύματα δέλτα σε κύματα δέλτα-Φ.Α.Α. ήταν μια σκοτεινή ενδόρρηξη προς μιαν άλλη σάρκα. Η εξοικείωση απάλυνε την ένταση του σοκ. Ένιωσε την ψυχρή άμμο κάτω από τους ώμους του, το σφίξιμο των κουρελιασμένων τζην που κυμάτιζαν στους γυμνούς αστραγάλους του από τον πρωινό μπάτη. Σύντομα ο νεαρός θα ξυπνούσε ολότελα και θα άρχιζε τα Αρντα-Ματσιέντρα-ξερωγώ-τι. Με άλλα χέρια, ο Πάρκερ ψαχούλεψε στο σκοτάδι για τη συσκευή Φ.Α.Α.

Τρεις η ώρα τα ξημερώματα.
Φτιάχνοντας καφέ μες στο σκοτάδι, με τη βοήθεια ενός φακού για να χύσει στο φλυτζάνι το βραστό νερό.

Το καταγραμμένο όνειρο ξεθώριασε: με άλλα μάτια είδε τη σκοτεινή λουρίδα του καπνού ενός κουβανέζικου μπάρκου - έσβηνε μαζί με τον ορίζοντα στη γκρίζα οθόνη του νου.

Τρεις η ώρα τα ξημερώματα.
Ασε το χθες να τακτοποιηθεί γύρω σου σε επίπεδες σχηματικές παραστάσεις.

Αυτά που είπε εκείνος -αυτά που είπε εκείνη- παρατηρώντας το σακίδιό της -τηλεφωνώντας για ταξί. Πάντως όταν τα ανακατεύεις σχηματίζουν το ίδιο τυπωμένο κύκλωμα, σχηματίζουν ιερογλυφικά που συμβάλλουν όλα μαζί σε μια κεντρική εικόνα: εσύ να στέκεσαι στη βροχή, ουρλιάζοντας στον ταξιτζή.

Η βροχή ήταν πικρή και όξινη, σχεδόν στο χρώμα του κάτουρου. Ο ταξιτζής σε είπε μαλάκα' δεν έφτανε αυτό αλλά έπρεπε να πληρώσεις και διπλή ταρίφα. Εκείνη είχε τρεις βαλίτσες. Με τη μάσκα και τα φουσκωτά γυαλιά του, ο ταξιτζής έμοιαζε με μυρμήγκι. Έκανε γρήγορα πεντάλ και το ταξί απομακρύνθηκε μες στη βροχή. Εκείνη δεν γύρισε να κοιτάξει πίσω της.
Η τελευταία εντύπωση που είχες απ' αυτήν, ήταν ένα γιγάντιο μυρμήγκι που σου έδειχνε κωλοδάχτυλο.

Ο Πάρκερ είδε για πρώτη φορά μονάδα Φ.Α.Α. σε μια παραγκούπολη του Τέξας που λεγόταν Τζούντυ'ς Τζανγκλ. Ήταν μια ογκώδης κονσόλα καλυμμένη με φτηνό πλαστικό χρώμιο. Με δέκα δολάρια στη σχισμή, σου χάριζε πέντε λεπτά γυμναστικών ασκήσεων σε έλλειψη βαρύτητας, σε μια ελβετική τροχιακή λουτρόπολη' έκανες τραμπολίνο με άλματα είκοσι μέτρων μαζί με ένα δεκαεξάχρονο φωτομοντέλο του Βογκ -πρώτο διεγερτικό για τη Τζανγκλ, όπου ήταν πιο φτηνό να αγοράσεις όπλο παρά να κάνεις ζεστό μπάνιο.

Ένα χρόνο αργότερα βρισκόταν στη Νέα Υόρκη με πλαστά χαρτιά, όταν δυο μεγάλες φίρμες κυκλοφόρησαν, λίγο πριν τα Χριστούγεννα, σε μεγάλα πολυκαταστήματα τις πρώτες φορητές συσκευές. Τα τσοντάδικα Φ.Α.Α., που είχαν γνωρίσει χρυσή εποχή για ένα μικρό χρονικό διάστημα στην Καλιφόρνια, ποτέ δεν συνήλθαν από το σοκ.

Η ολογραφία πήγε κι αυτή περίπατο και οι θόλοι Φούλλερ με διαστάσεις οικοδομικού τετραγώνου, οι ολο-ναοί της παιδικής ηλικίας του Πάρκερ, έγιναν πολυώροφα σουπερμάρκετς ή στέγαζαν σκονισμένες στοές, όπου μπορούσες ακόμα να βρεις τις παλιές κονσόλες να λαμπυρίζουν κάτω από πινακίδες νέον που τρεμόσβηναν κι έγραφαν «ΦΑΙΝΟΜΕΝΙΚΗ ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑ ΑΝΤΙΛΗΨΗ» μέσα σε μια γαλάζια ομίχλη από καπνό τσιγάρων.

Τώρα ο Πάρκερ είναι τριάντα χρονών και γράφει κείμενα για εκπομπές Φ.Α.Α., προγραμματίζοντας τις κινήσεις των ματιών που κάνουν οι ανθρώπινες κάμερες της βιομηχανίας.

Η καφεσκότιση συνεχίζεται.

Στο υπνοδωμάτιο ο Πάρκερ δίνει μία στο στιλβωμένο αλουμινένιο κάλυμμα του Sleep-Master Σεντάι. Το ενδεικτικό φωτάκι λειτουργίας τρεμουλιάζει και μετά σβήνει. Με τον καφέ στο ένα χέρι, ο Πάρκερ περπατά στο χαλί και φτάνει μέχρι την ντουλάπα που εκείνη άδειασε χτες. Η ακτίνα του φακού βολιδοσκοπεί τα γυμνά ράφια για ερωτικά στοιχεία, εντοπίζει ένα σπασμένο δερμάτινο λουρί από σανδάλι, μια κασέτα Φ.Α.Α. και μια καρτ ποστάλ. Η καρτ ποστάλ είναι μια ανάκλαση σε λευκό φως του ολογράμματος ενός ρόδου.

Στο νεροχύτη, ο Πάρκερ ρίχνει το σπασμένο λουρί στο σκουπιδοφάγο. Ο τελευταίος, νωθρός εξαιτίας της καφεσκότισης, παραπονιέται, αλλά καταπίνει και χωνεύει το λουρί. Ο Πάρκερ κρατώντας προσεκτικά το ολόγραμμα με τον αντίχειρα και το δείκτη, το κατεβάζει προς τα κρυμμένα περιστρεφόμενα σαγόνια. Ο σκουπιδοφάγος βγάζει μια στριγκή κραυγή καθώς τα ατσάλινα δόντια μασάνε το επιμεταλλωμένο πλαστικό και το ρόδο ξεσχίζεται σε χίλια κομμάτια.

Αργότερα ο Πάρκερ κάθεται στο ξέστρωτο κρεβάτι και καπνίζει. Η κασέτα της βρίσκεται ήδη στη συσκευή, έτοιμη για πλέημπακ. Οι κασέτες μερικών γυναικών τον αποπροσανατολίζουν, αλλά αμφιβάλλει αν αυτός είναι ο λόγος που τώρα διστάζει να βάλει μπροστά το μηχάνημα.

Χονδρικά, το ένα τέταρτο όλων των χρηστών Φ.Α.Α. είναι ανίκανοι να αφομοιώσουν άνετα την υποκειμενική σωματική εικόνα του αντίθετου φύλου. Όσο περνούν τα χρόνια, μερικοί σταρ εκπομπών του Φ.Α.Α. γίνονται όλο και περισσότερο ανδρόγυνοι, σε μια προσπάθεια να αιχμαλωτίσουν τη γυναικεία μερίδα του κοινού.

Ωστόσο οι κασέτες της Αντζελα δεν τον είχαν ποτέ πτοήσει. (Αλλά αν είχε καταγράψει κάποιον εραστή;) Όχι, δεν μπορεί να είναι κάτι τέτοιο - απλώς η κασέτα αποτελεί γι αυτόν έναν αστάθμητο παράγοντα.

Όταν ο Πάρκερ ήταν δεκαπέντε χρονών, οι γονείς του του έκαναν μια σύμβαση μαθητείας στην αμερικανική θυγατρική εταιρεία μιας γιαπωνέζικης φίρμας πλαστικών. Εκείνη την εποχή πίστευε πως ήταν τυχερός... η αναλογία υποψήφιων/μαθητών ήταν τρομακτικά δυσανάλογη. Για τρία χρόνια ζούσε μαζί με τους υπόλοιπους εργαζόμενους στο κτίριο των κοιτώνων, τραγουδούσε μαζί τους τον ύμνο της εταιρίας και συνήθως επιχειρούσε να περάσει τον περίβολο τουλάχιστον μια φορά το μήνα για κορίτσια και για το ολοδρόμιο.

Η μαθητεία θα τέλειωνε στα εικοστά γενέθλιά του, και τότε θα ήταν έτοιμος για πλήρη υπαλληλική αποκατάσταση. Μια βδομάδα πριν κλείσει τα δεκαεννιά, με δυο κλεμμένες πιστωτικές κάρτες και μια αλλαξιά ρούχα, πέρασε το φράχτη για τελευταία φορά. Έφτασε στην Καλιφόρνια τρεις μέρες πριν την κατάρρευση του χαοτικού καθεστώτος των Νέων Αποσχιστών. Στο Σαν Φρανσίσκο, οι αντίπαλες συμμορίες έκαναν μάχες στους δρόμους. Κάποια ή κάποιες από τις τέσσερις διαφορετικές «προσωρινές» κυβερνήσεις της πόλης, είχε κάνει τόσο καλή δουλειά στο να αποθηκεύσει τρόφιμα, που σχεδόν τίποτα δεν ήταν διαθέσιμο στο επίπεδο των δρόμων.

Ο Πάρκερ πέρασε την τελευταία νύχτα της επανάστασης σε ένα πυρπολημένο προάστιο της Τουσών, κάνοντας έρωτα με μια αδύνατη τηνέητζερ από το Νιου Τζέρσευ' η τελευταία του εξηγούσε τις μικρές λεπτομέρειες του ωροσκοπίου της στα μεσοδιαστήματα ενός σχεδόν σιωπηλού κλάματος που δεν φαινόταν να έχει καμιά σχέση με οτιδήποτε είχε πει ή κάνει ο Πάρκερ.

Χρόνια αργότερα αντιλήφθηκε ότι δεν θυμόταν πια τίποτα σχετικά με το πρωταρχικό κίνητρο που τον έκανε να διακόψει τη μαθητεία του.

Τα πρώτα τρία τέταρτα της κασέτας ήταν σβησμένα. Πατάς το fast-forward και βολοδέρνεις προς τα μπρος, μέσα σε μια ομίχλη από «χιόνια» σβησμένης ταινίας, όπου γεύση και μυρωδιά συγχωνεύονταν σε ένα ενιαίο κανάλι. Η ηχητική εντύπωση είναι λευκός θόρυβος -ο μη-ήχος της πρώτης σκοτεινής θάλασσας... (H παρατεταμένη εισαγωγή εντυπώσεων από σβησμένη ταινία μπορεί να προκαλέσει υπναγωγικές παραισθήσεις).

Ο Πάρκερ καθόταν ανακούρκουδα δίπλα σ' ένα δρόμο στο Νέο Μεξικό, μέσα στ' άγρια μεσάνυχτα, παρακολουθώντας ένα βυτιοφόρο να καίγεται στον αυτοκινητόδρομο. Οι φλόγες φώτιζαν τη σπασμένη λευκή γραμμή που είχε ακολουθήσει από την Τουσών. H έκρηξη ήταν ορατή από δυο μίλια μακριά, ένα λευκό παραπέτασμα από κεραυνούς ζέστης που είχε μετατρέψει τα χλωμά κλαδιά ενός γυμνού δέντρου στο φωτογραφικό αρνητικό τους, με φόντο το νυχτερινό ουρανό: καρβουνιασμένα κλαδιά με φόντο εκτυφλωτικό ουρανό μαγνησίου. Κάμποσοι από τους πρόσφυγες ήταν οπλισμένοι.

Το Τέξας όφειλε στις παραγκουπόλεις που άχνιζαν στις θερμές βροχές του Κόλπου, την άβολη ουδετερότητα που είχε διατηρήσει, παρά την αποσκίρτηση που είχε επιχειρήσει η Ακτή.

Οι πόλεις ήταν χτισμένες από κόντρα πλακέ, χαρτόνια, πλαστικά φύλλα που κυμάτιζαν στον άνεμο και από σασί κατεστραμμένων αυτοκινήτων. Είχαν ονόματα όπως Τζαμπ Σίτυ και Σούγκαρη, και χαλαρές κυβερνήσεις και επικράτειες που άλλαζαν συνέχεια ανάλογα με τους κρυφούς ανέμους της οικονομίας της μαύρης αγοράς.

Ομοσπονδιακά και πολιτειακά στρατεύματα στάλθηκαν για να σαρώσουν τις παράνομες πόλεις, αλλά σπάνια τις ανακάλυπταν. Όμως μετά από κάθε αναζήτηση, μερικοί από τους άντρες δεν ξαναγύριζαν πίσω. Μερικοί είχαν πουλήσει τα όπλα τους κι είχαν κάψει τις στολές τους κι άλλοι είχαν πλησιάσει πολύ κοντά στους λαθρέμπορους τους οποίους είχαν σταλεί για να βρουν.

Τρεις μήνες μετά, ο Πάρκερ ήταν βυθισμένος στην ανέχεια' τα αγαθά ήταν το μοναδικό ασφαλές διαβατήριο που θα του εξασφάλιζε το πέρασμα από τα στρατιωτικά μπλόκα. Η ευκαιρία του δόθηκε τυχαία. Αργά ένα απόγευμα, περπατώντας δίπλα στο νέφος της λιπαρής τσίκνας που σκέπαζε τη Τζανγκλ, σκόνταψε και σχεδόν έπεσε πάνω στο πτώμα μιας γυναίκας που κειτόταν σε μια ξερή ρεματιά. Μύγες σηκώθηκαν βουίζοντας σε ένα αγριεμένο σύννεφο και μετά ξανακάθισαν πάλι, αγνοώντας τον Πάρκερ. Η γυναίκα φορούσε ένα πέτσινο μπουφάν και τη νύχτα ο Πάρκερ συνήθως κρύωνε. Αρχισε να ψάχνει τη ρεματιά για καμιά γωνιά με θάμνα.
Στην πλάτη του μπουφάν, λίγο πιο κάτω από τον αριστερό ώμο, υπήρχε μια στρογγυλή τρύπα που κάποτε θα φιλοξενούσε τη θήκη ενός μολυβιού. Κάποτε η φόδρα του τζάκετ θα πρέπει να ήταν κόκκινη, αλλά τώρα ήταν μαύρη, κοκαλωμένη κι άστραφτε από ξεραμένο αίμα. Με το μπουφάν να λικνίζεται στην άκρη του μπαστουνιού του, ο Πάρκερ άρχισε να ψάχνει για νερό.

Δεν έπλυνε ποτέ το μπουφάν. Στην αριστερή του τσέπη βρήκε σχεδόν μια ουγκιά κοκαΐνη, προσεκτικά πακεταρισμένη σε πλαστικό διαφανές χειρουργικό λευκοπλάστ. Στη δεξιά τσέπη υπήρχαν δεκαπέντε αμπούλες Μεγακιλλίνη-D κι ένας σουγιάς είκοσι πόντων με λαβή από κόκαλο. Το αντιβιοτικό κόστιζε τα διπλά από το βάρος του σε κοκαΐνη.
Έχωσε το μαχαίρι βαθιά σ' ένα σάπιο κούτσουρο που είχε ξεφύγει από τους συλλέκτες ξύλου της Τζανγκλ και κρέμασε εκεί το μπουφάν, με τις μύγες να βουίζουν γύρω του καθώς απομακρυνόταν.

Εκείνη τη νύχτα, σε ένα μπαρ με σκεπή από τσίγκους, περιμένοντας για έναν από τους «δικηγόρους» που εξασφάλιζαν το πέρασμα από τα μπλόκα, δοκίμασε την πρώτη του μηχανή Φ.Α.Α. Ήταν πελώρια, όλο χρώμιο και νέον, κι ο ιδιοκτήτης της ήταν πολύ περήφανος γι αυτή. Είχε βοηθήσει στην πειρατεία του φορτηγού.

Fast-forward μέσα στο βουητό του μη-χρόνου της σβησμένης ταινίας -μέσα στο κορμί της. Ευρωπαϊκή λιακάδα. Δρόμοι μιας παράξενης πόλης.

Αθήνα. Ελληνικά γράμματα και η μυρωδιά της σκόνης...

-κι η μυρωδιά της σκόνης.

Κοίτα μέσα απ' τα μάτια της (σκέψου: αυτή η γυναίκα δεν σ' έχει γνωρίσει ακόμα, μόλις έχεις φύγει από το Τέξας) το γκρίζο μνημείο' άλογα βρίσκονται εκεί σκαλισμένα στην πέτρα, περιστέρια φτεροκοπούν και πετούν σε κύκλους -και παράσιτα αντικαθιστούν το αντικείμενο του πόθου, το εξαλείφουν απόλυτα και γκρίζα. Κύματα λευκού θορύβου σπάζουν σε μια παραλία που δεν υπάρχει. Κι η ταινία τελειώνει.

Το φωτάκι του επαγωγέα είναι τώρα αναμμένο.

Ο Πάρκερ βρίσκεται ξαπλωμένος στο σκοτάδι, θυμάται τα χίλια κομμάτια του ολογραφικού ρόδου. Ένα ολόγραμμα έχει την εξής ιδιότητα: αν το πάρεις και το φωτίσεις, σε κάθε κομμάτι θα φανεί η εικόνα ολόκληρου του ρόδου. Καθώς τα εγκεφαλικά του κύματα γίνονται δέλτα, βλέπει τον εαυτό του σαν ρόδο, με κάθε ένα απ' τα σκορπισμένα κομμάτια του να αποκαλύπτουν ένα όλον που δεν θα γνωρίσει ποτέ - κλεμμένες πιστωτικές κάρτες - ένα πυρπολημένο προάστιο - πλανητικές σύνοδοι μιας άγνωστης γυναίκας - ένα βυτιοφόρο να καίγεται στον αυτοκινητόδρομο - ένα πακετάκι ναρκωτικά - ένας σουγιάς ακονισμένος σε τσιμέντο, λεπτός σαν πόνος.

Σκέψου: ο καθένας μας είναι τα κομμάτια ενός άλλου' ήταν πάντοτε έτσι; Αυτό το στιγμιότυπο του ταξιδιού στην Ευρώπη, απομονωμένο στη γκρίζα θάλασσα της σβησμένης ταινίας - άραγε εκείνη βρίσκεται τώρα πιο κοντά; 'Η μήπως είναι περισσότερο πραγματικό, εξαιτίας του ότι κι εκείνος πήγε στο μέρος που πήγε κι εκείνη;

Τον είχε βοηθήσει να κάνει τα χαρτιά του, του είχε βρει την πρώτη τον δουλειά στη Φ.Α.Α. Αυτή ήταν η ιστορία τους; Όχι, η ιστορία ήταν το μαύρο κάλυμμα του επαγωγέα δέλτα, η άδεια ντουλάπα και το ξέστρωτο κρεβάτι. Η ιστορία τους ήταν η απέχθειά του για το τέλειο σώμα μέσα στο οποίο θα ξυπνούσε αν γινόταν διακοπή ρεύματος, η φούρια του στο ταξί-ποδήλατο, κι η άρνησή της να κοιτάξει πίσω της μέσα στη μολυσμένη βροχή.

Αλλά, θυμήθηκε, κάθε κομμάτι αποκαλύπτει το ρόδο από μια διαφορετική γωνία.

Όμως τα κύματα δέλτα τον σάρωσαν προτού προλάβει να αναρωτηθεί τι μπορούσε να σημαίνει κάτι τέτοιο.

Παρουσιάζεται χάρη στην ευγενική προσφορά των εκδόσεων «Εκδόσεις της Γαίας».