Στρεφόμενοι
κύλινδροι
και η πιθανότητα 
παραβίασης
της 
παγκόσμιας 
συνάφειας

Larry Niven
Rotating Cylinders and the Possibility of Global Causality Violation (1977)
Μετάφραση: Γιώργος Γούλας

 

ΒΡΙΣΚΟΜΑΣΤΕ ΣΕ ΕΜΠΟΛΕΜΗ κατάσταση εδώ και τριακόσια χρόνια» είπε ο Κουίφτινγκ «αλλά έχω τον τρόπο να δώσω τέλος σ' αυτόν τον πόλεμο. Μπορώ να καταστρέψω τον Αντιβασιλέα Ωλέιν». Φαινόταν απολύτως ικανοποιημένος από τον εαυτό του, και μάλιστα καθόλου εντυπωσιασμένος από την παρουσία του αυτοκράτορα εβδομήντα κόσμων.

O ως άνω αυτοκράτορας είπε: «Ωραίο κόλπο. Αλλά έτσι και δε σου βγεί φαντάζεσαι τι τιμωρία σε περιμένει. Κανείς στρατηγός μου δε θα τολμούσε να υποσχεθεί τέτοιο πράγμα».

«Αλλα τα δικά τους εργαλεία κι άλλα τα δικά μου». Ο Κουίφτινγκ βολεύτηκε καλύτερα στην πολυθρόνα-μασέρ, όπου καθόταν. Ήτανε μικροκαμωμένος, στρουμπουλός κι εντελώς άτριχος: τυπικός επιστήμονας λαϊκής καταγωγής. Κανονικά θα έπρεπε να νιώθει δέος, και τρόμο. «Εγώ είμαι μαθηματικός. Κατ' αρχήν, συμφωνείτε ότι μια χρονομηχανή θα ήταν χρήσιμο πολεμικό όπλο;»

«Συμφωνώ» είπε ο αυτοκράτορας. «Αλλά, μιας και μου προσφέρεις θαύματα, θα προτιμούσα ένα διαστημόπλοιο που τρέχει γρηγορότερα από το φως».

«Προσφέρω θαύματα» είπε ο Κουίφτινγκ «αλλά στους εχθρούς».

Μην ήταν τρελός; σκέφτηκε ο αυτοκράτορας. Πάντως δεν κινδύνευε καθόλου, γιατί βρισκόταν στην άλλη πλευρά του πλανήτη, στη νυχτερινή. Το δικό του μισό του δωματίου ήταν ολογραφική προβολή, γεγονός που αγνοούσε ο Κουίφτινγκ.

Έτούτο το ανθρωπάκι χρειάστηκε να περάσει από πεντ' έξη σύμβουλους και παρατρεχάμενους  για να φτάσει ως την αλλόκοτη αυτή ακρόαση. Γιατί τον άφησαν;  Ίσως είχε χρήσιμες προτάσεις να κάνει, αλλά όχι απαραίτητα. Κάπου κάπου άφηναν να περάσει και κανένας διασκεδαστικός παλαβός, ίσα για να μη βαριέται ο αυτοκράτορας.

«Η ιδέα είναι πολύ παλιά» είπε με θέρμη ο Κουίφτινγκ. «Έψαξα και την ακολούθησα μέχρι τρεις χιλιάδες χρόνια πριν, σε μια εποχή που τα διαστημικά ταξίδια ήταν ακόμη όνειρο μακρινό. Μπορώ να αποδείξω ότι ένας στρεφόμενος κύλινδρος με μεγάλη μάζα και άπειρο μήκος διατρέχεται από κλειστές ισόχρονες τροχιές. Επομένως, εύλογα μπορούμε να υποθέσουμε ότι ένας πεπερασμένου μήκους, αλλά αρκετά--»

«Μισό λεπτό. Για πιάσ' τα απ' την αρχή».

«Παίρνουμε έναν κύλινδρο με μεγάλη μάζα είπε υπομονετικά ο Κουίφτινγκ «και τον θέτουμε σε ταχεία περιστροφική κίνηση. Μπορώ να σχεδιάσω την τροχιά που πρέπει να ακολουθήσει ένα διαστημόπλοιο γύρω από τον κύλινδρο, μέχρι να επιστρέψει πίσω στην αρχική του θέση στο χώρο και στο χρόνο».

«Α.Κανονική μηχανή του χρόνου, δηλαδή. Κάτι με τη σχετικότητα, φαντάζομαι. Όμως ο κύλινδρος πρέπει να έχει άπειρο μήκος;»

«Δε θα το 'λεγα. Ένας κύλινδρος με πεπερασμένο αλλά πολύ μεγάλο μήκος θα πρέπει να έχει παρόμοια συμπεριφορά, εκτός από τις περιοχές κοντά στα άκρα».

«Κι έχεις αποδείξεις γι' αυτά που λες;»

«Ναι, μίλησα σ' έναν από τους μαθηματικούς σας. Αλλιώς δε θα μ' άφηναν να συναντήσω τη Μεγαλειότητά Σας. Εκτός αυτού, υπάρχουν και ιστορικοί λόγοι που ενισχύουν την άποψη ότι ο κύλινδρος δε χρειάζεται να έχει άπειρο μήκος».

Εδώ ο αυτοκράτορας ανασκίρτησε. «Ιστορικοί...αλήθεια;»

«Εντυπωσιακό, ε; Κι όμως, με βάση το Φαινόμενο Τέρτσινγκ, δεν είναι δύσκολο  να σχεδιάσεις μια χρονομηχανή. Έχετε ακούσει για το Φαινόμενο Τέρτσινγκ;»

«Δεν είναι αυτό που μας υποχρεώνει να κάνουμε το κέλυφος των πολεμικών διαστημοπλοίων τόσο σκληρό;»

«Ναι.  Ο κύλινδρος πρέπει ν' αντέξει την περιστροφή χωρίς να διαλυθεί. Μιλάμε για πανάκριβη κατασκευή.  Κι όμως, κάποιοι έκαναν την προσπάθεια·  η  Εξάκοσμη Συμμαχία, την εποχή του Ελεύθερου Εμπορίου».

«Αλήθεια;»

«Υπάρχουν έγγραφα. Οι Αρχαιολόγοι τα έχουν στα χέρια τους εδώ και πενήντα χρόνια, αλλά αγνοούσαν τι σκοπό εξυπηρετούσε η κατασκευή. Ηλίθιοι». Η γκριμάτσα του κράτησε μόνο μια στιγμή. «Τέλος πάντων. Χίλια χρόνια πριν, στη διάρκεια των Πολέμων της Μίας Φυλής, οι Μαοϊκοί Βουδιστές άρχισαν να κατασκευάζουν μια τέτοια χρονομηχανή πέρα  από την κομητειακή άλω του Σολ. Ακόμη, πίσω από τον Κόουλ Σακ υπάρχει ένας επιμήκης κύλινδρος μεγάλης μάζας, ένα εν δυνάμει-Τέρτσινγκ κέλυφος με πυρήνα νετρονίου.  Πιστεύουμε ότι είναι έργο των Κιπρίσι, μιας εξωγήινης φυλής. Τα άκρα του είναι πεπλατυσμένα, πιθανότατα για ν' αντισταθμίσουν τα έντονα τοπικά φαινόμενα, και σε τροχιά ολόγυρά του βρίσκονται κάμποσοι προωθητήρες σύντηξης, έτοιμοι να εφαρμοστούν πάνω του για να δώσουν την απαραίτητη στροφορμή».

«Ολοκλήρωσε ποτέ κανείς κάποια απ' αυτές τις, εμ, χρονομηχανές;»

Ο Κουίφτινγκ λες και περίμενε την ευκαιρία: «Κανείς!» κι έσκυψε μπροστά, κάνοντας μια άγρια γκριμάτσα στον αυτοκράτορα. Όχι, δεν ένιωθε δέος. Ένας μαθηματικός είναι απόλυτος κύριος του βασιλείου του, το οποίο είναι πολύ περισσότερο προβλέψιμο, και μπορείς να το κουμαντάρεις πιο εύκολα από οποιοδήποτε σύμπαν χωράει ο νους ενός αυτοκράτορα. «Η Εξάκοσμη Συμμαχία διαλύθηκε προτού καλά καλά αρχίσει το, εμ, ξέρετε τι έγινε στο σύστημα του Σολ στους πολέμους της Μίας Φυλής. Κι όσο για τους Κιπρίσι, μου είπαν ότι αφανίστηκαν επειδή διατάραξαν τους βιορυθμούς τους με τα διαπλανητικά ταξίδια που διαρκούσαν για πολλές γενιές».

«Πολύ γελοίο».

«Ίσως, αλλά το ότι έχουν εκλείψει είναι αναμφισβήτητο, όπως και το ότι άφησαν στη μέση το κατασκεύασμά τους».

«Δεν καταλαβαίνω» παραδέχτηκε ο αυτοκράτορας. Ήταν ψηλός και μυώδης, σαν πυγμάχος μεσαίων βαρών. Αυτή την εποχή η αθλητική εμφάνιση ήταν το σήμα κατατεθέν της αριστοκρατίας. «Μου λες ότι η κατασκευή μιας χρονομηχανής είναι ακριβή αλλά απλούστατη, ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για όλο το στόλο -- σωστά;»

«Α, ναι».

«-- και να τον στείλουμε πίσω στο χρόνο για να εξολοθρεύσει τους προγόνους των εχθρών μας. Το δοκίμασαν κι άλλοι. Αλλά όταν πήγαν να το εφαρμόσουν στην πράξη, κάθε φορά διέκοπταν ή το εγκατέλειπαν το πρόγραμμα».

«Ακριβώς».

«Γιατί;»

«Αποδέχεστε τη θεωρία που μιλά για αιτία και αιτιατό;»

«Φυσικά. Ε... εννοείς ότι αυτό σημαίνει πως δεν αποδέχομαι το ταξίδι στο χρόνο, σωστά;»

«Μια αποτελεσματική χρονομηχανή θα κατέστρεφε τη σχέση αιτίας και αιτιατού σε όλο το σύμπαν. Φαίνεται ότι το σύμπαν αντιστέκεται σε τέτοιου είδους διαταραχές. Ποτέ χρονομηχανή δεν μπήκε σε λειτουργία. Κι αν δοκιμάσει κάτι τέτοιο ο Αντιβασιλέας Ωλέιν, κάτι θα τον σταματήσει. Το Κόουλ Σακ είναι στην περιοχή του. Το μόνο που έχουν να κάνουν είναι να προσαρμόσουν προωθητήρες στο κέλυφος των Κιπρίσι και να το θέσουν σε περιστροφή».

«Προκαλώντας την κατάρα να επιπέσει πάνω στ' ανόητα κεφάλια τους. Ύβρις. Η περηφάνια που προκαλεί τους θεούς. Μ' αρέσει. Ναι. Για να δούμε...». Κατά κανόνα  ο  αυτοκράτορας  άφηνε   τους  πολέμους  στους  στρατηγούς  του,  όμως  η κατασκοπεία τον ενδιέφερε ιδιαιτέρως. Πάτησε ένα-δυο πλήκτρα σ' έναν υπολογιστή τσέπης κι είπε: «Βρες μου τον Διευθυντή Κιλμπρήζ».

Στον  Κουίφτινγκ  είπε   «Ο διευθυντής  δεν  ασχολείται μονάχα  με  τη σύλληψη ξένων κατασκόπων. Μερικούς απλώς τους παρακολουθεί. Θα του πω να διαλέξει έναν και να τον αφήσει ν' ανακαλύψει κατά τύχη ένα σημαντικό μυστικό».

  «Καλό θα' ταν να ενισχύσετε λίγο τη--»

     «Α, μα ήδη κάνουμε προσπάθειες να καταλάβουμε την περιοχή του Κόουλ Σακ. Θα εντείνουμε λίγο τις επιθέσεις μας. Σίγουρα ο Ωλέιν θα πειστεί ότι προσπαθούμε να  τους  πάρουμε  τη  χρονομηχανή.   Ακόμα  κι αν  έχεις πέσει τελείως έξω -- που μάλλον έτσι είναι -- θα πετύχουμε να σπαταλήσουν πολλές πρώτες ύλες σ' αυτή την επιχείρηση. Ασε που μπορεί να υποδαυλίσει και τις διαμάχες ανάμεσα στις φατρίες. Υπέρμαχοι και πολέμιοι της χρονομηχανής. Χα!» Το χαμόγελο του αυτοκράτορα πέτρωσε. «Κι αν φτιάξουν στ' αλήθεια χρονομηχανή;»

«Αποκλείεται».

 «Όμως είναι δυνατή η κατασκευή της; Από μαθηματική άποψη;»

«Μα, αυτό είναι το θέμα, Μεγαλειότατε. Το ίδιο το σύμπαν αντιστέκεται σ' αυτό». Ο Κουίφτινγκ χαμογέλασε εμπιστευτικά. «Αμφισβητείτε το νόμο αιτίας και αιτιατού;»

«Όχι».

Μια έντονη βιολετιά λάμψη ξεχύθηκε από το παράθυρο πίσω από τον μαθηματικό, κάνοντάς τον ξαφνικά να φαίνεται σαν σκούρα σκιά με φωτεινό περίγραμμα. Ο Κουίφτινγκ όρμησε μπροστά ώσπου έπεσε με δύναμη πάνω στον ολογραφικό τοίχο. Τα μάτια του ήτανε σφαλιστά και τα ρούχα του είχανε λαμπαδιάσει. «Τ' είν' αυτό;» ούρλιαξε. «Τι συμβαίνει;»

«Ο ήλιος μάλλον έγινε νόβα» είπε ο αυτοκράτορας.

Ο τοίχος έγινε μαύρος.

«Ο Διευθυντής Κιλμπρήζ στη γραμμή» είπε μια ευχάριστη φωνή. 

«Αστο». Δεν υπήρχε λόγος πια να εξηγήσουν στον εχθρό πώς φτιάχνουν μια χρονομηχανή. Το σύμπαν προστάτεψε ήδη την αρχή αιτίας και αιτιατού με αμείλικτο τρόπο και χωρίς καθόλου χιούμορ. Ο Διευθυντής Κιλμπρήζ ήταν καταδικασμένος· κι ίσως ο Κουίφτινγκ είχε πράγματι δώσει ένα τέλος στον πόλεμο. Ο αυτοκράτορας πλησίασε στο παράθυρο. Μια διάχυτη κρεμ λάμψη είχε κάνει τη νύχτα μέρα, και γινόταν όλο και πιο λαμπρή.

 

Ο Larry Niven εμφανίστηκε στον χώρο της ε.φ. την εποχή που είχε φουντώσει το «Νέο Κύμα» των σίξτις. Οι πανίσχυρες δυνάμεις του σύμπαντος και η επιστημονική πλευρά γενικότερα ήταν η ειδικότητά του. Εκτός από μερικά πολύ καλά μυθιστορήματα, έγραψε αμέτρητα δροσερά διηγήματα σκληρής ε.φ. -- αλλά και φάντασυ.